Postanowienie Sądu Najwyższego z 26 marca 2018 r.

W związku ze skargą kasacyjną strony pozwanej Szpitala Klinicznego […] od wyroku Sądu Okręgowego w W. z dnia 26 stycznia 2017 r., Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zgodnie z art. 398 9 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uza sadniona. Tylko na tych przesłankach Sąd Najwyższy może oprzeć rozstrzygnięcie o przyjęciu lub odmowie przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. Dopuszczenie i rozpoznanie skargi kasacyjnej ustrojowo i procesowo jest uzasadnione jedynie w tych sprawach, w których mogą być zrealizowane jej funkcje publicznoprawne.

Zatem nie w każdej sprawie, skarga kasacyjna może być przyjęta do rozpoznania. Sąd Najwyższy nie jest trzecią instancją sądową i nie rozpoznaje sprawy, a jedynie skargę, będącą szczególnym środkiem zaskarżenia. W judykaturze Sądu Najwyższego, odwołującej się do orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu, jeszcze w okresie obowiązywania kasacji zostało utrwalone stanowisko, że ograniczenie dostępności i dopuszczalności kasacji nie jest sprzeczne z Konstytucją RP, ani z wiążącymi Polskę postanowieniami konwencji międzynarodowych (por. uzasadnienie uchwały składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 17 stycznia 2001 r., III CZP 49/00, OSNC 2001, nr 4, poz. 53).

Podstaw owym celem postępowania kasacyjnego jest ochrona interesu publicznego przez zapewnienie jednolitości wykładni oraz wkład Sądu Najwyższego w rozwój prawa i jurysprudencji (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 4 lutego 2000 r., II CZ 178/99, OSNC 2000, nr 7-8, poz. 147).

W skardze kasacyjnej strona pozwana zarzuciła naruszenie prawa materialnego, m.in. art. 54 ust. 5 ustawy o działalności leczniczej (oraz art. 53 ust. 6 poprzednio obowiązującej ustawy o ZOZ) przez błędną wykładnię, w sytuacji w której regulacje te, stanowiące lex specialis, skutkują reglamentacją wyłącznie w sferze dotyczącej zmiany wierzyciela SP ZOZ (zmiana wierzyciela w przypadku placówki medycznej prowadzącej działalność w formie SP ZOZ wymaga dla skuteczności takiej czynności prawnej zgody organu założycielskiego), a nie w zakresie zapłaty dokonanej przez ,,M. ” S.A. za faktury wystawione stronie pozwanej przez stronę powodową ,,Z. ” sp. z o.o. w W. (poprzednio ,,B. ” sp. z o.o.) - w tym zakresie ustawodawca nie wprowadził do obrotu prawnego ograniczeń, które uzależniałyby skuteczność zapłaty przez ,,M. ” S.A. za zobowiązania strony pozwanej od możliwości następczego dochodzenia zapłaty od Szpitala przez ,,M. ” S.A., i tym samym brak możliwości regresu ,,M. ” S.A. nie ma wpływu na skuteczność świadczenia dokonanego przez ,,M. ” S.A. na rzecz strony powodowej za pozwany Szpital (zmiana wierzyciela oraz wygaśnięcie zobowiązania w związku z zapłatą zobowiązania za dłużnika przez podmiot trzeci to dwie różne i niezależne od siebie instytucje prawne, przy czym - wobec braku wyraźnej regulacji uzależnienie skuteczności zapłaty dokonanej przez ,,M. ” S.A. za pozwany Szpital wobec strony powodowej od możliwości następczego dochodzenia zapłaconych kwot od pozwanego Szpitala przez ,,M. ” S.A. nie ma uzasadnienia prawnego), a także błędną wykładnię tego przepisu w sytuacji, w której dokonanie zapłaty przez ,,M. ” S.A. za konkretne faktury wystawione pozwanemu Szpitalowi przez stronę powodową jest czynnością prawną skuteczną mimo reglamentacji związanej z możliwością następczego dochodzenia przez ,,M. ” S.A. zapłaconych należności od pozwanego Szpitala oraz świadczy o celu i charakterze umowy nazwanej przez strony jako „Umowa finansowania należności standard”, przy czym beneficjentem należności uzyskiwanych przez stronę powodową na podstawie tej umowy nie jest strona powodowa, lecz ,,M. ” S.A. Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżąca oparła na przesłankach uregulowanych w art. 398 9 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c.

Przesłanki te nie zostały jednak spełnione. Według ugruntowanego orzecznictwa Sądu Najwyższego, przedstawienie okoliczności uzasadniających rozpoznanie skargi kasacyjnej ze względu na przesłankę istotnego zagadnienia prawnego polega na sformułowaniu tego zagadnienia i wskazaniu argumentów, które prowadzą do rozbieżnych ocen. Musi przy tym chodzić o zagadnienie nowe, dotychczas nierozpatrywane w judykaturze, które zarazem ma znaczenie dla rozpoznania wniesionej skargi kasacyjnej oraz innych podobnych spraw (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 10 maja 2001 r., II CZ 35/01, OSNC 2002, nr 1, poz. 11, z dnia 11 stycznia 2002 r., III CKN 570/01, OSNC 2002, nr 12, poz. 151, z dnia 21 czerwca 2016 r., V CSK 21/16, nie publ., z dnia 15 czerwca 2016 r., V CSK 4/16, nie publ.).

Oparcie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na tym, że istnieje potrzeba wykładni przepisów budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów wymaga wykazania, że określony przepis prawa, mimo, iż budzi poważne wątpliwości, nie doczekał się wykładni albo niejednolita wykładnia wywołuje wyraźnie wskazane przez skarżącego rozbieżności w orzecznictwie w odniesieniu do identycznych lub podobnych stanów faktycznych, które należy przytoczyć (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 13 czerwca 2008 r., III CSK 104/08, nie publ., z dnia 26 czerwca 2015 r., III CSK 77/15, nie publ., z dnia 20 maja 2016 r., V CSK 692/15, nie publ.).

Istotnego zagadnienia prawnego i potrzeby wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości, skarżąca upatruje w konieczności wyjaśnienia kwestii, czy regulacja przewidziana w art. 54 ust. 5 ustawy o działalności leczniczej (poprzednio w art. 53 ust. 6 ustawy o ZOZ) skutkuje reglamentacją wyłącznie w sferze dotyczącej zmiany wierzyciela SP ZOZ, czy też wprowadza do obrotu prawnego ograniczenia, które uzależniają skuteczność zapłaty przez podmiot trzeci (w tym wypadku ,,M. ” S.A.) za zobowiązania pozwanego Szpitala od możliwości następczego dochodzenia zapłaty przez podmiot finansowy od SP ZO Z, tj. czy ograniczenie możliwości zmiany wierzyciela SP ZOZ wynikające z powołanych przepisów wpływa na możliwość skutecznej zapłaty przez podmiot trzeci za zobowiązania SP ZOZ w rozumieniu art. 356 § 2 k.c.

W ustalonym przez sądy meritii stanie faktycznym nie zachodzi potrzeba wyjaśnienia przedstawionego przez stronę pozwaną zagadnienia prawnego, jak i dokonania wykładni wskazanych przepisów prawnych. Strona pozwana nie zapłaciła stronie powodowej wynagrodzenia za świadczone na podstawie umowy z dnia 6 listopada 2012 r. usługi.

Z kolei wskutek zawarcia w dniu 27 lutego 2014 r. pomiędzy stroną powodową a ,,M. ” S.A. umowy finansowania należności standard (przedmiotem której było przeprowadzenie przez ,,M. ” S.A. w imieniu strony powodowej wszelkich czynności faktycznych i prawnych mających na celu odzyskanie wierzytelności przysługujących stronie powodowej w stosunku do pozwanego Szpitala), a następnie spełnienia na jej podstawie przez ,,M. ” S.A. na rzecz strony powodowej umówionych świadczeń, nie doszło do subrogacji ustawowej, gdyż postanowienia tej umowy nie dają podstaw do przyjęcia, że nastąpił przelew wierzytelności przysługujących stronie powodowej w stosunku do pozwanego Szpitala.

W § 6 ust. 1 umowy strony postanowiły, że strona powodowa zobowiązuje się dokonać przekazu zgodnie z art. 921 1 i n. k.c. i udzielić ,,M. ” S.A. pełnomocnictwa do prowadzenia w jej imieniu negocjacji z prawem do zawierania w jej imieniu umów, porozumień, ugód i składnia wszelkich oświadczeń, które okażą się niezbędne dla prawidłowej realizacji umowy, udzielania i przekazania w dniu zawarcia umowy pełnomocnictwa profesjonalnemu pełnomocnikowi wskazanemu przez ,,M. ” S.A. oraz przekazania jej w dniu zawarcia umowy, zawiadomienia o udzieleniu powyższych pełnomocnictw.

Niezależnie od tego nawet gdyby zapisy umowy łączącej stronę powodową z ,,M. ” S.A. potraktować jako zmierzające do zmiany wierzyciela w stosunku do pozwane go Szpitala okazałyby się one nieważne z racji ich sprzeczności art. 54 ust. 5 o działalności leczniczej (który stanowi, że czynność prawna mająca na celu zmianę wierzyciela samodzielnego publicznego zakładu opieki zdrowotnej może nastąpić po wyrażeniu zgody przed podmiot tworzący; czynność dokonana z naruszeniem tego wymogu jest nieważna - art. 54 ust. 6), a zatem stronie powodowej po zawarciu umowy z ,,M. ” S.A. nadal przysługiwał w stosunku do pozwanego Szpitala status wierzyciela, pomimo, że ,,M. ” S.A. na podstawie postanowień umowy z dnia 27 lutego 2014 r. przelał na konto strony powodowej kwotę 1 884 367,51 zł.

Przelew środków pieniężnych na konto strony powodowej przez ,,M. ” S.A. odniósł skutek prawny w stosunkach prawnych pomiędzy tymi podmiotami, natomiast nie miał wpływu na sytuację prawną strony pozwanej, która przecież nie uregulowała świadczeń z umowy łączącej ją ze stroną powodową. Należy bowiem zauważyć, że M. spełniał własne zobowiązanie wobec strony powodowej, a nie zobowiązanie strony pozwanej wobec strony powodowej, co oznacza, iż nie ma w tym przypadku zastosowanie przepis art. 356 § 2 k.c. ,,M. ” S.A. nie działał z wolą zapłaty długu strony pozwanej.

Wbrew stanowisku pozwanej nie zachodzi obawa, że ,,M. ” S.A. wystąpi przeciwko niej o zapłatę, gdyż ,,M. ” S.A. na podstawie umowy z dnia 27 lutego 2014 r. jest tylko pełnomocnikiem strony powodowej, a zatem o zapłatę mógłby wystąpić wyłącznie w imieniu strony powodowej, ale wówczas pozew taki podlegałby odrzuceniu, gdyż o tym roszczeniu rozstrzygnięto już prawomocnie w niniejszym procesie. Natomiast gdyby umowa z dnia 27 lutego 2014 r. zmierzała do zmiany wierzyciela, to byłaby nieważna z racji sprzeczności z art. 54 ust. 5 ustawy o działalności leczniczej i na jej podstawie ,,M. ” S.A. nie mógłby skutecznie dochodzić zapłaty od strony pozwanej.

Z tych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 398 9 § 2 k.p.c. odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, a o kosztach postępowania kasacyjnego orzekł na podstawie art. 98 § 1 i 3 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 k.p.c., art. 398²¹ k.p.c. Na zasądzone koszty składa się wynagrodzenie za zastępstwo procesowe ustalone według minimalnej stawki taryfowej (§ 2 pkt 6 zw. z § 10 ust. 2 pkt 2 i § 20 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie Dz. U. 2015, poz. 1800, ze zm. w zw. z § 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie opłat za czynności adwokackie, Dz. U. 2016, poz. 1668). kc jw