Postanowienie Sądu Najwyższego z 19 lutego 2024 r.

Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona (art. 398 9 § 1 k.p.c.). Obowiązkiem skarżącego jest sformułowanie i uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania w nawiązaniu do przytoczonych przesłanek, a rozstrzygnięcie Sądu Najwyższego w kwestii przyjęcia bądź odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania wynika z oceny, czy okoliczności powołane przez skarżącego odpowiadają tym, o których jest mowa w art. 398 9 § 1 k.p.c.

Pozwana A.N. wniosła o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania ze względu na występowanie w sprawie istotnego zagadnienia prawnego (art. 398 9 § 1 pkt 4 k.p.c.), które przedstawiła jako pytanie, „czy w sprawie w której Powód, będący remitentem, dochodzi roszczenia w reżimie odpowiedzialności wekslowej od wystawcy weksla z którym nie łączył go stosunek podstawowy, dopuszczalne jest ograniczenie odpowiedzialności dłużnika z uwagi na przyczynienie się Powoda do powstania szkody”. Pozwana argumentowała, że podpisała jako wystawca weksel zabezpieczający roszczenia powoda w stosunku do jej ówczesnego męża, z którym powoda łączyły stosunki handlowe, lecz sama nie była z powodem połączona żadnym stosunkiem umownym poza wekslowym.

Nie miała zatem wpływu na zachowanie powoda, który zawarł z mężem pozwanej ryzykowny i bardzo wartościowy kontrakt, chociaż dotarły do niego informacje, że mąż pozwanej jest nierzetelny i nie wywiązuje się z zaciągniętych zobowiązań. Tym samym powód przyczynił się do szkody, której naprawienia dochodził w procesie. Zgodnie z ustaloną linią orzecznictwa, powołanie się na występowanie w sprawie istotnego zagadnienia prawnego jako na przesłankę przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania wymaga zidentyfikowania problemu o charakterze abstrakcyjnym, nierozstrzygniętego w dotychczasowym orzecznictwie i wymagającego pogłębionej wykładni. Skarżący powinien to zagadnienie sformułować oraz przedstawić argumentację jurydyczną uzasadniającą tezę o możliwości rozbieżnych ocen prawnych w związku ze stosowaniem przepisów, na tle których ono powstało.

Zagadnienie powinno być ponadto „istotne” z uwagi na wagę problemu interpretacyjnego, którego dotyczy dla systemu prawa. Skoro jednak skarga kasacyjna jest wnoszona w konkretnej sprawie, to zarówno charakter rozpoznawanego roszczenia, jak i ustalony przez sądy meriti stan faktyczny, którym Sąd Najwyższy byłby związany (art. 398 3 § 3 i art. 398 13 § 2 k.p.c.), musi pozostawać w związku z przedstawionym przez skarżącego zagadnieniem prawnym i pozwalać na jego rozstrzygnięcie. Zagadnienie, które sformułowała skarżąca nie uwzględnia przebiegu i wyniku postępowania w sprawie.

Powód dochodził roszczenia z weksla własnego na kwotę 800.000 Euro wystawionego przez pozwanych 31 lipca 2014 r. przed notariuszem A.B. i płatnego 2 stycznia 2015 r., a zabezpieczającego roszczenia powoda do Spółki […] i T.H. o zwrot uiszczonych zaliczek oraz odszkodowania za ewentualne niewykonanie lub nienależyte wykonanie umów. Z ustaleń przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia wynika, że w chwili zaciągnięcia zobowiązania wekslowego pozwana była członkiem zarządu Spółki […] . T.H. nie wywiązał się z zobowiązania wobec powoda, wobec czego pismem z 7 października 2015 r. powód złożył oświadczenie od odstąpieniu od umowy z nim. W związku z niewykonaniem przez T.H. zobowiązania z umowy powód poniósł szkodę w wysokości 1.463.775 Euro, przekraczającą kwotę 800.000 Euro, na którą opiewa weksel.

Powód uzyskał prawomocne orzeczenia przeciwko T.H. oraz Spółce […], zasądzające na jego rzecz kwoty odpowiednio 311.501 Euro i 546.951 Euro z ustawowymi odsetkami tytułem zwrotu zaliczek na poczet świadczeń z um owy. Sądy obu instancji zbadały stosunek podstawowy zabezpieczony wekslem, przyjmując, że posiadaczowi weksla będącemu pierwszym wierzycielem przysługują wobec wystawcy weksla zarówno roszczenia ze stosunku podstawowego, jak i wekslowego. Pozwani jako dłuż nicy wekslowi mogli zatem bronić się zarzutami wynikającymi ze stosunku podstawowego, łączącego ich z remitentem i kwestionować jego roszczenia odszkodowawcze. Na pozwanych jako wystawcach weksla spoczywał jednak ciężar udowodnienia okoliczności, które po mimo wystawienia weksla zwalniały ich z odpowiedzialności za jego wykupienie.

Kwestia przyczynienia się powoda do powstania szkody lokowała się w płaszczyźnie stosunku podstawowego łączącego strony. Zarzut naruszenia art. 362 k.c. przez nieuwzględnienie przyczynienia powoda do szkody pozwana zgłosiła w apelacji, a Sąd Apelacyjny zarzut ten rozważył i uznał za niezasadny. Skoro problem przyczynienia powoda do powstania szkody został zbadany przez Sądy meriti z negatywnym wynikiem dla pozwanych, to sformułowane we wniosku pytanie o samą dopuszczalność prowadzenia tego badania należy uznać za niemające znaczenia dla rozstrzygnięcia.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 398 9 § 1 k .p.c. oraz – co do kosztów postępowania – art. 98 § 1, 1 1 i 3 k.p.c. w zw. z art. 398 21 i art. 391 § 1 k.p.c., § 2 pkt 7 w związku z § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. poz. 1800), orzeczono jak w postanowieniu. A.W. [ał]