Postanowienie Sądu Najwyższego z 12 stycznia 2017 r.

Sąd Okręgowy w K. postanowieniem z dnia 30 listopada 2015 r. odrzucił skargę uczestniczki postępowania A. K. o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego postanowienia Sądu Okręgowego w K. z dnia 16 maja 2014 r. oraz oddalił jej wniosek o ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Na postanowienie to skarżąca wniosła do Sądu Najwyższego osobiście sporządzone zażalenie.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zażalenie jest niedopuszczalne. Zgodnie z art. 87 1 § 1 k.p.c. w postępowaniu przed Sądem Najwyższym obowiązuje zastępstwo stron przez adwokatów lub radców prawnych. Zastępstwo to dotyczy także czynności procesowych związanych z postępowaniem przed Sądem Najwyższym, podejmowanych przed sądem niższej instancji. Przymus adwokacki ustanowiony w art. 87 1 k.p.c. obejmuje - co do zasady - wszelkie postępowania, które należą do właściwości Sądu Najwyższego, dotyczy także zażalenia do Sądu Najwyższego (art. 394 1 k.p.c.). Zażalenie wniesione osobiście przez stronę podlegało zatem odrzuceniu wobec braku zdolności postulacyjnej.

Niezastosowanie się do wymogu przymusu adwokackiego i wniesienie zażalenia objętego przymusem przez stronę osobiście jest brakiem nieusuwalnym i powoduje konieczność odrzucenia zażalenia, jako niedopuszczalnego, bez wzywania do uzupełnienia tego braku i bez możliwości odnoszenia się do zawartych w nim zarzutów (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 25 lipca 2013 r. II CZ 46/13, niepubl.). Okoliczności przytoczone w zażaleniu nie prowadzą do uchylenia obowiązku wynikającego z powołanego przepisu, ma on bowiem charakter bezwzględnie wiążący co powoduje, że przyczyny niewniesienia zażalenia przez podmiot uprawniony, z punktu widzenia dopuszczalności zażalenia, są obojętne.

Niezależnie od argumentów podniesionych wyżej, w sprawie skarga była niedopuszczalna już z uwagi na to, że postanowienie objęte niniejszą skargą zapadło w trybie postępowania zabezpieczającego i dlatego jest niezaskarżalne skargą o stwierdzenie niezgodności z prawem. Zgodnie art. 424 1 § 1 k.p.c., skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia przysługuje od prawomocnego orzeczenia sądu drugiej instancji kończącego postępowanie w sprawie, a w wyjątkowych wypadkach, określonych w art. 424 1 § 2 k.p.c.. także od prawomocnego orzeczenia sądu pierwszej instancji. W obu przypadkach przedmiotem zaskarżenia może być prawomocne orzeczenie kończące postępowanie w sprawie. Sąd Najwyższy wielokrotnie wypowiadał się na temat znaczenia pojęcia „postanowienie kończące postępowanie w sprawie".

Chodzi tu o takie postanowienie, które przez uprawomocnienie się trwale zamyka drogę do rozstrzygnięcia sprawy co do istoty w danej instancji (por. np. uchwały składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 24 listopada 1998 r., III CZP 44/98, OSNC 1999, nr 5, poz. 87, z dnia 31 maja 2000 r., III ZP 1/00, OSNC 2001, nr 1, poz. 1 i z dnia 6 października 2000 r. III CZP 31/00, OSNC 2001, nr 2, poz. 22). W orzecznictwie Sądu Najwyższego ugruntowany jest pogląd, iż sama istota postanowienia o zabezpieczeniu powództwa, będącego jedynie tymczasowym uregulowaniem spornej kwestii pomiędzy stronami - na czas procesu - wskazuje na to, że nie jest ono orzeczeniem kończącym postępowanie w sprawie (por. postanowienie SN z dnia 14 lipca 1999 r., II CZ 66/99, niepubl.).

Z tych względów na podstawie art. 394 1 § 3 w zw. z a rt. 398 21, art. 424 6 § 3 k.p.c. orzeczono jak w sentencji. jw kc