Sygn. akt I UO 4/19
POSTANOWIENIE
Dnia 7 sierpnia 2019 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Andrzej Wróbel (przewodniczący)
SSN Halina Kiryło (sprawozdawca)
SSN Krzysztof Rączka
w sprawie z odwołania Okręgowej Izby Radców Prawnych w K. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w K. o ustalenie istnienia obowiązku ubezpieczenia B. B. po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w dniu 7 sierpnia 2019 r., wniosku wszystkich sędziów Sądu Apelacyjnego w (…) o ich wyłączenie od rozpoznania sprawy III AUo (…) a w szczególności od rozpoznania wniosku wszystkich sędziów Sądu Okręgowego w K. o ich wyłączenie od rozpoznania sprawy VII U (…)
1. wyłącza od rozpoznania wniosków sędziów orzekających w Sądzie Okręgowym w K. o ich wyłączenie od rozpoznania sprawy następujących sędziów Sądu Apelacyjnego w (…): P. A., B. B. P., J. B. , M. B. , P. C. , M. D. , Z. D. , T. D. , R. D. , A. G. M. , S. J. , R. J. , L. J. , A. K. B. , M. K. , J. K. , G. K. , R. K. , B. L. , I. Ł. K. , K. M. , B. N. Ś., H. N. P., D. P., B. P. S., J. P., A. P. L., T. R., P. R., K. S., A. S. , T. S., J. W. i G. W. oraz sędziów delegowanych do orzekania w Sądzie Apelacyjnym w (…): I. D., E. K. i W. Ż.;
2. wyznacza Sąd Apelacyjny w (…) do rozpoznania wniosków sędziów orzekających w Sądzie Okręgowym w K. o ich wyłączenie od rozpoznania sprawy.
Uzasadnienie
Płatnik składek Okręgowa Izba Radców Prawnych w K. wniosła odwołanie od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w K. w sprawie ustalenia obowiązku podlegania przez ubezpieczoną B. B. obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym.
Sędziowie Sądu Okręgowego w K., do którego wpłynęło odwołanie, złożyli oświadczenia o istnieniu bądź nieistnieniu przyczyn wyłączenia sędziego określonych w art. 49 k.p.c.
Wnioski sędziów Sądu Okręgowego w K. o ich wyłączenie zostały przekazane do Sądu Apelacyjnego w (…) w celu ich rozpoznania.
Po przedstawieniu sprawy Sądowi Apelacyjnemu w (…) sędziowie tego Sądu wnieśli o ich wyłączenie na podstawie art. 49 k.p.c., podnosząc, że istnieją okoliczności, które mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do ich bezstronności podczas rozpoznawania sprawy, ponieważ pozostają w relacjach służbowych oraz koleżeńskich z sędzią Sądu Apelacyjnego w (…) B. B. , w sytuacji, w której sprawa dotyczy ustalenia obowiązku podlegania przez nią obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 49 k.p.c., niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 48 k.p.c., sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie.
W orzecznictwie Sądu Najwyższego wielokrotnie podkreślano, że orzeczenie o wyłączeniu sędziego staje się niezbędne, gdy strona ma lub mogłaby mieć chociażby subiektywną, lecz uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z 29 października 1993 r., I CO 37/93, LEX nr 78451; z 19 listopada 1981 r., IV PZ 63/81, LEX nr 8371; z 15 stycznia 2008 r.,
III SO 8/07, niepublikowane).
Również w doktrynie uznaje się, że przyczyną wyłączenia jest sama możliwość powstania wątpliwości, i to zarówno u podmiotów zgłaszających wniosek o wyłączenie, jak i u innych występujących w procesie, jak również u osób spoza procesu. Sąd postanowi o wyłączeniu sędziego, jeżeli stwierdzi możliwość istnienia tych wątpliwości, niezależnie od własnego przekonania o ich zasadności (por. M. Jędrzejewska [w:] T. Ereciński, J. Gudowski, M. Jędrzejewska, Komentarz do Kodeksu postępowania cywilnego, cz. 1, t. I, Warszawa 2004, s. 159).
W ocenie Sądu Najwyższego okoliczności przedstawione we wnioskach sędziów Sądu Apelacyjnego w (…) (oraz sędziów Sądu Okręgowego w K. delegowanych do orzekania w Sądzie Apelacyjnym w (…)) o ich wyłączenie zasługiwały na uwzględnienie. Skoro sprawa dotyczy ubezpieczonej B. B., która jest sędzią Sądu Apelacyjnego w (…), rozpoznanie jakiegokolwiek wniosku formalnego, żądania procesowego lub innej kwestii przez innych sędziów tego Sądu, pozostających z ubezpieczoną w relacjach służbowych lub koleżeńskich, mogłoby wywołać subiektywne wątpliwości nie tylko uczestników procesu, lecz także opinii publicznej co do bezstronności sędziów tego Sądu przy rozpoznawaniu sprawy.
Z tych względów Sąd Najwyższy uznał, że zachodzą podstawy do uwzględnienia wniosków złożonych przez sędziów Sądu Apelacyjnego w (…) (oraz sędziów Sądu Okręgowego w K. delegowanych do orzekania w Sądzie Apelacyjnym w (…)) o ich wyłączenie od rozpoznania sprawy na podstawie art. 49 k.p.c.
Wniosku o wyłączenie nie złożyła sędzia B. B., której podlegania obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym sprawa dotyczy, jednak podlega ona wyłączeniu z mocy ustawy na podstawie art. 48 k.p.c. Nie dotyczy jej zatem postanowienie Sądu Najwyższego.
Wyłączenie wszystkich sędziów Sądu Apelacyjnego w (…) (z mocy ustawy albo na podstawie postanowienia Sądu Najwyższego) stanowi z mocy art. 44 k.p.c. przesłankę do wydania aktu o charakterze organizacyjno-administracyjnym, jakim jest postanowienie o wyznaczeniu innego sądu – na obecnym etapie do rozpoznania wniosków o wyłączenie od rozpoznania sprawy sędziów Sądu Okręgowego w K.. Sąd Najwyższy wyznaczył w tym celu Sąd Apelacyjny w (…) (jako sąd sąsiedniej apelacji).
Z tych przyczyn Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji na podstawie art. 52 k.p.c., art. 49 k.p.c. i art. 44 k.p.c. w związku z art. 398²¹ k.p.c.
