Postanowienie Sądu Najwyższego z 23 listopada 2016 r.

Skarga kasacyjna została ukształtowana w przepisach kodeksu postępowania cywilnego jako nadzwyczajny środek zaskarżenia, nakierowany na ochronę interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa, jednolitości orzecznictwa oraz prawidłowej wykładni, a także w celu usunięcia z obrotu prawnego orzeczeń wydanych w postępowaniu dotkniętym nieważnością lub oczywiście wadliwych, nie zaś jako ogólnie dostępny środek zaskarżenia orzeczeń umożliwiający rozpoznanie sprawy w kolejnej instancji sądowej. Koniecznej selekcji skarg pod kątem realizacji tego celu służy instytucja tzw. przedsądu, ustanowiona w art. 398 9 k.p.c., w ramach której Sąd Najwyższy dokonuje wstępnej oceny skargi kasacyjnej.

Ten etap postępowania przed Sądem Najwyższym jest ograniczony - co należy podkreślić - wyłącznie do zbadania przesłanek przewidzianych w art. 398 9 § 1 pkt 1 - 4 k.p.c., nie zaś merytorycznej oceny skargi kasacyjnej. W razie spełnienia co najmniej jednej z tych przesłanek, przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania jest usprawiedliwione. Pełnomocnik powódki M. O. w skardze kasacyjnej wniesionej od wyroku Sądu Apelacyjnego w (…) z dnia 16 października 2015 r. wniosek o przyjęcie jej do rozpoznania oparła na przesłance wskazanej w art. 398 9 § 1 pkt 4 k.p.c. Uzasadniając oczywistą zasadność skargi kasacyjnej autorka skargi kasacyjnej wskazała, że zaskarżone orzeczenie zapadło w wyniku błędnej wykładni art. 527 § 1 i 3 k.c.

Powołując się na oczywistą zasadność skargi kasacyjnej należy wykazać, że popełnione przy ferowaniu zaskarżonego orzeczenia uchybienia w zakresie stosowania prawa miały charakter kwalifikowany i nie podlegały różnym ocenom, były więc dostrzegalne w sposób oczywisty dla przeciętnego prawnika (por. m.in. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 12 grudnia 2000, V CKN 1780 /00, OSNC 2001, nr 3, poz. 52, postanowienie Sądu Najwyższego z dnia z 22 marca 2001 r., V CZ 131/00, OSNC 2001, nr 10, poz. 156). Szczegółowa analiza wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania nie dostarczyła podstaw do uznania, że zaskarżony wyrok jest sprzeczny z ogólnie przyjętymi standardami rozstrzygnięć i nie został wydany w wyniku szczególnie rażąco błędnej wykładni art. 527 k.c.

Już tylko ubocznie - ze względu na ograniczenia wynikające z przedsądowego etapu postępowania - należy wyjaśnić, że przyjęcie przez Sąd drugiej instancji, że pozwany nie wiedział, ani przy dołożeniu należytej staranności nie mógł wiedzieć, że G.O. , po uzyskaniu należności za sprzedaż nieruchomości, nie spłaci długu wobec powódki, nie jest sprzeczne z ustaleniem, ż e pozwany zgodził się „na zapłatę ceny nieruchomości w gotówce na prośbę G. O. , który wyjaśnił, że konto bankowe ma zajęte przez komornika w związku z długami z tytułu podatków”. W orzecznictwie sądowym, choć nie wyklucza się zastosowania powództwa z art. 527 k.c. dla ochrony należności publiczno prawnych, to przyjmuje się jednocześnie, że organ podatkowy nie jest wierzycielem w rozumieniu art. 527 k.c. (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 27 stycznia 2016 r., II CSK 149/15, nie publ.).

Nie było zatem podstaw do stwierdzenia, że zaskarżone orzeczenie zapadło w wyniku rażąco błędnej wykładni art. 527 k.c. Z przytoczonych względów należało odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej do merytorycznego rozpoznania (art. 398 9 § 2 k.p.c.). O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powódce z urzędu Sąd Najwyższy orzekł na podstawie § 2 w zw. z § 4 ust. 1 w zw. z § 8 pkt 6 w zw. z § 16 ust. 4 pkt 2 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2015 r., poz. 1801). aj