Postanowienie Sądu Najwyższego z 19 grudnia 2017 r.

Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania jeżeli: w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona (art. 398 9 § 1 k.p.c.). Instytucja przedsądu, jak wynika z orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego, jest zgodna z normami konstytucyjnymi, a także z zaleceniami Rady Europy zezwalającymi na wprowadzenie środków eliminujących dostęp do sądu najwyższego szczebla. Skarga kasacyjna służy od prawomocnego orzeczenia, ma ograniczony zasięg, a jej podstawowym celem jest ochrona interesu publicznego przez zapewnienie jednolitości wykładni i twórczy wkład Sądu Najwyższego w rozwój prawa.

Wprawdzie skarżący odwołali się do istotnego zagadnienia prawnego, niemniej nie występuje ta przesłanka przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (art. 398 9 § 1 k.p.c.). Stosownie do ugruntowanego stanowiska Sądu Najwyższego, istotnym zagadnieniem prawnym jest taki problem jurydyczny, który ma znaczenie dla rozwoju prawa lub stanowi precedens dla rozstrzygnięcia podobnych spraw (por. postanowienie SN z dnia 7 stycznia 2005 r., I CZ 183/04 niepub.). Powołanie się przez skarżącego na istnienie takiego zagadnienia wymaga jego sformułowania oraz przedstawienia argumentacji jurydycznej uzasadniającej tezę o możliwości rozbieżnych ocen prawnych z przytoczeniem przepisów prawa, na tle których ono powstało.

Skarżący powinien też wykazać, że ma ono ważne znaczenie dla rozpoznania lub rozstrzygnięcia sprawy (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 28 listopada 2003 r., II CK 324/03, z dnia 7 czerwca 2005 r., V CSK 3/05, z dnia 13 lipca 2007 r., III CSK 180/07, z dnia 22 listopada 2007 r., I CSK 326/07, niepub. oraz z dnia 26 września 2005 r., II PK 98/05, OCNP 2006, nr 15 – 16, poz. 243). Ponadto prawidłowo wyartykułowane zagadnienie musi być sformułowane ogólnie w tym sensie, że nie może chodzić w nim o sposób rozstrzygnięcia sprawy (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 9 września 2004 r., II CZ 94/04, niepub .). Artykuł 43 5 § 3 k.c. dotyczy firmy osób prawnych będących przedsiębiorcami, gdyż firma stanowi oznaczenie przedsiębiorców. Nie traktuje się natomiast jako firmy odpowiedniej nazwy osób prawnych nieprowadzących działalności gospodarczej.

Jednakże, w razie podjęcia działalności gospodarczej przez "stowarzyszenia, inne organizacje społeczno - zawodowe i fundacje" podlegają ujawnieniu również w rejestrze przedsiębiorców ( art. 50 ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym, Dz. U. z 2017 r., poz. 1089). Wówczas dopiero ich nazwa staje się firmą w rozumieniu kodeksowych przepisów prawa firmowego. W sprawie ustalono, że pozwane Stowarzyszenie nie jest przedsiębiorcą, gdyż nie prowadzi działalności gospodarczej, a jedynie działalności non profit i jego celem jest ochrona dorobku, imienia i przesłania C.. Jak wiadomo, analogia legis jest traktowana jako środek służący do wypełniania tak zwanych luk w prawie.

Korzystając z dorobku teorii prawa można i niekiedy należy posłużyć się analogią ustawową ( analogia legis ) przez zapożyczenie podstawy normatywnej rozstrzygnięcia problemu na zasadzie wnioskowania z podobieństwa do innego rozwiązania prawnego. Jest to oparte na analizie badanych stanów faktycznych, czyli tego, który ma uregulowanie prawne i tego, któremu regulacji brakuje i dokonuje się o ceny stopnia podobieństwa. Daje to możliwość przekonstruowania normy zawartej w przepisie zapożyczanym, jeśli aksjologicznie stopień podobieństwa do tego upoważnia, a konsekwencje prowadzą do rozstrzygnięcia rozsądnego i sprawiedliwego. Zaleca się jednak ostrożność przy stosowaniu per analogiam przepisów, które coś nakazują lub kogoś obciążają.

Przepis art. 43 5 § 3 k.c. jednoznacznie jednak wskazuje, że wymóg zgody na użycie nazwiska osoby fizycznej dotyczy tylko przedsiębiorców, a zatem sama jego konstrukcja wyłącza możliwość zastosowania wskazanej w skardze analogii. Poza tym, z ustaleń wynika, a tymi Sąd Najwyższy jest związany (art. 398 13 § 2 k.p.c.), że nie doszło do naruszenia przez pozwane Stowarzyszenie dobra osobistego w postaci kultu pamięci po osobie zmarłej.

Z tych względów, Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (art. 398 9 § 2 k.p.c.). jw