Postanowienie Sądu Najwyższego z 24 stycznia 2017 r.

Zgodnie z art. 398 9 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Sąd Najwyższy w ramach przedsądu bada tylko wskazane w skardze kasacyjnej okoliczności uzasadniające jej przyjęcie do rozpoznania, a nie podstawy kasacyjne i ich uzasadnienie. Cel wymagania określonego w art. 398 4 § 2 k.p.c. może być osiągnięty tylko przez powołanie i uzasadnienie istnienia przesłanek o charakterze publicznoprawnym, które będą mogły stanowić podstawę oceny skargi kasacyjnej pod kątem przyjęcia jej do rozpoznania.

Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżąca oparła na przesłance uregulowanej w art. 398 9 § 1 pkt 4 k.p.c. Oparcie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na przesłance wymienionej w art. 398 9 § 1 pkt 4 k.p.c. wymaga wykazania niewątpliwej, widocznej prima facie, bez konieczności głębszej analizy, sprzeczności orzeczenia z zasadniczymi i nie podlegającymi różnej wykładni przepisami albo jego wydania w wyniku oczywiście błędnej, widocznej bez głębszej analizy prawniczej wykładni lub niewłaściwego zastosowania prawa.

Natomiast skarżący przedstawiając, jako okoliczność uzasadniającą rozpoznanie skargi kasacyjnej „ oczywiste naruszenie prawa” powinien wykazać kwalifikowany charakter tego naruszenia (por. m. in.: postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 8 marca 2002 r., I PKN 341/01, OSNP 2004, nr 6, poz. 100, z dnia 10 stycznia 2003 r., V CZ 187/02, OSNC 2004, nr 3, poz. 49, z dnia 8 marca 2002 r., I PKN 341/01, OSNP 2004, nr 6, poz. 100; z dnia 10 stycznia 2003 r., V CZ 187/02, OSNC 2004, nr 3, poz. 49). Oczywistą zasadność skargi skarżąca motywowała występującym w sprawie oczywistym naruszeniem prawa, wskazując, iż samo wydanie nieruchomości jest wystarczające do przeniesienia posiadania, co wynika z art. 348 k.c. Podkreślała również swoją trudną sytuację życiową, którą komplikuje brak tytułu prawnego do nieruchomości objętej wnioskiem o stwierdzenie zasiedzenia.

Skonfrontowanie rozstrzygnięcia sądu drugiej instancji z uzasadnieniem wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznani a nie pozwala na stwierdzenie, by skarga kasacyjna była oczywiście uzasadniona we wskazanym w orzecznictwie Sądu Najwyższego rozumieniu tego pojęcia. Natomiast zapoznanie się z lakonicznym uzasadnieniem wniosku nie pozwala na stwierdzenie, by doszło do widocznego od razu, przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej, bez głębszych analiz, kwalifikowanego naruszenia prawa, w wyniku, którego, zapadło orzeczenie oczywiście wadliwe. Ponadto w orzecznictwie nie budzi wątpliwości pogląd, iż do okresu posiadania samoistnego prowadzącego do nabycia własności nieruchomości w drodze zasiedzenia nie dolicza się okresu posiadania rzeczy jak użytkownik wieczysty.

Natomiast pojęcie przeniesienia posiadania, - przy którym możliwe jest doliczenie posiadania poprzednika - ma ściśle określoną treść i oznacza przejście posiadania na inną osobę w sposób unormowany w art. 348 -351 k.c. Oznacza to, iż art. 176 § 1 k.c. nie znajdzie zastosowania między innymi w przypadku istnienia posiadania zależnego lub dzierżawienia (por. m.in. uchwały Sądu Najwyższego: z dnia 28 marca 2014 r., III CZP 8/14, Prokuratura i Prawo - wkładka 2015, nr 7 -8, s. 38 i z dnia 23 lipca 2008 r., III CZP 68/08, OSNC 2009, nr 7-8, poz. 109; postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 29 kwietnia 1987 r., III CRN 96/87, OSNC 1988, nr 11, poz. 157).

Nie ulega, bowiem wątpliwości, że przesłanką konieczną do nabycia własności nieruchomości przez zasiedzenie jest, aby zarówno obecny posiadacz, jak i jego poprzednicy - w przypadku doliczenia okresu ich posiadania - byli posiadaczami samoistnymi, a nie zależnymi.

Natomiast istota posiadania samoistnego i posiadania zależnego oraz jego związek z okolicznościami faktycznymi konkretnej sprawy, była już wielokrotnie wyjaśniana w orzecznictwie Sądu Najwyższego (por. m.in. uchwała pełnego składu Izby Cywilnej Sądu Najwyższego z dnia 26 października 2007 r., III CZP 30/07, OSNC 2008, nr 5, poz. 43; uchwała Sądu Najwyższego z dnia 28 marca 2014 r., III CZP 8/14, OSNC 2015, nr 1, poz. 6; uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 6 grudnia 1991 r., III CZP 108/91, OSNCP 1992, nr 4, poz. 48, postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 14 kwietnia 1961 r., CR 961/60, NP. 1962, nr 12, s. 1688, z dnia 7 maja 1986 r., III CRN 60/86, OSNCP 1987, nr 9, poz. 138, z dnia 4 października 1979 r., III CRN 163/79, OSNCP 1980, nr 5, poz. 95, z dnia 9 października 1996 r., III CKU 8/96, OSNC 1997, nr 4, poz. 38, z dnia 16 stycznia 2001 r., II CKN 901/00, niepubl., z dnia 1 kwietnia 2011 r., III CSK 184/10, OSNC- ZD 2012, nr B, poz. 24, z dnia 11 marca 2009 r., I CSK 360/08, niepubl.; z dnia 17 czerwca 2015 r., I CSK 309/14, niepubl.; z dnia 19 lutego 2015 r., III CSK 188/14, niepubl.; z dnia 3 października 2014 r., V CSK 579/13, niepubl.; z dnia 7 kwietnia 2011 r., IV CSK 425/10, OSNC-ZD nr B/2012, poz. 27, z dnia 9 grudnia 2014 r., III CSK 336/13, OSNC-ZD 2016, nr 1, poz. 16, z dnia 12 grudnia 2014 r., IV CSK 271/13, niepubl., z dnia 20 marca 2014 r., II CSK 279/13, OSNC 2015, nr 3, poz. 35).

Podkreślenia wymaga, iż w t ego rodzaju sprawach istotne znaczenie dla kwalifikacji posiadania, jako samoistnego lub zależnego i dokonania subsumpcji pod określoną normę prawną, ma dokonanie uprzedniej oceny zgromadzonych w sprawie dowodów, będących podstawą ustaleń faktycznych, a w ięc kwestie usuwające się spod kontroli sądu kasacyjnego ( art. 398 3 § 3 i art. 393 13 § 2 k.p.c.). Skarżąca nie bierze tego pod uwagę, skoro argumentacja przytoczona w uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania stanowi próbę przedstawienia własnej wersji ustaleń faktycznych w sprawie, odmiennej od przyjętych przez Sąd drugiej instancji, a dotyczących przyjęcia, że wszyscy poprzednicy prawni wnioskodawczyni byli posiadaczami samoistnymi, podczas gdy ustalenia faktyczne w tym za kresie poczynione przez sądy są odmienne.

Wadliwość ta jest powielona w uzasadnieniu podstaw skargi, w których skarżąca domaga się nawet przeprowadzenia dodatkowych dowodów, nie uwzględniając specyfiki postępowania kasacyjnego. Natomiast trudna życiowo sytuacja skarżącej, która oczekiwałaby uzyskania tytułu prawnego do nieruchomości objętej sporem w drodze zasiedzenia, ani nie jest przesłanką materialnoprawną stwierdzenia zasiedzenia ani nie pozostaje w związku z przesłanką oczywistej zasadności skargi. Z przytoczonych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 398 9 § 2 k.p.c. odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, nie znajdując też okoliczności, które w ramach przedsądu jest obowiązany brać pod uwagę z urzędu. jw