Postanowienie Sądu Najwyższego z 11 stycznia 2018 r.

Zgodnie z art. 398 9 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. W niniejszej sprawie w skardze kasacyjnej skarżący wniósł o zawieszenie postępowania. W skazał, że w T rybunale Konstytucyjnym pod sygnaturą P 10/16 zawisła sprawa do tycząca zgodności z K onstytucją powszechnie przyjmowanej w judykaturze wykładni, zgodnie z którą istniała możliwość zasiedzenia służebności gruntowej o treści służebności przesyłu przed wprowadzeniem do prawa polskiego przepisów o służebności przesyłu.

Warto zauważyć, że w obszernym stanowisku Sejmu złożonym w tej sprawie także zajęto stanowisko o sprzeczności tej wykładni sądowej z Konstytucją. Gdyby rzeczywiście w tym kierunku poszło rozstrzygnięcie Trybunału Konstytucyjnego, to niewątpliwie miałoby znaczenie dla rozstrzygnięcia w tej sprawie, ponieważ zarzut uczestnika postępowania nie mógłby zostać uznany za zasadny. N a marginesie warto zauważyć, że spowodowałoby to zalew tego rodzaju spraw, w których konsekwentnie przez wiele już lat Sąd Najwyższy i sądy powszechne przyjmowały takie stanowisko, a po wyroku Trybunału Konstytucyjnego byłaby podstawa do ich wznawiania.

Jednakże, jak trafnie podniesiono w odpowiedzi na skargę kasacyjną, z art. 398 12 k.p.c. wynika, że postępowanie przed Sądem Najwyższym nie może być zawieszone z żadnej z przyczyn określonych w art. 177 k.p.c., zatem wniosek skarżącego o zawieszenie postępowania podlega oddaleniu. Takie stanowisko pozwala na ocenę wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania. Jako uzasadnienie wskazano występowanie na tle tej sprawy istotnego zagadnienia prawnego oraz potrzeby wykładni przepisów budzących wątpliwości.

Istotne zagadnienie prawne, w ujęciu skarżącego, dotyczy tego, czy korzystający z cudzej nieruchomości w zakresie służebności gruntowej o treści tożsamej ze służebnością przesyłu musi czynić to świadomie, tzn. mieć świadomość, że tak postępuje, aby zasiedzieć taką służebność, czy też może ją zasiedzieć nawet bez takiej świadomości (np. uważa, że wykonuje inne prawo przyznane mu w d rodze decyzji administracyjnej). Z godzić się można ze skarżącym, że jest to materia wątpliwa, jednak jej przedstawienie nie uzasadnia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, bo problem został już wyjaśniony przez Sąd N ajwyższy.

W postanowieniu z dnia 15 lutego 2017 r., II CSK 205/16 (OSNC 2017, nr 10, poz. 115) stwierdzono, że władanie przez przedsiębiorstwo państwowe cudzą nieruchomością w zakresie odpowiadającym służebności przesyłu w błędnym przekonaniu, że jest ono wykonywane na podstawie decyzji wydanej na podstawie art. 35 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (jedn. tekst: Dz.U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64 ze zm.), może prowadzić do zasiedzenia takiej służebności. Taką też interpretację przyjął w tej sprawie Sąd II instancji, a skarżący nie wskazał nowych, silnych argumentów, które uzasadniałyby ponowne zajęcie się ta kwestią przez Sąd N ajwyższy.

Natomiast wskazywana przez skarżącego potrzeba wykładni przepisów dotyczy art. 292 k.c. i tego, czy może nabyć taką służebność gruntową przedsiębiorca, który nie jest właścicielem żadnej nieruchomości, której użyteczność zostałaby zwiększona przez tę służebność. Z nów teoretycznie zagadnienie jest ciekawe, ale także zostało już wyjaśnione przez Sąd Najwyższy, bo przecież właśnie w tym przede wszystkim wyraża się specyfika służebności gruntowej o treści odpowiadającej służebności przesyłu, a S ąd Najwyższy wyraźnie dopuścił zasiedzenie takiej właśnie służebności. W reszcie wskazano na potrzebę wyjaśnienia, czy wykładnia dopuszczająca zasiedzenie służebności gruntowej o treści tożsamej ze służebnością przesyłu za czas przed 2003 r., gdy została taka możliwość rozpoznana w orzecznictwie, nie stanowi naruszenia prawa własności chronionego przez art. 1 Protokołu 1 do EKPC.

Materia ta także już została wyjaśniona, bo Sąd Najwyższy dopuszcza nabycie w tak ich okolicznościach służebności. Podsumowując, choć niewątpliwie w skardze kasacyjnej podniesiono istotne okoliczności mające uzasadnić przyjęcie jej do rozpoznania, to żadne z nich nie jest nowe – wszystkie zostały już wyjaśnione w orzecznictwie Sądu Najwyższego i nie ma podstaw do ponownego ich rozważania. W skardze kasacyjnej wniesionej w niniejszej sprawie nie została wykazana żadna z okoliczności wskazanych w art. 398 9 § 1 k.p.c., dlatego Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skarg i do rozpoznania. aw jw