Postanowienie Sądu Najwyższego z 4 lipca 2019 r.

Skarga kasacyjna została ukształtowana w przepisach kodeksu postępowania cywilnego jako nadzwyczajny środek zaskarżenia, nakierowany na ochronę interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa, jednolitości orzecznictwa oraz prawidłowej wykładni, a także w celu usunięcia z obrotu prawnego orzeczeń wydanych w postępowaniu dotkniętym nieważnością lub oczywiście wadliwych, nie zaś jako ogólnie dostępny środek zaskarżenia orzeczeń umożliwiający rozpoznanie sprawy w kolejnej instancji sądowej. Koniecznej se lekcji skarg pod kątem realizacji tego celu służy instytucja tzw. przedsądu, ustanowiona w art. 398 9 k .p.c., w ramach której Sąd Najwyższy dokonuje wstępnej oceny skargi kasacyjnej.

Ten etap postępowania przed Sądem Najwyższym jest ograniczony - co należy podkreślić - wyłącznie do zbadania przesłanek przewidzianych w art. 398 9 § 1 pkt 1 - 4 k.p.c., nie zaś merytorycznej oceny skargi kasacyjnej. W razie spełnienia co najmniej jednej z tych przesłanej, przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania jest usprawied liwione. Pełnomocnik powódki ,,P.” Spółki Akcyjnej z siedzibą w P. w skardze kasacyjnej wniesionej od wyroku Sądu Apelacyjnego w [...] z dnia 4 lipca 2018 r. wniosek o przyjęcie jej do rozpoznania oparł na przesłankach wskazanych w art. 398 9 § 1 pkt 2 i 4 k.p.c.

Uzasadniając wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, pełnomocnik powódki wskazał na potrzebę wykładni art. 642 k.c. jako przepisu budzącego poważne wątpliwości co do dopuszczalności uznania protokołu odbioru prac za umowę, a nie pokwitowanie spełnienia świadczeń i jednostronną czynność prawną. Przyczyną kasacyjną w rozumieniu 398 9 § 1 pkt 2 k.p.c. jest potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów. Przez tę rozbieżność należy rozumieć brak zgodności rozstrzygnięć w sprawach o takich samych lub bardzo podobnych stanach faktycznych, w którym mają zastosowanie te same przepisy. Rozbieżności tej nie ma w sytuacji, w której sądy wysnuwają odmienne wnioski prawne, a następnie wydają różne orzeczenia w sprawach o różnym podłożu faktycznym, przy braku tożsamych lub bardzo zbliżonych ustaleń faktycznych.

Nie należy więc zrównywać wielokierunkowości stosowania prawa w niejednakowych stanach faktycznych oraz różnorodności orzecznictwa - naturalnej i uzasadnionej - z rozbieżnością, zasadniczo niepożądaną i wymagającej krytycznej oceny i ewentualnej eliminacji (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 17 czerwca 2015 r., III CSK 59/15, OSNC 2016 nr 2, poz. 29). Szczegółowa analiza sprawy prowadzi do wniosku, że nie wystąpiła przesłanka przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania z art. 398 9 § 1 pkt 2 k.p.c. Autor skargi kasacyjnej nie wykazał bowiem, że odmienne stanowiska w przedmiocie kwalifikacji odbioru dzieła jako jednostronnej czynności prawnej albo dwustronnej czynności prawnej, a nawet jako sformalizowanej umowy, odnoszą się do tak ich samych lub bardzo podobnych okoliczności faktycznych i prawnych.

Należało ponadto stwierdzić, że prezentowane w skardze kasacyjnej wątpliwości interpretacyjne odnoszą się do sytuacji odmiennej, niż ta, która wystąpiła w przedmiotowej sprawie, w której sporny nie był charakter protokołu odbioru prac, lecz możliwość uznania go za kolejny aneks do umowy. Zawarty w skardze kasacyjnej wywód prawny nie pozwalał na przyjęcie, że dokonanie wykładni art. 643 k.c. w odniesieniu do sporo o naturę prawną czynności odbioru dzieła jest niezbędne do rozstrzygnięcia sprawy. W sprawie nie wystąpiła zatem przesłanka przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, na którą powołał się skarżący. We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, skarżąca powołała się również na oczywistą zasadność skargi.

Oparcie wniosku na przesłance oczywistej zasadności skargi wymaga wykazania przez skarżącego niewątpliwej, widocznej na pierwszy rzut oka (prima facie ) bez konieczności pogłębionej analizy zaskarżonego orzeczenia, sprzeczności przyjętej przez Sąd drugiej instancji wykładni lub zastosowania prawa materialnego lub procesowego z brzmieniem przepisów lub powszechnie przyjętymi regułami interpretacji (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 22 stycznia 2008 r., I UK 218/07, niepubl., z dnia 26 lutego 2008 r., II UK 317/07, niepubl., z dnia maja 2008 r., II PK 11/08, niepubl., z dnia 21 maja 2008 r., I UK 11/08, niepubl. oraz z dnia 9 czerwca 2008 r., II UK 38/08, niepubl.). Skarżąca nie przedstawiła jednak wywodu prawnego przekonującego o widocznej prima vista wadliwości zaskarżonego orzeczenia.

Z przytoczonych względów należało odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej do merytorycznego rozpoznania (art. 398 9 § 2 k.p.c.). O kosztach postępowania kasacyjnego należało orzec na podstawie art. 98 § 1 w zw. z art. 391 § 1 k.p.c. i art. 398 21 k.p.c. jw