Postanowienie Sądu Najwyższego z 21 października 2020 r.

W piśmie z dnia 20 października 2020 r. obrońca adw. J. R. złożył wniosek o wyłączenie od udziału w sprawie o zezwolenie na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej sędzi I. M.: SSN Tomasza Przesławskiego, SSN Ryszarda Witkowskiego. A nadto, w związku ze zmianą składu sądu, obrońcy sędzi I. M. złożyli w dniu dzisiejszym ustny wniosek do protokołu o wyłączenie od udziału w sprawie także SSN Konrada Wytrykowskiego. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że w sprawie istnieją okoliczności tego rodzaju, że mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziów w tej sprawie.

Autorzy wniosku skonkretyzowali te okoliczności w ten sposób, że: 1. w przypadku SSN Tomasza Przesławskiego wątpliwości wnioskodawców co do bezstronności budzi fakt, że w okresie przed objęciem stanowiska Sędziego Sądu Najwyższego zasiadał w Radzie Programowo-Naukowej wydawanego przez Ministerstwo Sprawiedliwości kwartalnika „P.”, a przewodniczącym tejże Rady był i jest Minister Sprawiedliwości i Prokurator Generalny Z. Z.; poza tym, w toku przedmiotowej sprawy, miało miejsce szereg nieprawidłowości procesowych (w tym pozostawienie bez rozpoznania kierowanych przez obronę wniosków); 2. w przypadku SSN Ryszarda Witkowskiego wątpliwości wnioskodawców co do bezstronności budzi fakt, że w okresie przed objęciem stanowiska Sędziego Sądu Najwyższego był prokuratorem Prokuratury Krajowej, a szefem tej prokuratury jest prokurator Prokuratury Krajowej B. Ś., który osobiście nadzorował śledztwo w niniejszej sprawie i wydał polecenie złożenia wniosku o zezwolenie na pociągnięcie sędzi I. M. do odpowiedzialności karnej; poza tym przełożonym prokuratora B. Ś. jest Prokurator Generalny – Minister Sprawiedliwości Z. Z.; 3. w przypadku SSN Konrada Wytrykowskiego wątpliwości wnioskodawców co do bezstronności budzi fakt, że w okresie przed objęciem stanowiska Sędziego Sądu Najwyższego był prezesem Sądu Apelacyjnego w (…), mianowanym przez Ministra Sprawiedliwości Z. Z.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Wniosek, zawarty w piśmie z dnia 20 października 2020r. oraz uzupełniony ustnie do protokołu w dniu dzisiejszym, nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 41 §1 k.p.k., mającym odpowiednie zastosowanie w niniejszej sprawie na podstawie art. 128 ustawy prawo o ustroju sądów powszechnych, sędzia podlega wyłączeniu od udziału w sprawie jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie.

Ze sformułowania "że istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności" wynika, że wątpliwość ta musi być "uzasadniona", a więc musi być poważna i istniejąca obiektywnie, a nie tylko w subiektywnym przeświadczeniu strony, a nadto, że mogą ją stwarzać okoliczności wynikające nie tylko ze sfery życia prywatnego, jak przyjaźń, sympatia czy niechęć do strony, lecz mogą to być także okoliczności wynikające ze sfery urzędowej ( Komentarz do k.p.k. Drajewicz 2020 Legalis, J. Bratoszewski, w: Stefański, Zabłocki, KPK. Komentarz, t. 1, 2003, s. 398). Wątpliwość co do bezstronności sędziego musi istnieć obiektywnie i poddawać się zewnętrznej weryfikacji oraz ocenie ( post. SN z 11.1.2012 r., III KK 214/11, OSNKW 2012, Nr 4, poz. 40 ).

Istnienia tego rodzaju stosunku nie można domniemywać, ograniczając swe wywody wyłącznie do rozważań teoretycznych ( wyr. SN z 11.4.1980 r., IV KR 55/80, OSPiKA 1982, Nr 1 – 2, poz. 11 ). Bezstronność sędziego w rozumieniu art. 41 k.p.k. należy rozumieć jako jego obiektywną bezstronność, w czym mieści się zarówno subiektywne poczucie sędziego co do własnej bezstronności, jak i odbiór zewnętrzny, oparty na zobiektywizowanych przesłankach, wyrażany przez odwołanie się do oceny przeciętnego, rozsądnie rozumującego obserwatora procesu. W praktyce domniemywa się, że sędziowie są wolni od uprzedzeń i od stronniczości, zatem nie ma uprzedzeń do stron bądź przedmiotu, o którym orzekają ( Komentarz do k.p.k. Drajewicz 2020 Legalis, post. SA w Krakowie z 8.8.2016 r., II AKo 81/16, Legalis).

Okoliczności zawarte we wniosku z dnia 20 października 2020 r. oraz jego uzupełnieniu w formie ustnej w dniu dzisiejszym, mające rzekomo wskazywać na brak bezstronności SSN Tomasza Przesławskiego, SSN Ryszarda Witkowskiego i SSN Konrada Wytrykowskiego przy rozpoznawaniu przedmiotowej sprawy, nie stanowią podstawy do wyłączenia żadnego z tych sędziów od jej rozpoznania z urzędu, nie mogą też być podstawą do uznania, że sędziowie wskazani we wniosku nie zachowają przy rozpoznawaniu sprawy wymaganej bezstronności i obiektywizmu. Wnioskodawcy w swoich wnioskach, poza ogólnymi stwierdzeniami oraz niepopartymi niczym podejrzeniami - nie wskazali na istnienie żadnych konkretnych okoliczności, które obiektywnie mogłyby uzasadniać jakiekolwiek wątpliwości co do bezstronności sędziów. Mając na uwadze powyższe, orzeczono jak w sentencji postanowienia.