Postanowienie Sądu Najwyższego z 29 czerwca 2017 r.

Zgodnie z art. 398 9 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. W niniejszej sprawie Skarb Państwa wniósł skargę kasacyjną, a jako uzasadnienie wniosku o przyjęcie jej do rozpoznania powołał się na potrzebę wykładni przepisów prawa budzących wątpliwości – art. 336 i 338 k.c. co do tego, czy złożenie przez władającego nieruchomością wniosku o wpis hipoteki na tej nieruchomości na swoją rzecz wyklucza posiadanie samoistne, w szczególności gdy obowiązek złożenia takiego wniosku przez Skarb Państwa wynika z mocy ustawy.

Kwestia ta nie przemawia za przyjęciem skargi do rozpoznania, ponieważ jej rozstrzygnięcie nie wpływa bezpośrednio na rozstrzygnięcie całej sprawy. Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia, Sąd, oceniając charakter posiadania Skarbu Państwa, wziął pod uwagę wiele różnych okoliczności, a fakt złożenia wniosku o wpis hipoteki na tej nieruchomości był tylko jedną z nich. Tak też należy wykładać art. 336 i 338 k.c., które akcentują właśnie potrzebę uwzględnienia całokształt u konkretnego stanu faktycznego. Sformułowana potrzeba wykładni przepisów prawa w istocie nie jest zatem taką „potrzebą”, jaka uzasadniałaby przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, a więc o charakterze generalnym i abstrakcyjnym, lecz raczej jest potrzebą zastosowania przepisów w tej konkretnej sprawie, a to już nie uzasadnia przyjęcia skargi do rozpoznania.

Z godzić się natomiast trzeba ze skarżącym, że w orzecznictwie Sądu Najwyższego nie zawsze ten problem stawia no w powyższy, właściwy, sposób. Istnieje szereg orzeczeń Sądu Najwyższego, gdzie złożenie wniosku o wpis hipoteki przez Skarb Państwa na nieruchomościach będących w jego władaniu uznano za istotny argument przeciwko tezie o samoistnym charakterze tego posiadania: III CSK 174/09, IIII CSK 199/09, III CSK 124/10, III CSK 329/13, III CSK 1/11, III CSK 424/15. S ą też orzeczenia, w których zajęto odmienne stanowisko: III CSK 208/08, III CSK 175/09, III CSK 336/13.

C hoć zatem zgodzić się trzeba ze skarżącym, że pewna rozbieżność w orzecznictwie Sądu Najwyższego występuje co do oceny relacji złożenia wniosku o wpis hipoteki i charakteru posiadania tej nieruchomości, na której hipoteka ma zostać wpisana, to kolejne orzeczenie tego problemu by nie rozstrzygnęło, a brak potrzeby frontalnego rozstrzygania g o, bo, jak już zaznaczono, w tego typu sprawach złożenie wniosku o wpis hipoteki należy postrzegać nie jako decydującą okoliczność co do charakteru posiadania, lecz jedną z wielu okoliczności, które trzeba wziąć pod uwagę. Stąd ze względu na brak istotnego znaczenie wskazanej wątpliwości interpretacyjnej nie ma podstaw do przyjęcia skargi do rozpoznania. Odpowiedzi na skargę, z wnioskiem o zasądzenie kosztów, złożyli pełnomocnicy uczestników postępowania – kuratora spadku oraz Gminy Miasta K..

O ile wniosek pełnomocnika kuratora spadku jest zasadny, o tyle nie jest zasadny wniosek pełnomocnika Gminy, a to przede wszystkim dlatego, że odpowiedź polegała na poparciu w całości skargi kasacyjnej, gdy tymczasem co do tej skargi odmówiono przyjęcia do rozpoznania (odpowiadający „nie wygrał” zatem sprawy), a ponadto odpowiedź nie ma charakteru merytorycznego o argumentacyjnego, a jest jedynie poparciem stanowiska skarżącego. W skardze kasacyjnej wniesionej w niniejszej sprawie nie została wykazana żadna z okoliczności wskazanych w art. 398 9 § 1 k.p.c., dlatego Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skarg i kasacyjnej do rozpoznania. aj 4