Postanowienie Sądu Najwyższego z 21 listopada 2017 r.

Postanowieniem z dnia 4 października 2017 r., sygn. akt VIII K (…), Sąd Rejonowy w R. w oparciu o przepis art. 37 k.p.k. wystąpił do Sądu Najwyższego z inicjatywą przekazania do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu wniosku prokuratora Prokuratury Rejonowej w R. z dnia 4 września 2017 r., sygn. akt PR 2 Ds. (…), o warunkowe umorzenie postępowania przeciwko M.C. oskarżonej o czyny z art. 190 § 1 k.k. (dwukrotnie) i z art. 193 k.k. Zdaniem Sądu wnioskującego o przekazanie okoliczność, że osobą pokrzywdzoną czynami oskarżonej jest sędzia Sądu Okręgowego w R. , a więc sądu nadrzędnego, orzekająca w Wydziale V Odwoławczym, który jest właściwy m.in. do rozpoznawania środków odwoławczych od orzeczeń Sądu Rejonowego w R. w sprawach karnych, może wywołać przekonani e o braku warunków do wydania obiektywnego rozstrzygnięcia i wzbudzić w opinii publicznej wątpliwości, co do prawidłowości rozpoznania przedmiotowej sprawy.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Wniosek o przekazanie sprawy M.C. do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu w oparciu o regulację przewidzianą w art. 37 k.p.k. zasługuje na uwzględnienie. Sąd Najwyższy wielokrotnie podkreślał, że skorzystanie z instytucji tzw. właściwości z delegacji ma charakter wyjątkowy. Przekazanie sprawy do rozpoznania in nemu sądowi równorzędnemu powinno jednak nastąpić w tych wypadkach, gdy ujawnią się tego rodzaju szczególne okoliczności, które wskazują na realne zagrożenie dla dobra wymiaru sprawiedliwości.

Dobro wymiaru sprawiedliwości, jako ujęta w art. 37 k.p.k. podstawa do odstępstwa od ustawowych reguł właściwości sądu, uzasadnia z reguły przekazanie sprawy innemu równorzędnemu sądowi w układzie, w którym obiektywny, postronny obserwator określonego procesu mógłby wyrażać wątpliwości i zastrzeżenia, co do bezstronności sądu i obiektywizmu orzekających w sprawie sędziów. Niezależnie zatem od tego, iż zazwyczaj te zastrzeżenia lub wątpliwości nie dają żadnej podstawy do zanegowania subiektywnej bezstronności sędziów orzekających w danej sprawie, to już sam fakt pojawienia się takich zastrzeżeń i okoliczności, które stanowią ich podstawę, musi stanowić przedmiot oceny w kontekście przesłanki określonej w art. 37 k.p.k. (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 29 stycznia 2014 r., IV KO 108/13, LEX nr 1425020). Tego rodzaju sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie.

Nie ulega wątpliwości, że niezależnie od prawidłowości procedowania w przedmiocie wniosku prokuratora o warunkowe umorzenie wobec oskarżonej postępowania karnego sam fakt, iż pokrzywdzoną w tej sprawie jest sędzia sądu nadrzędnego nad sądem właściwym miejscowo, i to sędzia orzekający w wydziale rozpatrującym środki zaskarżenia od orzeczeń w sprawach karnych wydanych przez sąd występujący z inicjatywą, może wzbudzić w odbiorze postronnego obserwatora przekonanie, że postępowanie nie zostało przeprowadzone rzetelnie, a wydane rozstrzygnięcie nie jest wolne od pozaprocesowych wpływów. Sąd Najwyższy jest wprawdzie przekonany o zdolności Sądu Rejonowego w R. do właściwego i bezstronnego rozstrzygnięcia tej sprawy, nie można wszakże wykluczyć, że odbiór społeczny będzie w takim układzie osobowym inny – chociaż mylny.

Ponieważ jest to zagrożenie realne, uwzględnienie wystąpienia sądu właściwego miejscowo było konieczne. Z uwagi na funkcję pełnioną przez pokrzywdzoną zasadne było przy tym wskazanie, jako właściwego, sądu rejonowego położonego wprawdzie w pobliżu, pozostającego jednak poza okręgiem sądu, w którym orzeka pokrzywdzona, a takim jest Sąd Rejonowy w S.. Z powołanych względów postanowiono, jak na wstępie. as