Postanowienie Sądu Najwyższego z 26 czerwca 2017 r.

W dniu 25 maja 2017 r. Sąd Apelacyjny w [...] przekazał do Sądu Najwyższego wniosek Ł.D. wyznaczenie mu obrońcy z urzędu do sporządzenia i podpisania wniosku o wznowienie postępowania w sprawie Sądu Okręgowego w [...] o sygn. III K …/07, zakończonej prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w [...] z dnia 15 maja 2008 r., sygn. akt II AKa … /08. Wniosek ten, po wezwaniu przez Sąd Najwyższy, uzupełniony został w piśmie skazanego z dnia 20 czerwca 2017 r. W piśmie tym Ł.D. wskazał, że w jego ocenie postępowanie w przedmiotowej sprawie powinno zostać wznowione z uwagi na szereg błędów popełnionych w toku procesu przez Sąd Okręgowy w [...] , a to nieuwzględnienie braku śladów krwi denata na odzieży oskarżonego, niewłaściwą ocenę zeznań świadka Ł. N. oraz wyjaśnień współoskarżonej E. R. , błędne wnioski wyciągnięte z opinii biegłych z zakresu medycyny sądowej, nieuwzględnienie okoliczności, że pokrzywdzony żył po pobiciu i samodzielnie się przemieścił, nieuzasadnioną zmianę zarzutów z art. 158 § 3 k.k. na art. 148 § 1 k.k.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Wniosek skazanego o wznowienie postępowania, gdyż tak w oparciu o dyspozycję art. 118 § 1 k.p.k. potraktować należało pismo skazanego Ł.D. nadane w Areszcie Śledczym w [...] w dniu 16 maja 2017 r., jest oczywiście bezzasadny w związku z czym należało odmówić jego przyjęcia bez podejmowania dodatkowych czynności w postaci wcześniejszego rozpoznania wniosku o wyznaczenie obrońcy z urzędu. Stosownie do treści art. 545 § 3 k.p.k. osobisty wniosek strony o wznowienie postępowania podlega, w sposób formalny, wstępnej kontroli w zakresie jego treści. W wypadku stwierdzenia, że treść wniosku świadczy o jego oczywistej bezzasadności, pismo procesowe nie podlega procedurze uzupełnienia jego braków formalnych (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 24 maja 2016 r., V KO 39/16, OSNKW 2016, z. 9, poz. 59).

Oczywista bezzasadność wniosku nie ogranicza się przy tym wyłącznie do tych wypadków, w których we wniosku o wznowienie podniesione zostały okoliczności będące już wcześni ej przedmiotem rozpoznawania w postępowaniu o wznowienie postępowania. Użycie w treści art. 545 § 3 k.p.k. zwrotu „w szczególności” nie pozostawia wątpliwości, że jest to wskazanie przykładowe. Uznanie wniosku o wznowienie za oczywiście bezzasadny będzie miało więc miejsce również w sytuacjach, gdy w sposób oczywisty, rzucający się w oczy, wniosek ten oparty zostanie na innych podstawach niż te, które określone zostały w przepisach rozdziału 56 Kodeksu postępowania karnego (zob. odpowiednio w przedmiocie interpretacji pojęcia „oczywistej bezzasadności kasacji” postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 27 września 2006 r., IV KK 330/06, R- OSNKW 2006, poz. 1822 oraz z dnia 22 października 2008 r., V KK 98/08, LEX nr 469197).

Stosowanie wskazanego na wstępie przepisu uznać należy w związku z tym za konieczne także wtedy, gdy sąd wznowieniowy w sposób nie budzący wątpliwości stwierdzi, że żadna ze wskazanych we wniosku okoliczności nie mieści się w katalogu przesłanek wznowieniowych zawartych w art. 540 k.p.k., art. 540a k.p.k. lub art. 540b k.p.k. oraz gdy nie będzie wchodzić w grę działanie tego sądu z urzędu (art. 542 § 3 k.p.k.) lub też wniosek w ogóle nie będzie zawierał okoliczności uzasadniających wszczęcie postępowania o charakterze nadzwyczajnym (zob. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 25 września 2015, II KO 49/15, OSNKW 2016, z. 1, poz. 5; z dnia 19 stycznia 2016 r., V KO 77/15, LEX nr 1991152; z dnia 22 listopada 2016 r, IV KO 78/16, LEX nr 2177099; z dnia 14 grudnia 2016 r., III KO 72/16, LEX nr 2165584). Tego rodzaju sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie.

Wprawdzie wnioskodawca nie odwołuje się do okoliczności, które były już przedmiotem rozpoznania w toku poprzednich postępowań o wznowienie, bowiem takiego wniosku do chwili obecnej nie składał, bezspornym jest jednak to, że w swoim wystąpieniu, a w tym również w piśmie uzupełniającym, nie wskazał na żadne okoliczności, które świadczyłyby o tym, że w sprawie pojawiły się nowe fakty lub dowody uzasadniające złożenie nadzwyczajnego środka zaskarżenia o jakim mowa w art. 540 k.p.k. Skazany ograniczył się wyłącznie do kontestowania oceny dowodów dokonanej już przez sądy w postępowaniu merytorycznym.

Tymczasem sąd w sprawie o wznowienie postępowania nie dokonuje na nowo oceny zebranych w toku procesu dowodów i poprawności przyjętych w oparciu o nie ustaleń faktycznych będących podstawą prawomocnego wyroku, czy też oceny zasadności orzeczenia Sądu pierwszej instancji, tak jak to się czyni w ramach kontroli instancyjnej, ale jest uprawniony jedynie do zbadani a, czy ujawniły się nowe fakty lub dowody wskazujące na znaczne prawdopodobieństwo wadliwości wyroku skazującego (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 18 stycznia 2017 r., III KO 53/16, LEX nr 2202488). Warunków tych wniosek Ł.D. nie spełnia. Żadna z e wskazanych przez niego okoliczności nie ma charakteru „nowości”. Nie stanowi również podstawy wznowienia postępowania fakt prowadzenia początkowo postępowania przygotowawczego pod kątem zarzutu z art. 158 § 3 k.p.k.

(postanowienie o przedstawieniu zarzut ów Prokuratury Okręgowej w [...] z dnia 4 lipca 2007 r., V Ds. … /06/S, k. 577 akt III K …/07). Zgodnie z art. 314 k.p.k. jeżeli w toku śledztwa okaże się, że podejrzanemu należy zarzucić czyn nie objęty wydanym poprzednio postanowieniem o przedstawieniu zarzutów albo czyn w zmienionej w istotny sposób postaci lub też, że czyn zarzucany należy zakwalifikować z surowszego przepisu, wydaje się niezwłocznie nowe postanowienie, ogłasza podejrzanemu i przesłuchuje się go. Wymogi te, przewidziane powołanym wyżej przepisem, zostały dopełnione (postanowienie o zmianie zarzutu z dnia 2 października 2007 r. – k. 1460, ogłoszone podejrzanemu w dniu 3 października 2007 r. oraz przeprowadzone w tym samym dniu przesłuchanie – k. 1469-1472).

Wydając niniejsze postanowienie Sąd Najwyższy rozważył także, czy przepis art. 545 § 3 k.p.k. mógł zostać w tej sprawie zastosowany skoro skazany złożył wyłącznie wniosek o wyznaczenie obrońcy z urzędu, a więc nie wchodziła w grę możliwość rezygnacji z wyzywania go do usunięcia braku formalnego wniosku w zakresie przymusu adwokacko – radcowskiego (art. 545 § 2 k.p.k.). Wnioskując wszelako na zasadzie a maiori ad minus możliwość taką należy dopuścić, bowiem wyznaczenie obrońcy z urzędu, przy oczywistej bezzasadności samego wniosku o wznowienie, byłoby przecież bezprzedmiotowe.

Skoro więc można wydać decyzję ostateczną (o odmowie przyjęcia wniosku z uwagi na jego oczywistą bezzasadność) bez podejmowania czynności określonych w art. 120 § 1 k.p.k., to tym bardziej dopuszczalne jest takie rozstrzygnięcie – przy spełnieniu warunku „oczywistej bezzasadności wniosku” – w sytuacji, gdy wzywanie do usunięcia braku formalnego wniosku i tak nie mogłoby mieć zastosowania. Reasumując, we wniosku skazanego – będącego przedmiotem obecnego rozpoznania – nie zostały wskazane żadne okoliczności, które w świetle regulacji art. 540 k.p.k., art. 540a k.p.k. oraz art. 540b k.p.k., uzasadniałyby przeprowadzenie postępowania wznowieniowego. Wniosek ten nie zawiera także sygnalizacji obligującej Sąd Najwyższy do rozważenia możliwości wznowienia postępowania z urzędu w oparciu o przepis art. 542 § 3 k.p.k.

Uwzględniając powyższe, a więc oczywistą w tym układzie bezzasadność wniosku, należało orzec jak na wstępie. Na postanowienie niniejsze przysługuje zażalenie do Sądu Najwyższego w terminie 7 dni od daty jego doręczenia. kc 5