Postanowienie Sądu Najwyższego z 5 grudnia 2016 r.

Wyrokiem z dnia 7 grudnia 2015 r., IV Pa (…), Sąd Okręgowy - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w K. oddalił apelację powoda E. S. od wyroku Sądu Rejonowego- Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w K. z dnia 29 czerwca 2015 r., IV P (…), w sprawie przeciwko Wojewódzkiemu Inspektoratowi Ochrony Roślin i Nasiennictwa w K. o przywrócenie do pracy i wynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy. Sąd pierwszej instancji - przy zastosowaniu art. 8 k.p. - zasądził od strony pozwanej na rzecz powoda kwotę 6.738 zł brutto tytułem odszkodowania za wadliwe rozwiązanie stosunku pracy bez wypowiedzenia, oddalając roszczenia o przywrócenie do pracy i wynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy.

W s prawie ustalono, że powód był objęty szczególną ochroną trwałości stosunku pracy z racji pełnionej funkcji działacza związkowego i otrzymał oświadczenie o rozwiązaniu umowy o pracę w trybie art. 52 § 1 pkt 1 k.p. Przyczyną rozwiązania stosunku pracy było - mówiąc najogólniej - utrzymujące się od dłuższego czasu zachowanie powoda, noszące znamiona „ aroganckiego traktowania przełożonych” i „emocjonalnego reagowania w niektórych sytuacjach służbowych”, których kulminacja nastąpiła w dniu 19 listopada 2013 r. w trakcie rozmowy z przełożoną. Od wyroku Sądu Okręgowego powód wniósł skargę kasacyjną, w której zarzucił naruszenie art. 52 § 1 pkt 1 i art. 52 § 2 k.p. oraz art. 328 § 2 w związku z art. 391 § 1 k.p.c., a także art. 233 § 1 k.p.c. w związku z art. 391 § 1 k.p.c.

We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania powód wskazał na potrzebę rozstrzygnięcia istotnego zagadnienia prawnego sprowadzającego się do następujących pytań: 1) „Czy zgodnie z art. 52 § 1 pkt 1 k.p. niektóre z przyczyn określonych w piśmie rozwiązującym umowę o pracę w tym trybie, mogą zostać określone przez pracodawcę już po rozwiązaniu tej umowy o pracę jako przyczyny nie bezpośrednio stanowiące przyczyny rozwiązania tej umowy, a jako przyczyny uzupełniające, dodatkowe, mające na celu wykazanie zasadności przyczyny uznawanej przez pracodawcę jako przyczyna bezpośrednia” ? i 2) „ Czy zgodne z prawem jest pominięcie przez sąd badania części przyczyn wskazanych przez pracodawcę w piśmie rozwiązującym umowę o pracę w trybie art. 52 § 1 pkt 1 k.p. pod kątem ich zgodności z art. 52 § 2 k.p. jeśli pracodawca już po doręczeniu pracownikowi pisma rozwiązującego umowę o pracę w tym trybie wskazuje, że przyczyny te nie stanowią bezpośredniej przyczyny zwolnienia z pracy, jednocześnie wskazując przyczynę bezpośrednią tego zwolnienia”?

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i orzeczenie co do istoty sprawy przez przywrócenie powoda do pracy i zasądzenie od pozwanego kwoty 38.178,78 zł tytułem wynagrodzenia za czas pozostawania bez pracy od 21 grudnia 2013 r. do 31 maja 2015 r., pod warunkiem jej podjęcia, a ponadto o zasądzenie kosztów procesu, ewentualnie o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku oraz poprzedzającego go wyroku Sądu Rejonowego i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zgodnie z art. 398 9 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, gdy w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. W uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania powód wywiódł, że w sprawie występują istotne zagadnienia prawne wymagające wykładni art. 52 § 1 pkt 1 k.p. oraz art. 52 § 2 k.p. Sąd Najwyższy jednak nie podziela poglądu o występowaniu w sprawie tych zagadnień, bo zostały one sformułowane przez skarżącego w oderwaniu od podstawy prawnej, a przede wszystkim od podstawy faktycznej zaskarżonego orzeczenia, która jest wiążąca w postępowaniu kasacyjnym (art. 398 13 § 2 k.p.c.).

W utrwalonym orzecznictwie przyjmuje się konsekwentnie, że wywód skargi kasacyjnej poświęcony sformułowaniu „ istotnego zagadnienia prawnego ” może spowodować przyjęcie skargi do rozpoznania tylko wówczas, gdy wnoszący skargę zachowa w tym zakresie odpowiednie wymagania. Mianowicie, zagadnienie powinno: 1) przybrać formę zapytania (wypowiedzi pytającej), 2) być sformułowane w oparciu o okoliczności mieszczące się w stanie faktycznym sprawy wynikającym z dokonanych przez sąd ustaleń, 3) być przedstawione w sposób ogólny i abstrakcyjny, aby umożliwiło Sądowi Najwyższemu udzielenie uniwersalnej odpowiedzi w kwestii jurydycznej, niesprowadzającej się do samej subsumcji i rozstrzygnięcia konkretnego sporu, 4) pozostawać w związku z rozpoznawaną sprawą oraz 5) dotyczyć problemu, który rzeczywiście (a nie pozornie) budzi istotne (poważne) wątpliwości prawne.

Wszystkie wymienione przesłanki muszą zostać spełnione łącznie. Konstrukcja „ istotnego zagadnienia prawnego ” nie może więc sprowadzać się do przedstawienia w skardze takiego problemu prawnego, którego wyjaśnienie nie miałoby żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcia konkretnej sprawy w ustalonym stanie faktycznym (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 26 września 20 05 r., II PK 98/05, OSNP 2006 nr 15-16, poz. 243). Tymczasem w niniejszym przypadku to wymaganie nie zostało zachowane, bo z ustaleń faktycznych sprawy jasno wynika, co stanowiło rzeczywistą przyczynę rozwiązania umowy o pracę z powodem.

Sądy orzekające przyjęły, że taką przyczyną było „ naganne, zawinione i bezprawne ” zachowanie powoda w stosunku do przełożonej, które miało miejsce w dniu 19 listopada 2013 r. ( „słowna napaść” na przełożoną, przekroczenie granic dopuszczalnej krytyki, naruszenie standardów kultury osobistej itp.). Za taką przyczynę nie zostały uznane zdarzenia opisane w treści notatek służbowych z 20 września i 8 listopada 2013 r., do których pozwany pracodawca odwoływał się w trakcie procesu. W ocenie Sądów orzekających, okoliczności przedstawione w tych dokumentach zostały powołane tylko po to, aby „zobrazować problem ciągłego zwracania się do przełożonych w niestosowny sposób”. Powód bowiem już wcześniej przejawiał tendencje do aroganckiego traktowania swych przełożonych i emocjonalnego reagowania w sytuacjach służbowych.

Jednakże dopiero zdarzenie, które miało miejsce w dniu 19 listopada 2013 r., szczegółowo opisane w oświadczeniu rozwiązującym umowę o pracę, „stanowiło dla pracodawcy pewien punkt krytyczny, skutkujący zwolnieniem pracownik a ” . Z powyższego wynika, że pozwany pracodawca, po złożeniu powodowi pisemnego oświadczenia o rozwiązaniu umowy o pracę w trybie art. 52 § 1 pkt 1 k.p., w istocie nie formułował pod adresem pracownika żadnych dodatkowych przyczyn rozwiązania stosunku pracy (o charakterze „uzupełniającym”), które miałyby potwierdzać zasadność (słuszność) „bezpośredniej” przyczyny rozwiązania umowy o pracę. W konsekwencji należy przyjąć, że wobec takich „uzupełniających” przyczyn rozwiązania stosunku pracy nie miał (nie mógł mieć) w ogóle zastosowania miesięczny termin, o którym stanowi art. 52 § 2 k.p.

W tym kontekście rozstrzyganie przez Sąd Najwyższy problemów prawnych, które zostały przez powoda sformułowane we wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania, byłoby bezprzedmiotowe, bo ewentualne wyjaśnienie wątpliwości, na które powoływał się skarżący, nie miałoby wpływu na wynik sprawy. Przedstawione przez powoda „ istotne zagadnienie prawne ” nie spełnia więc wymagań, jakie są stawiane przesłance przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania wymienionej w art. 398 9 § 1 pkt 1 k.p.c.

Kierując się przedstawionymi motywami, Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania na podstawie art. 398 9 § 2 k.p.c. 5