Postanowienie Sądu Najwyższego z 21 października 2016 r.

Zaskarżonym wyrokiem Sąd Apelacyjny w (…) zmienił wyrok Sądu Okręgowego w Z. z dnia 27 lutego 2015 r. przez podwyższenie sumy zadośćuczynienia do kwoty 72 000 zł, odszkodowania do 5 711,47 zł oraz ustalenie odpowiedzialności pozwanego za przyszłe skutki wypadku, któremu powód uległ w dniu 28 sierpnia 2012 r., a w pozostałej części oddalił apelację. Powód w skardze kasacyjnej powołał obie podstawy przewidziane w art. 398 3 § 1 k.p.c., a we wniosku o przyjęcie jej do rozpoznania wskazał przyczyny objęte art. 398 9 § 1 pkt 2 i 4 k.p.c. Potrzebę wykładni odniósł do art. 362 k.c., ponieważ budzi on poważne wątpliwości w zakresie ustalenia stopnia przyczynienia małoletniego do powstania szkody, w szczególności, jakie okoliczności sąd powinien brać pod uwagę przy ustalaniu stopnia jego przyczynienia się. Ponadto zachodzi potrzeba wyjaśnienia, czy w każdym przypadku, niejako automatycznie, należy obniżyć wysokość odszkodowania, czy też sąd powinien uwzględniać zasady współżycia społecznego. Stwierdził, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, z uwagi na to, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie zawiera jakiegokolwiek odniesienia się do kwestii związanych z miarkowaniem z adośćuczynienia i odszkodowania, poza arbitralnym pomniejszeniu tych świadczeń o 50 %.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Skarga kasacyjna ukształtowana została jako nadzwyczajny środek prawny, służący od prawomocnych orzeczeń, którego celem jest ochrona interesu publicznego, polegającego na ujednoliceniu orzecznictwa sądów i rozwoju judykatury. Założenie to może być zrealizowane jedynie poprzez powołanie i uzasadnienie istnienia co najmniej jednej z przesłanek wskazanych w art. 398 9 § 1 k.p.c. Nie jest rolą Sądu Najwyższego, nie będącego trzecią instancją sądową, korygowanie ewentualnych błędów w zakresie stosowania czy wykładni prawa w każdej sprawie, nawet gdyby w rzeczywistości miały one miejsce.

Odwołanie się do przyczyny istnienia potrzeby wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, w rozumieniu art. 398 9 § 1 pkt 2 k.p.c., wymaga wskazania, że określony przepis prawa, mimo że budzi wątpliwości interpretacyjne, nie doczekał się wykładni, bądź niejednolita jego wykładnia wywołuje rozbieżności w orzecznictwie sądów, które należy przytoczyć, jak też, że dokonanie wykładni jest niezbędne do rozstrzygnięcia sprawy (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 15 października 2002 r., II C Z 102/02; z dnia 28 marca 2007 r., II CSK 84/07, niepubl.; z dnia 11 stycznia 2008 r., I UK 283/07; z dnia 8 lipca 2008 r., I CSK 111/08; z dnia 19 stycznia 2012 r., I UK 325/11; z dnia 4 kwietnia 2012 r., III SK 39/11; z dnia 26 kwietnia 2012 r., III SK 43/11, niepublikowane).

Muszą to być rozbieżności wykładni przepisu prawa, a nie rozbieżności w jego stosowaniu. Skarżący nie wskazał na istnienie rozbieżności wykładni ani konieczności zmiany wykładni wynikającej z dotychczasowych orzeczeń Sądu Najwyższego, pominął natomiast ugruntowane orzecznictwo Sądu Najwyższego w tej kwestii, począwszy od wiążącej uchwały z dnia 20 września 1975 r., III CZP 8/75 (OSNC 1976, nr 7-8, poz. 151). Nie ma podstaw do przyjęcia, że w odniesieniu do każdego pojawiającego się problemu wymagana jest wypowiedź Sądu Najwyższego, skoro wykładnia powinna mieć abstrakcyjny charakter. Stanowisko skarżącego w istocie zmierza do poddania kontroli tego konkretnego rozstrzygnięcia w ustalonych okolicznościach spr awy. Wskazuje zatem na problemy związane z procesem subsumcji, towarzyszące każdemu procesowi decyzyjnemu, które nie wypełniają powołanej przyczyny przesądu.

Oczywista zasadność skargi kasacyjnej objęta art. 398 9 § 1 pkt 4 k.p.c. wymaga od skarżącego wykazania, że zaskarżone orzeczenie zapadło z oczywistym, rażącym naruszeniem przepisów prawa lub podstawowych zasad prawa, widocznym od razu, przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej, bez potrzeby głębszej analizy i dłuższych dociekań. Naruszenie prawa powinno mieć charakter szczególny i kwalifikowany (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 10 stycznia 2003 r., V CZ 187/02, OSNC 2004, nr 3, poz. 49; z dnia 8 marca 2002 r., I PKN 341/01, OSNP 2004, nr 6, poz. 100; z dnia 11 stycznia 2008 r., I UK 285/07, niepubl.; z dnia 23 listopada 2010 r., III UK 10/11, niepubl.). Analiza uzasadnienia wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania nie pozwala na stwierdzenie, że skarga jest oczywiście uzasadniona.

Brak w nim przekonywującego wy wodu prawnego o zaistnieniu takiego stanu rzeczy w stosunku do zaskarżonego orzeczenia. Sąd drugiej instancji omówił wymagania, które powinny być spełnione w odniesieniu do przyczynienia się powoda do powstania szkody oraz jego zakresu. Kwestionowanie stanowiska Sądu drugiej instancji nie może dotyczyć ustaleń faktycznych, którymi Sąd Najwyższy jest związany, stosownie do art. 398 13 § 1 k.p.c. Wynik badania wniosku i jego argumentacji, na tle podstawy skargi kasacyjnej oraz motywów zaskarżonego wyroku, nie prowadzi do oceny, iż stanowi ono konsekwencję jaskrawych błędów w zakresie wykładni prawa materialnego albo procesowego, które współkształtowały jego treść.

W szczególności nie doszło do oparcia orzeczenia na wykładni przepisu oczywiście sprzecznej z jednolitą i ugruntowaną jego wykładnią, przyjmowaną w orzecznictwie i nauce prawa, na zastosowaniu przepisu, który już nie obowiązywał względnie na oczywiście błędnym zastosowaniu określonego przepisu w ustalonym stanie faktycznym. W postępowaniu przed Sądem drugiej instancji nie doszło do nieważności postępowania, której przyczyny Sąd Najwyższy bierze pod rozwagę z urzędu, stosownie do art. 398 13 § 1 k.p.c.

Z tych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 398 9 § 2 k.p.c. odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. jw