Postanowienie Sądu Najwyższego z 26 października 2017 r.

Skarga kasacyjna jest szczególnym środkiem odwoławczym, którego wymogi określa art. 398 4 § 1 i 2 k.p.c. wskazując na jej cechy konstrukcyjne i nakładając na skarżącego obowiązek zawarcia w skardze wniosku o przyjęcie do rozpoznania oraz jego uzasadnienia. Sąd Najwyższy w ramach przedsądu bada tylko wskazane w skardze kasacyjnej okoliczności uzasadniające jej przyjęcie do rozpoznania, a nie podstawy kasacyjne i ich uzasadnienie, zaś cel wymagania przewidzianego w art. 398 4 § 2 k.p.c. może być osiągnięty jedynie przez powołanie i uzasadnienie przez skarżącego istnienia przesłanek o charakterze publicznoprawnym.

W przypadku powołania we wniosku przesłanki określonej w art. 398 9 § 1 pkt 2 k.p.c. należy wskazać, że określony przepis prawa, mimo że budzi poważne wątpliwości, nie doczekał się wykładni, bądź niejednolita jego wykładnia wywołuje rozbieżności w orzecznictwie sądów, które należy przytoczyć (zob. m. in. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 15 października 2002 r., II CZ 102/02, nie publ.). Skarżący uzasadniają potrzebę wykładni art. 5 k.c. poważnymi wątpliwościami i rozbieżnością w orzecznictwie sądów co do zasad powoływania się na zarzut nadużycia prawa przez wykonywanie go w sposób sprzeczny z zasadami współżycia społecznego, a z uzasadnienia wniosku wynika, że wątpliwość dotyczy tego, czy strona zgłaszająca zarzut zobowiązana jest wskazać normę współżycia społecznego naruszoną przez wykonywanie prawa przez drugą stronę.

Po pierwsze brak potrzeby wykładni w tym zakresie z uwagi na dominujące obecnie stanowisko Sądu Najwyższego, zgodnie z którym nie jest wymogiem zastosowania art. 5 k.c. sprecyzowanie naruszonej zasady współżycia społecznego, a odwołanie się do zasad słuszności oraz etycznego i uczciwego postępowania wymaga wskazania okoliczności faktycznych, z których taki wniosek można wywieść. Taki pogląd wyraził Sąd Najwyższy w przytoczonym przez pozwanego wyroku z dnia 8 maja 2014 r., V CSK 322/13 i odwołał się do szeregu orzeczeń kontynuując tę linię orzeczniczą. Ponadto umknęło uwadze skarżących, że art. 5 k.c. reguluje instytucję nadużycia prawa podmiotowego.

Sprawa niniejsza jest sprawą o zasiedzenie udziału we współwłasności nieruchomości, co wyłącza możliwość zastosowania tego przepisu z tej przyczyny, że zasiedzenie prawa własności następuje ex lege, a nie w wyniku realizacji prawa kształtującego (uchwała pełnego składu Izby Cywilnej Sądu Najwyższego z dnia 26 października 2007 r., III CZP 30/07, OSNC 2008 r., nr 5, poz. 43, postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 4 marca 2016 r., I CSK 750/15, nie publ.). Dokonanie wykładni art. 5 k.c. nie miałoby zatem żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, a na inne przesłanki przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący się nie powołują.

Z tych względów należało odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (art. 398 9 § 2 k.p.c.). jw