Postanowienie Sądu Najwyższego z 17 lutego 2017 r.

Zgodnie z art. 398 9 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. W niniejszej sprawie powód wniósł skargę kasacyjną, a jako uzasadnienie wniosku o przyjęcie jej do rozpoznania powołał się na występowanie na tle tej sprawy istotnego zagadnienia prawnego oraz na potrzebę wykładni przepisu budzącego wątpliwości - art. 823 k.p.c.

Istotne zagadnienie prawne ma się sprowadzać do potrzeby odpowiedzi na pytanie, czy kierowane przez wierzyciela do komornika pytania o stan postępowania egzekucyjnego stanowią dokonanie czynności niezbędnej do dalszego prowadzenia postępowania, zatem wyłączają wystąpienie skutku z art. 823 k.p.c. Kwestia ta jest jasna. Istnieje już orzecznictwo wskazujące, o jakie czynności chodziło w art. 823 k.p.c. (obecnie przepis ten jest już uchylony) - na pewno tego rodzaju zapytanie nie ma wpływu na bieg postępowania egzekucyjnego.

C o jednak istotniejsze, w tej sprawie w ogóle nie doszło do umorzenia postępowania z mocy prawa na podstawie art. 823 k.p.c., ponieważ nie było nigdy po nad rocznego okresu, w którym wierzyciel musiałby dokonać czynności prawnej niezbędnej do dalszego prowadzenia postępowania - rozstrzyganie tego rodzaju zagadnienia prawnego jest zatem zbędne w okolicznościach tej sprawy (nie ma znaczenia dla jej rozstrzygnięcia). Natomiast wskazywana przez skarżącego potrzeba wykładni art. 823 k.p.c. mająca uzasadnić przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania dotyczy tego, czy w trybie tego przepisu mogło dojść ex lege tylko do umorzenia całego postępowania, czy także do u morzenia części postępowania. Skarżący wskazuje, że wraz z niezbyciem w postępowaniu egzekucyjnym nieruchomości dłużnika nie doszło do umorzenia postępowania egzekucyjnego z nieruchomości, lecz całego postępowania egzekucyjnego.

Jest prawdą, że z tej perspektywy brzmienie art. 823 k.p.c. było mniej precyzyjne od brzmienia art. 824 i 825 k.p.c., ponieważ mowa w nim była wyłącznie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego, bez wyszczególniania umorzenia w całości albo w części. Jednakże już samo brzmienie językowe nie wykluczało przyjęcia dopuszczalności częściowego umorzenia postępowania. C o jednak znacznie istotniejsze, w tej sprawie w ogóle art. 823 k.p.c. nie miał zastosowania, a więc i wyjaśnianie wątpliwości interpretacyjnych na jego tle jest zbędne. Jak już bowiem wskazywano, nigdy wierzyciel nie był w zwłoce w rozumieniu tego przepisu - nie upłynął ponad rok, w ciągu którego wierzyciel nie podjąłby czynności niezbędnej do dalszego prowadzenia postępowania.

Przyczyna umorzenia postępowania egzekucyjnego z nieruchomości była zupełnie inna - nie stosowanie art. 823 k.p.c., lecz brak chętnych do nabycia nieruchomości w dwóch licytacjach i brak woli któregokolwiek z wierzycieli do zajęcia tej nieruchomości. Ponadto, gdyby nawet przyjąć, że art. 823 k.p.c. miał w tej sprawie zastosowanie, to i tak powództwo byłoby bezzasadne - jak to bowiem trafnie wskazał w swoim uzasadnieniu Sąd II instancji, do przedawnienia roszczenia względem powoda jeszcze nie doszło. W skardze kasacyjnej wniesionej w niniejszej sprawie nie została wykazana żadna z okoliczności wskazanych w art. 398 9 § 1 k.p.c., dlatego Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skarg i do rozpoznania. jw l.n