Postanowienie Sądu Najwyższego z 19 czerwca 2020 r.

Zgodnie z art. 398 9 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Przepis ten odpowiada charakterowi skargi kasacyjnej, będącej nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia, o dominującym publicznoprawnym charakterze, przysługującym od orzeczeń wydanych po przeprowadzeniu dwuinstancyjnego postępowania sądowego, w którym sąd pierwszej i drugiej instancji dysponuje pełną kognicją w zakresie faktów i dowodów.

W powiązani u z art. 398 4 § 2 k.p.c. oznacza to, że w skardze kasacyjnej nieodzowne jest powołanie i uzasadnienie okoliczności o charakterze publicznoprawnym, które stanowią wyłączną podstawę oceny pod kątem przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. Wnosząc o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżąca uczestniczka I.S. powołała się na oczywistą zasadność skargi kasacyjnej, wskazując m.in., że Sąd Okręgowy pominął w uzasadnieniu bezsporną okoliczność zawarcia przez rodziców wnioskodawczyni i I.S. porozumienia, które stanowiło podstawę objęcia w posiadanie spornej nieruchomości, co narusza art. 328 § 2 k.p.c.

Podniosła również, że Sąd Okręgowy błędnie nie przyjął, iż wnioskodawczyni uzyskała posiadanie nieruchomości na podstawie umowy użyczenia (art. 710 k.c.), oraz że w pierwszej kolejności powinno zostać rozpoznane wytoczone przez skarżącą przeciwko wnioskodawczyni powództwo o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym. Wywody te - w zakresie, w którym dotyczyły porozumienia mającego stanowić podstawę objęcia spornej nieruchomości w posiadanie - odrywały się od ustalonego stanu faktycznego sprawy.

Jak wielokrotnie zwracano uwagę w judykaturze Sądu Najwyższego, a także w piśmiennictwie, postępowanie kasacyjne nie jest kolejną odsłoną sporu dotyczącego oceny dowodów i prawidłowości dokonanych ustaleń faktycznych, służy natomiast ocenie legalności zaskarżonego orzeczenia przy jednoczesnym związaniu Sądu Najwyższego podstawą faktyczną zaskarżonego orzeczenia (art. 398 13 § 2 k.p.c.). In casu, w motywach zaskarżonego postanowienia Sąd Okręgowy wskazał jednoznacznie, że brak było w jego ocenie dostatecznych dowodów, jakoby wnioskodawczyni dysponowała zgodą na korzystanie z działki należącej uprzednio do R. i W. B. przez wybudowanie na jej części budynku i garażu. Sąd Okręgowy nie „pominął” zatem, wbrew wywodom skargi, faktu zawarcia w tej sprawie porozumienia, lecz nie ustalił, by do zawarcia tego porozumienia w rzeczywistości doszło.

Argumentacja skarżącej zmierzała do narzucenia Sądowi Najwyższemu odmiennej wizji stanu faktycznego, preferowanej przez stronę skarżącą. Nie mogła ona tym samym służyć wykazaniu zasadności wniesionej skargi kasacyjnej, a tym bardziej, że skarga ta jest zasadna w stopniu oczywistym, co zakłada ewidentną i widoczną prima vista wadliwość zaskarżonego orzeczenia (por. np. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 12 grudnia 2000 r., V CKN 1780/00, OSNC 2001, nr 3, poz. 52, z dnia 22 marca 2001 r., V CZ 131/00, OSNC 2001, nr 10, poz. 156, i z dnia 15 czerwca 2018 r., III CSK 38/18, niepubl.).

Oceny tej nie zmieniał argument związany z równoległym tokiem postępowania o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym; ewentualne „pierwszeństwo” tego postępowania mogłoby stanowić podstawę rozważań w kontekście zarzutu naruszenia art. 177 § 1 pkt 1 w związku z art. 391 § 1 i art. 13 § 2 k.p.c., zarzut taki nie został jednak sformułowany w skardze kasacyjnej (por. art. 398 13 § 1 k.p.c.). Należało tym samym przyjąć, że skarżąca nie wykazała twierdzonej przyczyny kasacyjnej, co uzasadniało odmowę przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

Z tych względów, na podstawie art. 398 9 § 2 w związku z art. 13 § 2 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji. jw