Postanowienie Sądu Najwyższego z 29 stycznia 2019 r.

Brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku. Podnoszona w uzasadnieniu okoliczność, iż wśród osób pokrzywdzonych, znajdują się funkcjonariusze organów wymiaru sprawiedliwości, pełniący obowiązki w sądach okręgu Sądu Apelacyjnego w […], samo przez się nie czyni tego wniosku, w realiach sprawy, zasadnym. Trzeba bowiem zauważyć, że możliwość występowania tych osób, w niniejszym postępowaniu w charakterze świadków, a w konsekwencji ewentualna konieczność poddania weryfikacji ich zeznań, nie może mieć wpływu na ocenę samodzielności decyzji, podejmowanych przez sąd w toku postępowania karnego, czy też postawę orzekającego składu sędziow skiego.

Sam fakt zatrudnienia w organach wymiaru sprawiedliwości osób, występujących w tym postępowaniu w charakterze świadków, choćby służbowo znanych sądowi orzekającemu, nie daje żadnych podstaw do wysnucia, usprawiedliwionego wniosku, o istnieniu zagrożenia co do bezstronnego orzekania, albowiem wiarygodność ich potencjalnych depozycji, ustala się w oparci u o normatywne podstawy, a te nie wiążą się ze statusem zawodowym czy społecznym (por. przepis art. 7 k.p.k.). Powołany, jako podstawa prawna wniosku, przepis art. 37 k.p.k., pozwala przekazać sprawę do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu wówczas, gdy wymaga tego dobro wymiaru sprawiedliwości.

Wprawdzie sama ustawa karno - procesowa nie definiuje tej przesłanki, ale dotychczasowe orzecznictwo Sądu Najwyższego odczytuje ją, jako wystąpienie w sprawie takich konkretnych uwarunkowań, które – z uwagi na swój charakter - mogą wywierać wpływ na swobodę orzekania, lub stwarzać przekonanie - chociażby mylne - o braku warunków do rozpoznania sprawy w danym, miejscowo właściwym sądzi e w sposób w pełni obiektywny. Z drugiej strony należy zawsze mieć na uwadze, co wielokrotnie podkreślał też Sąd Najwyższy, że przesadne wykorzystywanie możliwości, jakie niesie za sobą regulacja z przepisu art. 37 k.p.k., wywoływać może efekty niepożądane, a wręcz przeciwne do tych oczekiwanych (np. np. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 4 lipca 2013 r., V KO 46/13 i z dnia 27 listopada 2013 r., IV KO 87/13).

W postanowieniu z dnia 30 sierpnia 2016 r., IV KO 82/17, Sąd Najwyższy podniósł, że przez pojęcie „dobro wymiaru sprawiedliwości”, o jakim mowa w przepisie art. 37 k.p.k., należy rozumieć taki stan rzeczy, w którym w procesie rzetelnym, prowadzonym be z nieuzasadnionej zwłoki, przez niezawisły i bezstronny sąd, całokształt okoliczności mu towarzyszących sprzyja ustaleniu prawdy i pociągnięcia do odpowiedzialności karnej sprawcy przestępstwa, a chroni przed taką odpowiedzialnością osobę niewinną.

Kierując się powyższym, Sąd Najwyższy rozstrzygnął jak na wstępie.