Postanowienie Sądu Najwyższego z 20 stycznia 2017 r.

Sąd Rejonowy w K. postanowieniem z dnia 30 sierpnia 2016 r., sygn. akt II K …/16/K, na podstawie art. 37 k.p.k. wystąpił do Sądu Najwyższego o przekazanie sprawy M. T. do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu – Sądowi Rejonowemu w K. . W uzasadnieniu wskazał, że akt oskarżenia w tej sprawie pierwotnie został skierowany do Sądu Rejonowego w B ., a na wniosek tego Sądu Sąd Okręgowy w B. na podstawie art. 36 k.p.k. przekazał sprawę do rozpoznania Sądowi Rejonowemu w K. . Ta decyzja jest jednak nieprawidłowa, bowiem nie respektuje przepisów § 1 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 16 października 2002 r. w sprawie wyznaczenia sądów rejonowych rozpoznających sprawy o przestępstwa z prawa autorskiego i praw pokrewnych (Dz.

U. Nr 180, poz. 1510 ze zm.), w myśli których sprawy o przestępstwa określone w art. 115 - 119 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych rozpoznają sądy rejonowe w miastach będących siedzibami sądów okręgowych, przy czym rozpoznawanie spraw z obszaru właściwości Sądu Okręgowego w K. zostało powierzone Sądowi Rejonowemu w K. .

Sąd występujący z inicjatywą przekazania sprawy wyraził przekonanie, że zamieszkiwanie w K. większości osób podlegających wezwaniu na rozprawę winno skutkować pozytywną decyzją w tym zakresie, która spowoduje, iż sprawę rozpozna ten sąd krakowski, który został określony przepisami wymienionego rozporządzenia, a który to akt wykonawczy, wydany na podstawie art. 123 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych, oparty jest na założeniu specjalizacji i merytorycznego przygotowania wybranych sądów do rozstrzygania określonych spraw ze względu na stopień ich skomplikowania, co gwarantować ma wysoki poziom or zecznictwa.

Taki stan rzeczy przemawia, zdaniem Sądu Rejonowego w K. , za uznaniem, że interes wymiaru sprawiedliwości przemawia za przekazaniem sprawy do rozpoznania sądowi wskazanemu przez wymieniony akt wykonawczy, co przywróci stan zgodności z prawem, będący wartością samą w sobie i nie wpłynie na stopień fatygi osób podlegających wezwaniu na rozprawę, związanej z dotarciem do sądu. Sąd Rejonowy nadmienił też, że wcześniej podjął próbę przekazania sprawy sądowi właściwemu w trybie art. 35 k.p.k., co okazało się nieskuteczne, bowiem Sąd Okręgowy w K. wskazał na jego związanie orzeczeniem Sądu Okręgowego w B. jako sądu wyższego rzędu.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Przedstawiony wyżej wywód Sądu Rejonowego w K. nie przekonuje o zasadności podjętej przezeń inicjatywy. W orzecznictwie najwyższej instancji sądowej niejednokrotnie wyrażano pogląd o potrzebie ostrożnego stosowania przepisu art. 37 k.p.k. wobec jego wyjątkowego charakteru, jak również zwracano uwagę, że nie służy on do weryfikacji poprawności przekazania sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu w trybie art. 36 k.p.k., bowiem byłoby to równoznaczne z przeprowadzeniem nieprzewidzianej przez ustawę kontroli orzeczenia wydanego na podstawie art. 36 k.p.k. i stanowiło obejście zarówno dyspozycji tego przepisu, jak i art. 37 k.p.k. (zob. m.in. postanowienia z dnia 8 sierpnia 2013 r., III KO 55/13, LEX nr 1350314 oraz z dnia 30 stycznia 2014 r., II KO 86/13, LEX nr 1427399).

W celu takiej zaś weryfikacji orzeczenia Sądu Okręgowego w B. , wskazując, iż nie jest zgodne z rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości, najwyraźniej wystąpił wymieniony Sąd Rejonowy. Niezależnie od tego celowe będzie wspomnieć, że Sąd podejmujący decyzję w oparciu o przepis art. 36 k.p.k. w sprawie, w której oskarżonej zarzucono wyłącznie występek określony w ustawie o prawie autorskim i prawach pokrewnych, niewątpliwie powinien mieć w polu widzenia przepisy art. 123 tej ustawy oraz wymienionego rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 16 października 2002 r., które m.in. stanowią, że spośród krakowskich sądów rejonowych właściwy do rozpoznania spraw o przestępstwa określone w art. 115 - 119 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych jest Sąd Rejonowy w K. .

Należy też jednak zauważyć, że analiza rozporządzenia nie prowadzi do wniosku, iż doszło do bezdyskusyjnej obrazy jego przepisów. Wynika z nich bowiem, że sądem właściwym do rozpoznania spraw o przestępstwa z art. 115 - 119 prawa autorskiego jest sąd rejonowy w mieście będącym siedzibą sądu okręgowego, w okręgu którego zostało popełnione dane przestępstwo (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 23 maja 2013 r., III KK 123/13, OSNKW 2013, z. 9, poz. 79). Zatem wyznaczony rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości Sąd Rejonowy w K. jest właściwy do rozpoznawania spraw o wymienione przestępstwa popełnione w okręgu Sądu Okręgowego w K. .

Dostrzegł to Sąd występujący z przedmiotową inicjatywą, wskazując, że „rozpoznawanie spraw z obszaru właściwości Sądu Okręgowego w K. zostało powierzone Sądowi Rejonowemu w K. ”, natomiast pominął, że nie należy do nich sprawa M. T. , której zarzucono popełnienie przestępstwa na terenie B. Zatem jedynie względy natury celowościowej przemawiały za przekazaniem tej sprawy temu krakowskiemu sądowi rejonowemu, który jest wymieniony w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości. Odwołał się do nich Sąd Rejonowy w K. , gdy wskazywał, że zgrupowanie w wybranych sądach niekiedy skomplikowanych spraw dotyczących naruszenia przepisów karnych prawa autorskiego, gwarantuje wysoki poziom orzecznictwa.

Nie znaczy to jednak, że rozpoznanie tego rodzaju sprawy przez sąd inny niż wymieniony w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości nie daje gwarancji prawidłowego rozstrzygnięcia oraz że należy temu przeciwdziałać przy wykorzystaniu przepisu art. 37 k.p.k.

Można też wspomnieć, że w razie postąpienia przez sąd po myśli art. 36 k.p.k., a więc przekazania sprawy innemu sądowi z uwzględnieniem miejsca zamieszkania osób podlegających wezwaniu na rozprawę, może się zdarzyć, iż sądem, któremu zostanie przekazana sprawa osoby oskarżonej o przestępstwo określone w ustawie o prawie autorskim i prawach pokrewnych nie będzie sąd określony w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości, który to akt prawny, jak zauważył w wydanym w niniejszej sprawie postanowieniu Sąd Okręgowy w K., nie kreuje właściwości wyłącznej sądu, ani też nie prowadzi, w wypadku jego naruszenia, do zaistnienia bezwzględnej przyczyny odwoławczej.

Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy orzekł jak w postanowieniu. kc