Postanowienie Sądu Najwyższego z 25 października 2016 r.

Sąd Rejonowy w B. postanowieniem z dnia 14 września 2016 r., sygn. IX Kp (…), wystąpił do Sądu Najwyższego z inicjatywą przekazania do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu zażalenia P. A. na postanowienie prokuratora Prokuratury Rejonowej w B. o odmowie wszczęcia śledztwa w sprawie niedopełnienia obowiązków przez Komendanta Straży Miejskiej w B. , jego zastępcę oraz funkcjonariusza tej Straży. We wniosku Sądu wskazano, że z racji tego, iż przedmiotowa sprawa dotyczy zarzutów wobec obecnych i byłych funkcjonariuszy Straży Miejskiej w B. , a Straż Miejska jest oskarżycielem publicznym w wielu sprawach rozpoznawanych przez Sąd Rejonowy i w świadomości społecznej straże gminne postrzegane są jako ściśle współpracujące z organami wymiaru sprawiedliwości, to zachodzi uprawdopodobniona obawa o dobro wymiaru sprawiedliwości rozumiane przez pryzmat art. 37 k.p.k.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Wniosek Sądu Rejonowego w B. nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności podnieść należy, iż przepis art. 37 k.p.k. , na który powołano się we wniosku, ma charakter wyjątku od zasady, że sprawę rozpoznaje właściwy miejscowo sąd. Oznacza to, że odstępstwo od tej reguły może nastąpić wyjątkowo i tylko warunkowo, gdy ziszczą się nadzwyczajne względy związane z dobrem wymiaru sprawiedliwości. Przyjmuje się, że przekazanie sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu mogą uzasadniać powody związane z ujemnym wpływem na swobodę orzekania lub które mogą stwarzać przekonanie o braku warunków do rozpoznania sprawy w sposób obiektywny. Powodem skorzystania z instytucji art. 37 k.p.k., mogą stać się także takie okoliczności, które w społecznym odbiorze zachwieją przekonanie o bezstronnym, wolnym od wpływów, rozpoznaniu danej sprawy.

Analiza przedstawionych przez Sąd Rejonowy akt, nie przekonuje, iż w przedmiotowej sprawie ziściły się warunki z art. 37 k.p.k., nakazujące przekazanie sprawy innemu równorzędnemu sądowi z uwagi na dobro wymiaru sprawiedliwości. To, że sprawa dotyczy obecnych i byłych funkcjonariuszy Straży Miejskiej w B., a straże gminne bywają oskarżycielami publicznymi przed sądem rejonowym nie jest argumentem w omawianej sprawie wystarczającym. Odwoływanie się w tym zakresie przez Sąd Rejonowy do postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 14 czerwca 2013 r., sygn. IV KO 36/13 jest całkowicie niezasadne.

W sprawie tej faktycznie Sąd Najwyższy, na wniosek Sądu Rejonowego w B., przekazał w trybie art. 37 k.p.k. sprawę do rozpoznania innemu Sadowi Rejonowemu, jednakże co należy podkreślić, przedmiotem rozpoznania było zażalenie na odmowę wszczęcia śledztwa w sprawie niedopełnienia obowiązków przez sędziów tegoż Sądu Rejonowego w B.. Straż Miejska pozostaje natomiast całkowicie poza strukturą organizacyjną sądownictwa. W razie konieczności zawsze możliwe jest uruchomienie instytucji wyłączenia sędziego, co zresztą w tej sprawie miało już miejsce z uwagi na zgłoszony wniosek przez jednego z sędziów.

Powaga wymiaru sprawiedliwości wymaga, aby sądy nie ulegały presji stron procesowych i opinii publicznej, ani nie popadały w zwątpienie, co do własnych kompetencji w zakresie przeprowadzenia rzetelnego postępowania (zob. m. in. postanowienie SN z dnia 28 października 2011 r., III KO 72/11, Lex nr 1044040 ). Mając na uwadze powyższe orzeczono jak w części dyspozytywnej postanowienia.