Postanowienie Sądu Najwyższego z 9 maja 2018 r.

Wyrokiem częściowym z dnia 26 września 2017 r. Sąd Okręgowy we W. oddalił apelacje wniesione przez powódkę A.O. i pozwanego M.O. od wyroku Sądu Rejonowego […] we W. z dnia 8 maja 2017 r., którym zasądzona została od pozwanego na rzecz powódki kwota 10 000 złotych za okres od 16 marca do 16 kwietnia 2015 r. z tytułu przyczyniania się do zaspokajania potrzeb rodziny, w pozostałym zakresie powództwo zostało oddalone i nadany wyrokowi rygor natychmiastowej wykonalności. Podstawa częściowego uwzględnienia powództwa był art. 27 k.r.o. Prowadzone postępowanie w sprawie wykazało, że od czasu rozstania się z powódką pod koniec stycznia 2015 r., pozwany nie łożył w ogóle na utrzymanie rodziny.

W oparciu o zgromadzony materiał dowodowy Sąd pierwszej instancji określił wysokość kosztów utrzymania dwójki małoletnich dzieci, które wymagały specjalnej opieki, rehabilitacji i wyżywienia, a także część wydatków związanych z utrzymaniem powódki na zasądzoną kwotę 10 000 złotych. Rozpoznając apelację Sąd Okręgowy uznał, że Sąd pierwszej instancji prawidłowo wyjaśnił istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktyczne i prawidłowo powołał podstawy prawne, jednak częściowo została dokonana odmienna ocena materiału dowodowego, ale nie spowodowało to zmiany zaskarżonego orzeczenia.

W skardz e o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego częściowego wyroku Sądu Rejonowego […] z dnia 8 maja 2017 r. pozwany zarzucił Sądowi Rejonowemu naruszenie zaskarżonym wyrokiem art. 27 k.r.o. w wieloraki sposób, przejawiające się w uznaniu, że to jedynie pozwany ma przyczyniać się do zaspokajania po trzeb rodziny w całości ustalonych kosztów, wadliwie zostały określone te koszty, obciążono nimi tylko pozwanego (co wzmocnić miało powołanie także art. 33 ust. 1 Konstytucji) i niedokonano prawidłowych ustaleń co do możliwości zarobkowych powódki. Ponadto naruszenie dotyczy art. 6 k.c. przez odmowę jego zastosowania. Naruszenie przepisów postępowania odnosi się do art. 328 § 2 k.p.c. przez odmowę zastosowania. Skarżący wniósł o uznanie zaskarżonego wyroku za sprzeczny z prawem w całości.

W odpowiedzi na skargę powódka wniosła o jej odrzucenie ewentualnie o jej oddalenie z zasądzeniem od pozwanego kosztów postępowania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zgodnie z art. 424 1 § 1 k.p.c. można żądać stwierdzenia niezgodności z prawem prawomocnego wyroku sądu drugiej instancji kończącego postępowanie w sprawie, jeżeli przez jego wydanie stronie została wyrządzona szkoda, a zmiana lub uchylenie tego wyroku w drodze przysługujących stronie środków prawnych nie było i nie jest możliwe. Według § 2 tego artykułu, w wyjątkowych wypadkach, gdy niezgodność z prawem wynika z naruszenia podstawowych zasad porządku prawnego lub konstytucyjnych wolności albo praw człowieka i obywatela, można także żądać stwierdzenia niezgodności z prawem prawomocnego wyroku sądu pierwszej lub drugiej instancji kończącego postępowanie w sprawie, jeżeli strona nie skorzystała z przysługujących jej środków prawnych, chyba że jest możliwa zmiana lub uchylenie wyroku w drodze innych przysługujących stronie środków prawnych.

Przytoczenie powołanego art. 424 1 k.p.c. nastąpiło ze względu na wystąpienie pozwanego ze skargą o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku w odniesieniu do wyroku Sądu pierwszej instancji. Skarżący, zarówno w tytule skargi z dnia 28 września 2017 r., jak i w jej wnioskach wskazał na prawomocny wyrok częściowy Sądu Rejonowego […] we W. z dnia 8 maja 2017 r., sygn. akt III Rc […]/15, który to wyrok nie był orzeczeniem prawomocnym. Od tego wyroku zostały wniesione apelacje obu stron postępowania i wyrokiem częściowym Sądu Okręgowego we W. z dnia 26 września 2017 r. w sprawie XIII Ca […]/17 obie apelacje: powódki i pozwanego zostały oddalone.

Pozwany wniósł rozpoznawaną skargę już dwa dni później, tj. 28 września 2017 r. Skarżący, będący czynnym notariuszem, działający m w swojej sprawie samodzielnie został wezwany przez Sąd Okręgowy we W. , za którego pośrednictwem wniósł skargę do Sądu Najwyższego, do uzupełnienia braków formalnych. W piśmie do Sądu Okręgowego z dnia 12 października 2017 r. skarżący stwierdził, że „1) Skarga obejmuje prawomocny wyrok częściowy Sądu Rejonowego […] III RB […] /15 i jedynie ten wyrok w związku z faktem, że wyrok Sądu Okręgowego XIII Ca […]/17 oddalił apelację obu stron w całości, a w konsekwencji nie dokonał żadnych merytorycznych modyfikacji w wyroku Sądu Rejonowego skarżonym skargą, 2) zgodnie z treścią skargi wyrok skarżony jest w całości...”.

Mając na uwadze wymagania ustawowe odnośnie do wniesienia skargi na podstawie art. 424 1 § 1 k.p.c. oraz nie zachodzenie wyjątkowych okoliczności, o których mowa w art. 424 1 § 2 k.p.c., pozwalających na wniesienie skargi także od prawomocnego wyroku sądu pierwszej instancji, nie było podstaw do uznania skargi pozwanego za spełniającą przesłanki formalne, o jakich mowa w powołanym przepisie. W tej sytuacji należało na podstawie art. 424 8 § 1 k.p.c. skargę pozwanego odrzucić, rozstrzygając o kosztach postępowania na podstawie art. 98 w związku z art. 391 § 1, art. 398 21 i art. 424 12 k.p.c. aj ał