Postanowienie Sądu Najwyższego z 5 września 2017 r.

Zaskarżonym wyrokiem Sąd Apelacyjny w (…) oddalił apelację pozwanej od wyroku Sądu Okręgowego w G. z dnia 12 maja 2016 r., którym zasądzono na rzecz powoda kwotę 270 900 zł tytułem pozostałej części wynagrodzenia za wykonane roboty budowlane. Pozwana w skardze kasacyjnej powołała obie podstawy przewidziane w art. 398 3 § 1 k.p.c., a we wniosku o przyjęcie tej skargi do rozpoznania wskazała przyczynę objętą art. 398 3 § 1 pkt 1 k.p.c. Występowanie istotnego zagadnienia prawnego połączyła z koniecznością udzie lenia odpowiedzi na pytanie „czy złożenie przez świadczącego oświadczenia o zastrzeżeniu zwrotu warunkujące w myśl art. 411 pkt 1 k.c. żądanie zwrotu nienależnego świadczenia w sytuacji, gdy świadczący wiedział, że nie był do niego zobowiązany, powinno w każdym wypadku zostać złożone do chwili spełnienia świadczenia, czy też dopuszczalne jest złożenie takiego zastrzeżenia już po spełnieniu świadczenia, w szczególności w sytuacji, gdy z całokształtu okoliczności sprawy wynika, iż zubożony wiedział, iż świadczy bez tytułu prawnego oraz, że będzie domagał się zwrotu spełnionego świadczenia”.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Rozpoznanie skargi kasacyjnej, będącej kwalifikowanym, nadzwyczajnym środkiem odwoławczym musi być uzasadnione względami o szczególnej doniosłości, związanymi z ochroną interesu powszechnego. Indywidualny interes skarżącego podlega uwzględnieniu, o ile jest zgodny z interesem powszechnym. Skarga nie stanowi środka zmierzającego do kwestionowania niesatysfakcjonującego skarżącego orzeczenia sądu drugiej instancji. Stwierdzenie, czy zachodzą szczególne względy, przemawiające za rozpoznaniem skargi kasacyjnej w konkretnej sprawie, dokonywane jest przez badanie, czy skarżący we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania wskazał na istnienie chociaż jednej z przyczyn wymienionych w art. 398 9 § 1 k.p.c.

Powołanie przyczyny objętej art. 398 9 § 1 pkt 1 k.p.c. nakłada na skarżącego obowiązek przedstawienia tego zagadnienia prawnego z powołaniem konkretnych przepisów prawa, wykazaniem, że jest ono nowe, nierozwiązane dotąd w orzecznictwie sądowym, a wyjaśnienie go ma znaczenie nie tylko dla rozstrzygnięcia tej konkretnej sprawy, ale także innych, podobnych spraw (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 9 maja 2006 r., V CSK 75/06, niepubl; z dnia 5 grudnia 2008 r., III CZP 119/08, niepubl.; z dnia 26 czerwca 2008 r. niepubl.; z dnia 26 stycznia 2012 r., I PK 124/11, niepubl.). Istotność tego zagadnienia wyraża się w jego znaczeniu dla rozwoju prawa lub w preceden sowym charakterze dla rozstrzygnięcia innych spraw.

Do Sądu Najwyższego należy ocena, czy twierdzenie skarżącego obejmuje takie właśnie zagadnienie i czy jest ono na tyle istotne, że skarga wymaga rozpoznania spraw (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z d nia 9 maja 2006 r., V CSK 75/06, niepubl; z dnia 5 grudnia 2008 r., III CZP 119/08, niepubl.; z dnia 26 czerwca 2008 r. niepubl.; z dnia 26 stycznia 2012 r., I PK 124/11, niepubl.). Przedstawiona przez skarżącą argumentacja, oraz wynikające z niej wątpliwości, są pozbawione cech zezwalających na uznanie ich za zagadnienie prawne istotne, nowe i mające abstrakcyjny charakter, w przyjętym rozumieniu. Kwestia możliwości domagania się zwrotu świadczenia spełnionego pomimo braku zobowiązania, została uzależniona od zastrzeżenia zwrotu przez świadczącego, co nie budzi wątpliwości tak w procesie wykładni, jak i stosowania prawa w okolicznościach konkretnej sprawy.

W odniesieniu do kondykcji objętej art. 411 pkt 1 k.c., przyjmowane jest powszechnie, że wynik wykładni językowej, celowościowej i systemowej prowadzi do tego samego wniosku. Nie ma zatem podstaw do uznania, że rozumienie tego przepisu w dalszym ciągu wymaga wykładni, której powinien dokonać Sąd N ajwyższy. Wątpliwości skarżącej nie zawierają dostatecznych argumentów przemawiających za istnieniem potrzeby wyjaśnienia opisanego problemu. Nie zostały także sformułowane racje wskazujące na to, że oczekiwane wyjaśnienie jest konieczne dla rozstrzygnięcia sprawy. W postępowaniu apelacyjnym nie doszło do nieważności postępowania, której przyczyny Sąd Najwyższy bierze pod rozwagę z urzędu w granicach zaskarżenia, stosownie do art. 398 13 § 1 k.p.c. Z powyższych względów Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania na podstawie art. 398 9 § 2 k.p.c. jw