Postanowienie Sądu Najwyższego z 26 października 2016 r.

Wyrokiem z dnia 17 listopada 2015 r. Sąd Okręgowy w O. zmienił wyrok Sądu Rejonowego w O. uznając pozwanego Z .J. za niegodnego dziedziczenia po spadkodawczyni, żonie I.J. zmarłej 9 lutego 2004 r. W skardze kasacyjnej od tego wyroku pozwany uzasadniał wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania występowaniem przesłanek określonych w art. 398 9 § 1 pkt 1, 2 i 4 k .p.c.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Skarga kasacyjna jest kwalifikowanym środkiem prawnym, którego rozpoznanie przez Sąd Najwyższy musi być uzasadnione względami o szczególnej doniosłości, wykraczającymi poza indywidualny interes skarżącego, a leżącymi w interesie powszechnym. Rozpoznanie skargi kasacyjnej powinno służyć ochronie obowiązującego porządku prawnego przed dowolnością orzekania, oraz zapewnieniu jednolitości orzecznictwa sądowego w takich sprawach, w których możliwe jest dokonanie zasadniczej wykładni przepisu prawa, mającej walor generalny i abstrakcyjny (post. SN z dnia 7 kwietnia 2009 r., II CSK 13/09, wyrok SN z dnia 23 lutego 2006 r. II CSK 126/05, post. SN z dnia 4 lutego 2000 r., nie publ.).

Przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania ze względu na przesłankę z art. 398 9 § 1 pkt 1 k .p.c. wymaga, by przedstawione w niej zagadnienie prawne było istotne, co wyraża się w jego znaczeniu dla rozwoju prawa lub precedensowym charakterze dla innych spraw, którego wyjaśnienie pozwoli przyjąć właściwą wykładnię określonych przepisów prawa. Kwalifikacji takiej nie można przypisać wyjaśnionemu już w orzecznictwie zagadnieniu przedstawionemu przez skarżącego dotyczącemu możliwości nieuwzględnienia upływu terminu zawitego przewidzianego w art. 929 zd. 2 k .c. w oparciu o przesłanki przewidziane w art. 5 k. c. Wyrażone w tej kwestii przez Sąd Najwyższy stanowisko (zob. post. SN z dnia 9 kwietnia 2010 r., III CZP 15/10, nie publ., post.

SN z dnia 6 listopada 2008 r., III CZP 104/08, nie publ. oraz dalsze powołane w jego uzasadnieniu orzeczenia) nie sprzeciwia się co do zasady możliwości nieuwzględnienia - w sytuacjach wyjątkowych - terminu zawitego z powołaniem się na zasady współżycia społecznego. Występujące na tym tle rozbieżności dotyczą natomiast możliwości zastosowania tej zasady do konkretnego stanu faktycznego, a zatem subsumcji normy wynikającej z art. 5 k. c. W tej sytuacji wydanie przez Sąd Najwyższy kolejnego orzeczenia rozstrzygającego to zagadnienie nie wniosłoby nowych treści judykacyjnych, a zmierzłoby, jak w przypadku wniesionej skargi, w której skarżący formułuje na tym tle dalsze szczegółowe zagadnienia, do uzyskania odpowiedzi, czy zastosowanie art. 5 w konkretnych okolicznościach tej sprawy jest uzasadnione.

Nie zachodzą tym samym także podnoszone przez skarżącego i dotyczące tej samej kwestii wątpliwości związane z wykładnią art. 5 i art. 929 k .c. , ani też rozbieżności na płaszczyźnie ich wykładni w dotychczasowym orzecznictwie. O wystąpieniu przesłanki z art. art. 398 9 § 1 pkt 4 k.p.c. można mówić jedynie wówczas, gdy zasadność skargi na tle jej podstaw jest na tyle widoczna i niewątpliwa, że może być stwierdzona bez konieczności przeprowadzenia głębszej analizy sprawy oraz podstaw skargi (por. postanowienia SN z dnia 10 stycznia 2003 r., V CZ 187/02, OSNC 2004, nr 3, poz. 49 oraz z dnia 5 października 2007 r., III CSK 216/07, nie publ.). W tym też kierunku powinny zmierzać argumenty mające stanowić uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania ze względu na jej oczywistą zasadność, których jednakże w skardze nie przedstawiono.

Skarżący, powołując się na tę przesłankę, poprzestał na przywołaniu argumentacji uzasadniającej podstawy wniesionej skargi, nie przedstawiając wyjaśnień przekonujących o oczywistym charakterze zarzucanych naruszeń praw a. W sprawie nie zachodzi nieważność postępowania, którą Sąd Najwyższy w granicach zaskarżenia, bierze pod rozwagę z urzędu.

Z tych przyczyn Sąd Najwyższy na podstawie art. 398 9 § 2 k .p.c. , orzekł jak w sentencji, uwzględniając wniosek pełnomocnika pozwanego o zasądzenie kosztów pomocy prawnej udzielonej skarżącemu w postępowaniu kasacyjnym stosownie do przepisów rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu ( Dz. U. 2015 r., poz. 1801). aj