Postanowienie Sądu Najwyższego z 30 listopada 2017 r.

Według art. 398 9 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Przepis ten nie narusza norm Konstytucji i pozostaje w zgodzie z zaleceniami Rady Europy, dopuszczającymi wprowadzanie środków ograniczających dostęp do sądu najwyższego szczebla. Powód zarzucił zaskarżonemu wyrokowi Sądu Apelacyjnego w (…) z dnia 12 stycznia 2017 r. naruszenie art. 362 w związku z art. 426 k.c. przez błędną wykładnię polegającą na zastosowaniu niewłaściwego kryterium oceny stopnia przyczynienia się małoletniego poszkodowanego, któremu nie można przypisać winy. Wniosek o przyjęcie do rozpoznania wniesionej skargi kasacyjnej uzasadnił występowaniem w sprawie istotnego zagadnienia prawnego: konieczności dokonania wykładni powołanych w skardze przepisów pod kątem odpowiedzialności małoletniego, któremu nie można przypisać winy, za skutki zdarzenia prowadzącego do szkody na osobie tego małoletniego. Wskazał też, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona z e względu na zmniejszenie obowiązku naprawienia szkody o połowę i zasądzenie zadośćuczynienia nie w ustalonej kwocie 800.000 zł, lecz w kwocie 400.000 zł.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje: To, że do wypadku doszło wskutek zachowania małoletniego poszkodowanego, któremu z powodu wieku (3 lata) nie można przypisać winy, nie uchyl a oczywiście odpowiedzialności posiadacza samochodu i ubezpieczyciela posiadacza samochodu, pod który małoletni nagle wpadł, za doznaną przez małoletniego szkodę. Zarazem jednak wedle przyjętego w orzecznictwie stanowiska (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19 marca 2014 r., I CSK 295/13 i cytowane w nim liczne orzeczenia) niemożność przypisania poszkodowanemu winy nie wyklucza w świetle art. 362 k.c. stwierdzenia jego przyczynienia się do powstania szkody. Lecz samo ustalenie przyczynienia się poszkodowanego nie nakłada na sąd obowiązku zmniejszenia odszkodowania.

O tym czy i w jakim stopniu, po stwierdzeniu przyczynienia się poszkodowanego, należy zmniejszyć obowiązek naprawienia szkody, sąd decyduje po rozważeniu wszystkich okoliczności sprawy (szczególne znaczenie ma tu stopień winy obu stron, ale uwzględnienie wyeksponowanej w art. 362 k.c. winy obu stron w niniejszej sprawie nie wchodzi w grę). W niniejszej sprawie Sąd Apelacyjny, akceptując stanowisko Sądu Okręgowego o zmniejszeniu wskutek przyczynienia się poszkodowanego obowiązku naprawienia szkody o połowę, miał na względzie nie tylko zakres udziału stron w zdarzeniu i jego następstwa, ale i powszechne poczucie sprawiedliwości oraz zasady współżycia społecznego. Konfrontował przy tym rozmiar ostatecznie zasądzonej kwoty zadośćuczynienia pod kątem funkcji zadośćuczynienia z następstwami wypadku.

Nie kwestionując ogromnego rozmiaru tragicznych przeżyć małoletniego na wszelkich poziomach jego życia, uwzględnił, że zasądzona kwota zadośćuczynienia może spełniać swoją funkcję kompensacyjną: częściowo przynajmniej łagodzić krzywdę powoda skazanego na ograniczone funkcjonowanie w życiu społecznym w wyniku tragicznych następstw wypadku. W tym kontekście – biorąc pod uwagę przyjętą w orzecznictwie wykładnię art. 362 k.c. i treść zaskarżonego wyroku, mieszczącą się w ramach tej wykładni – żadna z wskazanych w skardze kasacyjnej przesłanek mających uzasadniać jej przyjęcie do rozpoznania nie mogła być uznana za spełnioną.

Mając to na względzie, Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, a o kosztach postępowania kasacyjnego rozstrzygnął na podstawie art. 102 k.p.c. aj