Postanowienie Sądu Najwyższego z 15 grudnia 2017 r.

Wyrokiem z dnia 29 kwietnia 2016 r. Sąd Apelacyjny zasądził od Skarbu Państwa – Starosty O. i Wojewody O. na rzecz A. J., J. J. i K. W. kwotę po 27.175,41 zł z odsetkami, a w pozostałym zakresie oddalił powództwo. Oznacza to, że oddalił w całości powództwo A. J. (k. (…) in. akt sprawy; t. V). W wyniku apelacji wniesionych przez A. J. i A. J. oraz pozwanego Sąd Apelacyjny zmienił zaskarżony wyrok w pkt 1 o tyle, że wymienione w nim kwoty zostały zasądzone od Skarbu Państwa - Wojewody O. ; oddalił apelacje obu powodów. Wyrok Sądu Apelacyjnego w pkt 1 i 2 zaskarżyli odrębnymi skargami kasacyjnymi powodowie. Powó d A. J. wskazał zarzuty naruszenia przepisów prawa procesowego i prawa materialnego.

Motywując wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, stwierdził, że przytoczone, wskazane wcześniej podstawy skarg i kasacyjnej oraz ich uzasadnienie uzasadniają konieczność przyjęcia skargi z tej racji, że jest ona oczywiście uzasadniona w rozumieniu art. 398 9 § 1 k.p.c. W skardze kasacyjnej powoda A. J. wyjaśniono, że istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości, tj. przepisów art. 361 § 1 i § 2 k.c. w zw. z art. 363 § 1 i § 2 k.c. Ponadto - zdaniem skarżącego - skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona z racji naruszenia przepisów wskazanych w skardze (w pkt 1.1 do 1.2 i pkt 2.1 do 2.2). W obu skargach domagano się uchylenia zaskarżonego wyroku w części zaskarżonej i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Analizując treść zaskarżonego wyroku, treść skargi kasacyjnej powoda A. J. (k. (…) i n. akt sprawy), zawartą w niej ogólną motywację prawną wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania (s. (…) skargi) oraz treść odpowiedzi pozwanych na tę skargę (k. (…) i n. akt sprawy), Sąd Najwyższy stwierdził, że w rozpoznawanej sprawie o odszkodowanie nie występują przesłanki przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania przewidziane w art. 398 9 § § 1 - 4 k.p.c., a przede wszystkim przesłanka oczywistej zasadności złożonej skargi (art. 398 9 § 1 pkt 4 k.p.c.), co miałoby wynikać - w intencji skarżącego - z „przytoczonych wcześniej podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia”. Z dalszej części skargi wynika, że skarżący dostrzega oczywistą zasadność skargi przede wszystkim w niewłaściwej interpretacji art. 361 § 1 i 2 k.c. w zw. z art. 363 § 1 i 2 k.c. (s. (…) skargi).

Skarżący kwestionuje przyjęty przez Sąd Apelacyjny sposób ustalania wysokości odszkodowania w związku ze szkodą spowodowaną wadliwą decyzją administracyjną o wywłaszczeniu nieruchomości (kwestia czasu określania stanu nieruchomości i jej ostatecznej ceny). Tymczasem należy stwierdzić, że Sąd Apelacyjny - z powołaniem się na orzecznictwo Sądu Najwyższego – trafnie ostatecznie przyjął, że w razie braku możliwości zwrotu wywłaszczonej nieruchomości z uwagi na nieodwracalne skutki decyzji administracyjnej dla ustalenia wysokości odszkodowania pozostaje miarodajny stan nieruchomości (jej funkcja) w chwili wydania wadliwej decyzji (s. (…) uzasadnienia zaskarżonego wyroku).

W odpowiedzi na skargę kasacyjną A. J. wskazano jeszcze na inne orzeczenie Sądu Najwyższego, wspierające stanowisko przyjęte przez Sąd Apelacyjny (por. np. wyrok z dnia 12 marca 2015 r., I CSK 467/14, OSNC 2016, z. 3, poz. 34; w uzasadnieniu tego wyroku wyjaśniono także szerzej to, co należy rozumieć przez sam „stan nieruchomości” w chwili wydania wadliwej decyzji administracyjnej). Nie istniały zatem podstawy do przyjęcia skargi kasacyjnej powoda A. J. do rozpoznania (art. 398 9 § 2 k.p.c.). To samo należy odnieść także do skargi kasacyjnej drugiego powoda – A. J. , w której także dostrzegano potrzebę wykładni przez Sąd Najwyższy wspomnianych wcześniej przepisów art. 361 § 1 i § 2 w zw. z art. 363 § 1 i § 2 k.c. (s. (…) tej skargi).

Z ustaleń dokonanych przez oba Sądy meriti wynika, że powodowi A. J. nie przysługiwało uprawnienie do nabycia jako spadkobiercy gospodarstwa rolnego po swoich rodzicach A. i A. J. na dzień otwarcia spadku (por. uzasadnienie wyroku Sądu Okręgowego z dnia 4 marca 2015 r., k. (…) akt sprawy, t. V akt; s. (…) uzasadnienia zaskarżonego wyroku, k. (…), t. VI akt sprawy). Uprawnienie to uzyskali natomiast inni spadkobiercy. Krąg dziedziców ustawowych obejmujących gospodarstwo rolne określony został w wyniku prawomocnego orzeczenia (postanowienie Sądu Rejonowego z dnia 7 lutego 2012; sygn. I Ns (…) ). Tymczasem w skardze kasacyjnej znalazły się odmienne twierdzenia skarżącego (A. J., s. ( … ) uzasadnienia zaskarżonego wyroku) i w związku z tym nie mogą być brane pod uwagę przy ocenie konieczności przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania w świetle art. 398 9 § 1 pkt 4 k.p.c.

W wyroku Sądu Okręgowego przyjęto prawną nieskuteczność oświadczenia z dnia 18 czerwca 1985 r. (k. (…) akt sprawy) nie tylko w sferze wywołania skutków prawno – rzeczowych. To samo odnosiło się do kolejnego oświadczenia A. J. i T. J. z dnia 8 sierpnia 1990 r., które zmierzało do potwierdzenia poprzedniego oświadczenia. Jeżeli Sąd Apelacyjny akceptował stanowisko Sądu Okręgowego w tym zakresie (por. s. 13 uzasadnienia zaskarżone go wyroku), to w skardze kasacyjnej, poza ogólnym stwierdzeniem jej oczywistej zasadności, nie przedstawiono odpowiednich zarzutów pozwalających zweryfikować wspomniane stanowisko Sądów meriti.

Oznacza to, że nie doszło jednak - jak wywodzi skarżący - do naruszenia art. 931 § 1 k.c. i art. 1059 k.c., bowiem następstwo prawne ogólne nie mogło być - jak ustalono wcześniej - tytułem legitymacji czynnej skarżącego A. J. W tej sytuacji Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia do rozpoznania skargi kasacyjnej także tego skarżącego ( art. 398 9 § 2 k.p.c.). O kosztach postępowania kasacyjnego, rozstrzygnięto stosownie do postanowień art. 98 k.p.c. i art. 1084 k.p.c. Odstąpiono od obciążania powodów kosztami postępowania kasacyjnego (por. postanowienie Sądu Apelacyjnego: z dnia 30 czerwca 2016 r. i z dnia 28 czerwca 2016 r., k. 1201, 1209 akt sprawy, t. VII). aj