Wyrok Sądu Najwyższego z 27 lipca 2018 r.

Powódka L. Spółka Akcyjna z siedzibą w S. (dalej także jako: „L. ”) pozwem wniesionym w dniu 9 listopada 2015 r. domagała się zasądzenia od pozwanego Samodzielnego Publicznego Szpitala […] z siedzibą we W. (obecnie […] Szpitala […] we W.) kwoty 74 859 zł z odsetkami ustawowymi od dnia wytoczenia powództwa do dnia zapłaty tytułem zapłaty za dostarczone produkty farmaceutyczne. Wyrokiem z dnia 23 marca 2016 r. Sąd Rejonowy we W. zasądził od pozwanego na rzecz powódki kwotę 74 853,23 zł z odsetkami ustawowymi za okres od dnia 4 listopada 2015 r. do dnia 31 grudnia 2015 r. i odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 1 stycznia 2016 r. do dnia zapłaty (pkt I), oddalił powództwo w pozostałym zakresie (pkt II) i orzekł o kosztach procesu (pkt III). Sąd ustalił, że w dniu 8 listopada 2011 r. powódka i pozwany zawarli umowę na dostawę produktów farmaceutycznych wg pakietów 1 - 51.

Umowa została zawarta na czas oznaczony do dnia 7 listopada 2012 r. Aneksem z dnia 30 października 2012 r. strony przedłużyły termin jej realizacji do dnia 8 grudnia 2012 r. Strony ustaliły w umowie, że termin płatności wynosił 90 dni po wykonaniu umowy, licząc od dnia doręczenia zamawiającemu dokumentów rozliczeniowych tj. prawidłowo wystawionej faktury i kopii zamówień podpisanych przez uprawnioną osobę.

Powódka wystawiła w dniu 21 października 2011 r. fakturę VAT na kwotę 15 746,40 zł z terminem płatności do dnia 20 listopada 2011 r., w dniu 27 października 2011 r. fakturę VAT na kwotę 15 746,40 zł z terminem płatności do dnia 26 listo pada 2011 r., w dniu 5 czerwca 2012 r. fakturę VAT na kwotę 11 171,52 zł z terminem płatności do dnia 8 września 2012 r. i w dniu 8 czerwca 2012 r. fakturę VAT na kwotę 9 745,92 zł z terminem płatności do dnia 14 września 2012 r. Pozwany nie dokonał zapłaty w terminie. Na dzień 3 listopada 2015 r. saldo jego zadłużenia wynosiło 74 858,84 zł. W dniu 29 czerwca 2012 r. powódka zawarła z M. Spółką Akcyjną z siedzibą w Ł. (dalej jako: „ M. ”) umowę o współpracy w zakresie zarządzania płynnością.

Na podstawie tej umowy M. poręczył istniejące i niewymagalne oraz przyszłe zobowiązania różnych podmiotów wobec powódki, w tym pozwanego, do górnej granicy określonej w umowie. M. jako poręczyciel miał obowiązek spłacać zobowiązania w terminie 45 dni od zawiadomienia go o braku spłaty. W wykonaniu tego obowiązku M. dokonał spłaty zobowiązań pozwanego, które były objęte fakturami z dnia 21 października 2011 r., z dnia 27 października 2011 r., z dnia 5 czerwca 2012 r. i z dnia 8 czerwca 2012 r. Powódka poinformowała pozwanego o spłacie jego zobowiązań dokonanej przez M. , który miał wstąpić w prawa zaspokojonego wierzyciela. M. wezwał pozwanego do spłaty zobowiązań.

Pozwany nie dokonał żadnych wpłat na rzecz M. W dniu 8 października 2012 r. M. pozwał pozwanego o zapłatę kwoty 41 355,81 zł, obejmującej również kwoty wynikające z faktur wystawionych w dniu 21 października 2011 r. i w dniu 27 października 2011 r. Wyrokiem z dnia 19 marca 2014 r. Sąd Rejonowy w Ł. oddalił powództwo przyjmując, że umowa z dnia 29 czerwca 2012 r. zawarta między powódką a M. była nieważna. Sąd Okręgowy w Ł. oddalił apelację M. od tego wyroku wyrokiem z dnia 12 listopada 2014 r. W dniu 20 listopada 2013 r. powódka złożyła wniosek o zawezwanie pozwanego do próby ugodowej o zapłatę kwoty 3 1 492,80 zł wynikającej z faktur VAT wystawionych w dniu 21 października 2011 r. i w dniu 27 października 2011 r. Posiedzenie w przedmiocie tego wniosku odbyło się w dniu 27 października 2014 r. i nie doprowadziło do zawarcia ugody.

W dniu 28 sierpnia 201 4 r. powódka złożyła kolejny wniosek o zawezwanie pozwanego do próby ugodowej o zapłatę kwoty 20 917,44 zł wynikającej z faktur wystawionych w dniu 5 czerwca 2012 r. i w dniu 8 czerwca 2012 r. Posiedzenie w przedmiocie tego wniosku odbyło się w dniu 10 lutego 2015 r. i nie doprowadziło do zawarcia ugody. W dniu 8 lipca 2015 r. Sąd Rejonowy we W. oddalił powództwo M. przeciwko pozwanemu o zapłatę kwoty 24 562,03 zł, obejmującej również kwoty wynikające z faktur wystawionych w dniu 5 czerwca 2012 r. i w dniu 8 czerwca 2012 r. Sąd Rejonowy przyjął, że powódka wykazała istnienie swoich wierzytelności wobec pozwanego.

Oddalił zarzut przedawnienia podniesiony przez pozwanego, gdyż uznał, że zawezwania do próby ugodowej z dnia 20 listopada 2013 r. i z dnia 28 sierpnia 2014 r. skierowane zostały przed upływem terminu przedawnienia i sprawiły, że uległ on przerwaniu (art. 123 § 1 pkt 1 k.c.). Wskazał, że w sprawie zastosowanie miał dwuletni termin przedawnienia obowiązujący w przypadku sprzedaży w zakresie działalności przedmiotu przedsiębiorstwa sprzedawcy (art. 554 k.c.).

Termin ten, odniesiony do poszczególnych faktur upływał, odpowiednio, w dniu 21 listopada 2013 r., w dniu 27 listopada 2013 r., w dniu 9 września 2014 r. i w dniu 15 września 2014 r. Przed upływem dwóch pierwszych terminów złożone zostało zawezwanie do próby ugodowej z dnia 20 listopada 2013 r., a przed upływem dwóch kolejnych terminów – zawezwanie do próby ugodowej z dnia 28 sierpnia 2014 r. W obu wezwaniach roszczenia powódki były odpowiednio sprecyzowane. Sąd nie uwzględnił także podniesionego przez pozwanego zarzutu nadużycia prawa podmiotowego.

W toku postępowań prowadzonych z powództwa M. pozwany kwestionował legitymację M. do występowania z roszczeniami z tytułu umowy o zarządzanie płynnością z dnia 29 czerwca 2012 r. Uzasadnione było więc wystąpienie przez powódkę z wnioskami o zawezwanie do próby ugodowej w celu zabezpieczenia się przed skutkami upływu przedawnienia roszczeń na wypadek oddalenia powództw M. wobec pozwanego. Sąd uznał, że zobowiązania pozwanego wobec powódki nie uległy umorzeniu wskutek zapłaty dokonanej przez M. , gdyż zapłata ta nastąpiła na podstawie umowy z dnia 29 czerwca 2012 r., która okazała się nieważna. Przesądziło to o uwzględnieniu powództwa niemal w całości z wyjątkiem kwoty 5,51 zł, która wynikała z błędnego obliczenia przez powódkę kwoty odsetek i co do której powództwo zostało oddalone. Apelację od wyroku z dnia 23 marca 2016 r. w części uwzględniającej żądanie powódki wniósł pozwany.

Wyrokiem z dnia 2 marca 2017 r. Sąd Apelacyjny w […] zmienił wyrok z dnia 23 marca 2016 r. w ten sposób, że oddalił powództwo. Przyczyną uwzględnienia apelacji pozwanego było przyjęcie, że – w ocenie Sądu Apelacyjnego – zawezwania do próby ugodowej z dnia 20 listopada 2013 r. i z dnia 28 sierpnia 2014 r. nie doprowadziły do przerwy biegu przedawnienia roszczeń objętych żądaniem pozwu. Sąd wskazał, że czynność przed sądem w świetle art. 123 § 1 pkt 1 k.c. przerywa bieg przedawnienia, gdy została przedsięwzięta bezpośrednio w celu dochodzenia lub ustalenia albo zaspokojenia lub zabezpieczenia roszczenia. Wezwanie do próby ugodowej jest czynnością przerywającą bieg przedawnienia, jeśli stanowczo nie ustalono, że przedsięwzięto ją bezpośrednio w innym celu niż wskazany w art. 123 § 1 pkt 1 k.c.

Z zawezwań do próby ugodowej powódki wynika, że złożyła je „celem przerwania biegu przedawnienia, z daleko idącej ostrożności procesowej (…)”. Wobec tego nie sposób uznać, że czynności powódki w postaci skierowania zawezwań do próby ugodowej zostały przedsięwzięte bezpośrednio w celu dochodzenia lub ustalenia albo zaspokojenia lub zabezpieczenia jej roszczeń, skoro jej celem było przerwanie biegu terminu przedawnienia. Uznanie, że zawezwania do próby ugodowej z dnia 20 listopada 2013 r. i z dnia 28 sierpnia 2014 r. nie spełniały przesłanki określonej w art. 123 § 1 pkt 1 k.c., uzasadniało oddalenie powództwa w całości, gdyż zostało ono wniesione po upływie przedawnienia wszystkich objętych żądaniem roszczeń. Skargę kasacyjną od wyroku z dnia 2 marca 2017 r. złożyła powódka. Zarzuciła naruszenie art. 65 § 1 i 2, art. 123 § 1 pkt 1 i art. 5 k.c. oraz art. 328 § 2 w związku z art. 391 k.p.c.

Wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu we W. do ponownego rozpoznania względnie uchylenie zaskarżonego wyroku i orzeczenie co do istoty sprawy przez oddalenie apelacji pozwanego od wyroku z dnia 23 marca 2016 r.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zarzucając naruszenie art. 328 § 2 w związku z art. 391 § 1 k.p.c. skarżąca podniosła, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie pozwala na ustalenie, jaka była jego podstawa faktyczna, w tym w zakresie okoliczności mających świadczyć o tym, że oświadczenia woli powódki zamieszczone we wnioskach o zawezwanie do próby ugodowej z dnia 20 listopada 2013 r. i z dnia 28 sierpnia 2014 r. były pozorne, jak również, w jaki sposób Sąd drugiej instancji dokonał subsumpcji stanu faktycznego spraw pod wskazane przez siebie normy prawne. Sąd Okręgowy wyjaśnił, że – w jego ocenie – treść wniosków o zawezwanie do próby ugodowej z dnia 20 listopada 2013 r. i z dnia 28 sierpnia 2014 r. przesądza o tym, iż czynności te nie zostały przedsięwzięte bezpośrednio w celu dochodzenia lub ustalenia albo zaspokojenia lub zabezpieczenia roszczenia.

W ten sposób Sąd ten wskazał podstawę faktyczną ustalenia, że oświadczenia woli zamieszczone w tych wnioskach nie służyły celowi określonemu w art. 123 § 1 pkt 1 k.c. Spełnia to wymagania art. 328 § 2 w związku z art. 391 § 1 k.p.c. Ponadto, Sąd Okręgowy w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wskazał, że na podstawie tego ustalenia nie można przyjąć, aby – w świetle art. 123 § 1 pkt 1 k.c. – doszło do przerwy biegu przedawnienia. W ten sposób – zgodnie z art. 328 § 2 w związku z art. 391 § 1 k.p.c. wskazał podstawę prawną swojego rozstrzygnięcia. Zarzut naruszenia art. 328 § 2 w związku z art. 391 § 1 k.p.c. jest wobec tego bezzasadny.

Zarzucając naruszenie art. 65 § 1 i 2 k.c. skarżąca podniosła, że Sąd drugiej instancji dokonał wykładni oświadczeń woli zawartych we wnioskach o zawezwanie do próby ugodowej z dnia 20 listopada 2013 r. i z dnia 28 sierpnia 2014 r. w sposób sprzeczny z przyjętymi na tle powołanych przepisów zasadami wykładni.

Naruszenie art. 123 § 1 pkt 1 k.c. miało z kolei – w ocenie skarżącej – polegać na tym, że Sąd drugiej instancji uznał, iż zawezwania do próby ugodowej z dnia 20 listopada 2013 r. oraz z dnia 28 sierpnia 2014 r. – jako nieprzedsięwzięte bezpośrednio w celu dochodzenia lub ustalenia albo zaspokojenia lub zabezpieczenia roszczeń skarżącej, lecz wyłącznie w celu przedłużenia możliwości ich dochodzenia – nie skutkowały przerwą biegu przedawnienia, podczas gdy z treści powołanych zawezwań i postawy skarżącej w trakcie posiedzeń pojednawczych wynikało jasno, że zmierzała ona do zawarcia ugody z pozwanym.

W judykaturze utrwalone jest stanowisko, że wniosek o zawezwanie do próby ugodowej – w swych granicach podmiotowych i przedmiotowych – jest czynnością, o której mowa w art. 123 § 1 pkt 1 k.c., ponieważ zmierza bezpośrednio do dochodzenia roszczenia (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 3 czerwca 1964 r., II CR 675/63, OSNCP 1965, nr 2, poz. 34, z dnia 25 listopada 2009 r., II CSK 259/09, z dnia 10 stycznia 2017 r., V CSK 204/16, nie publ., z dnia 20 lipca 2017 r., I CSK 716/16, nie publ., z dnia 14 grudnia 2017 r., V CSK 154/17, nie publ., postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 17 czerwca 2014 r., V CSK 586/13, nie publ., i z dnia 10 kwietnia 2018 r., II CSK 694/17, nie publ.).

Skutek przerwy biegu przedawnienia w rezultacie złożenia wniosku o zawezwanie do próby ugodowej następuje niezależnie od tego, czy ugoda została zawarta, czy też do jej zawarcia nie doszło (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 16 kwietnia 2014 r., V CSK 274/13, nie publ.). Skutek ten może jednak upaść w razie, gdy wniosek o zawezwanie do próby ugodowej został zwrócony albo odrzucony bądź nastąpiło umorzenie postępowania pojednawczego (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 16 kwietnia 2014 r., V CSK 274/13, nie publ.).

W reakcji na wypadki korzystania z wniosku o zawezwanie do próby ugodowej wyłącznie w celu uzyskania skutku przerwy przedawnienia, a nie w celu rzeczywistej realizacji roszczenia, w judykaturze pojawił się pogląd, że wniosek o zawezwanie do próby ugodowej nie stanowi czynności bezpośrednio zmierzającej do dochodzenia roszczenia w rozumieniu art. 123 § 1 pkt 1 k.c., gdy jego celem jest tylko wydłużenie okresu zaskarżalności wierzytelności przez doprowadzenie do przerwy biegu przedawnienia.

W tym ujęciu – niezależnie od tego, czy jest to pierwszy wniosek o zawezwanie do próby ugodowej, czy kolejny – sąd ma zawsze zbadać, czy jest to czynność, która potencjalnie może doprowadzić do realizacji roszczenia i jaki jest jej rzeczywisty cel (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 28 stycznia 2016 r., III CSK 50/15, nie publ., z dnia 10 stycznia 2017 r., V CSK 204/16, nie publ., postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 10 kwietnia 2018 r., II CSK 694/17, nie publ.; zob. również odniesiony do kolejnego wniosku o zawezwania do próby ugodowej wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19 lutego 2016 r., V CSK 365/15, nie publ.).

Badanie to następuje w procesie, w którym dochodzone jest roszczenie objęte wcześniej wnioskiem o zawezwanie do próby ugodowej (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 28 stycznia 2016 r., III CSK 50/15, nie publ., z dnia 10 stycznia 2017 r., V CSK 204/16, nie publ.), przy ocenie zarzutu przedawnienia podniesionego przez dłużnika i może skutkować uznaniem, że wniosek o zawezwanie do próby ugodowej nie spowodował przerwy biegu przedawnienia albo że wywołanie tej przerwy przez skorzystanie z wniosku o zawezwanie do próby ugodowej było nadużyciem prawa podmiotowego (por. wyrok Sąd Najwyższego z dnia 10 stycznia 2017 r., V CSK 204/16). Wniosek o zawezwanie do próby ugodowej jest czynnością procesową wszczynającą postępowanie pojednawcze (art. 184 - 186 k.p.c.).

Kwalifikowanie wniosku o zawezwanie do próby ugodowej jako czynności, która jest dokonywana przed sądem bezpośrednio w celu dochodzenia roszczenia w rozumieniu art. 123 § 1 pkt 1 k.c., oznacza, że każdy wniosek o zawezwanie do próby ugodowej, który spowodował wszczęcie i przeprowadzenie postępowania pojednawczego, przerywa bieg przedawnienia roszczenia objętego wezwaniem, bez względu na to, czy w wyniku tego postępowania doszło do zawarcia ugody, czy też ugoda nie została zawarta. W myśl art. 123 § 1 pkt 1 k.c. bowiem każda czynność przed sądem przedsięwzięta bezpośrednio w celu dochodzenia roszczenia przerywa bieg przedawnienia.

Wniosek o zawezwanie do próby ugodowej nie spowoduje przerwy biegu przedawnienia tylko wtedy, gdy został zwrócony (np. na skutek nieuzupełnienia jego braków formalnych, art. 130 § 2 w związku z art. 13 § 2 k.p.c.), odrzucony (np. z powodu braku jurysdykcji krajowej, por. uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 28 marca 2014 r., III CZP 3/14, OSNC 2015, nr 2, poz. 16) bądź wywołane nim postępowanie pojednawcze zostało umorzone (np. wskutek cofnięcia zawezwania, art. 355 § 1 w związku z art. 13 § 2 k.p.c.). Jeżeli wniosek o zawezwanie do próby ugodowej spowodował wszczęcie i przeprowadzenie postępowania pojednawczego, to wywołał również skutek określony w art. 123 § 1 pkt 1 k.c. Nie ma w tym wypadku miejsca na badanie w późniejszym procesie o roszczenie objęte wnioskiem o zawezwanie do próby ugodowej celu, którym kierował się wierzyciel, gdy wystąpił z tym wnioskiem.

Decydujące jest to, że sąd przeprowadzając postępowanie pojednawcze potraktował wniosek o zawezwanie do próby ugodowej zgodnie z jego funkcją, tj. jako czynność procesową, która zmierzała do podjęcia próby ugodowej, i uznał go za dopuszczalny, podejmując stosowne czynności. Nie oznacza to, że dopuszczalne jest korzystanie z wniosku o zawezwanie do próby ugodowej wyłącznie w celu uzyskania skutku przerwy biegu przedawnienia, a nie w celu rzeczywistej realizacji roszczenia. Zagadnienie to wymaga jednak oceny nie w postępowaniu, w którym dochodzone jest roszczenie objęte wcześniej wnioskiem o zawezwanie do próby ugodowej, lecz w postępowaniu pojednawczym, prowadzonym na skutek tego wniosku.

Sytuacja, w której wierzyciel występuje z wnioskiem o zawezwanie do próby ugodowej nie w celu realizacji roszczenia w drodze zawarcia ugody, lecz jedynie w celu spowodowania przerwy biegu przedawnienia, nie jest analogiczna do sytuacji, w której wierzyciel pozywa dłużnika o zapłatę wierzytelności w warunkach, w których czynienie przezeń użytku z wierzytelności stanowi nadużycie prawa podmiotowego (art. 5 k.c.). Wystąpienie z wnioskiem o zawezwanie do próby ugodowej wyłącznie w celu spowodowania przerwy biegu przedawnienia, a nie w celu realizacji roszczenia w drodze ugody, stanowi przypadek nieodpowiedniego wykorzystywania uprawnienia procesowego, jakkolwiek pożądany, ale nieuczciwie realizowany skutek ma charakter materialnoprawny. Wytoczenie z kolei powództwa o zapłatę w warunkach, w k tórych realizacja wierzytelności stanowi nadużycie prawa podmiotowego, służy dochodzeniu roszczenia.

Dyskwalifikacji podlega wtedy czynienie użytku z prawa podmiotowego (żądanie zapłaty), nie ma zaś znaczenia to, czy można jednocześnie mówić o tym, że nieodpowiednio jest wykorzystywane także uprawnienie procesowe do wytoczenia powództwa.

Nieodpowiednie wykorzystywanie uprawnienia procesowego do wystąpienia z wnioskiem o zawezwanie do próby ugodowej, polegające na złożeniu tego wniosku do sądu wyłącznie w c elu uzyskania przerwy biegu przedawnienia, a nie – co najmniej także – w celu realizacji roszczenia w drodze ugody, należy rozważać jako czynność procesową sprzeczną z dobrymi obyczajami (art. 3 k.p.c.), a konkretnie podtyp takiej czynności, tj. czynność procesową, której dokonanie stanowi nadużycie uprawnienia do jej dokonania (por. uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 11 grudnia 2013 r., III CZP 78/13, OSNC 2014, nr 9, poz. 87, postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 16 czerwca 2016 r., V CSK 649/15, OSNC 201 7, nr 3, poz. 37).

Sprzecznie z dobrymi obyczajami – w znaczeniu procesowym – działa i jednocześnie nadużywa uprawnienia procesowego wierzyciel, który występuje z wnioskiem o zawezwanie do próby ugodowej nie w celu realizacji swojego roszczenia w drodze zawarcia ugody, lecz chcąc wyłącznie wydłużyć okres jego zaskarżalności przez doprowadzenie do przerwy biegu przedawnienia. Sprzeczność wniosku o zawezwanie do próby ugodowej z dobrymi obyczajami (art. 3 k.p.c.), która ma miejsce w razie, gdy wierzyciel nadużywa uprawnienia do wystąpienia z nim do sądu, dyskwalifikuje tę czynność oraz musi skutkować tym, że niedopuszczalne jest prowadzenie na jego podstawie postępowania pojednawczego.

W przeciwnym przypadku sąd nie tylko usankcjonowałby nadużycie uprawnienia procesowego pozwalając na przeprowadzenie postępowania pojednawczego, lecz dopuściłby również do tego, że osiągnięty zostałby nieuczciwy cel nadużycia w postaci przerwy biegu przedawnienia roszczenia. W takiej sytuacji brak również po stronie wierzyciel a – nadużywającego uprawnienia procesowego do wystąpienia z wnioskiem o zawezwanie do próby ugodowej – godnego ochrony interesu prawnego, gdyż na ochronę nie zasługuje interes wyrażający się w korzystaniu z uprawnienia procesowego wyłącznie w celu innym niż ten, dla którego takie uprawnienie zostało ustanowione przez ustawodawcę. Sąd, do którego wpłynął wniosek o zawezwanie do próby ugodowej, powinien dokonać jego oceny nie tylko pod względem formalnym, ale również pod kątem dopuszczalności.

W ramach oceny dopuszczalności wniosku o zawezwanie do próby ugodowej musi uwzględnić to, czy wystąpienie z nim nie jest – jako nadużycie uprawnienia procesowego – sprzeczne z dobrymi obyczajami (art. 3 k.p.c.). Jeżeli dokona w tym zakresie odpowiednich ustaleń na podstawie wniosku o zawezwania do próby ugodowej, okoliczności sprawy i – ewentualnie – stanowiska przeciwnika strony wzywającej i stwierdzi, że taka sprzeczność występuje, powinien odrzucić wniosek o zawezwanie do próby ugodowej (analogia z art. 199 § 1 w związku z art. 13 § 2 k.p.c.; co do możliwości poszukiwania podstaw odrzucenia pozwu w drodze analogii zob. np. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 2 grudnia 2009 r., I CSK 140/09, nie publ.). W takiej sytuacji odrzucenie wniosku jako niedopuszczalnego jest równie mocno uzasadnione jak w wypadkach, które wprost zostały uregulowane jako przyczyny odrzucenia pozwu.

Nie stoi temu na przeszkodzie okoliczność, że chodzi o sytuację sprzeczności z dobrymi obyczajami czynności procesowej (art. 3 k.p.c.), dla której ustawodawca nie przewidział wyraźnej sankcji procesowej (por. np. art. 103 § 1 k.p.c.). Kluczowe znaczenie ma fakt, że chodzi o taką czynność procesową strony, którą ustawodawca dyskwalifikuje. W braku wyraźnej regulacji sankcji procesowej dla takiej czynności niezbędne jest jej poszukiwanie w przepisach kodeksowych, stosowanych choćby w drodze analogii, po to, aby doprowadzić do unicestwienia skutków procesowych tej czynności, a w rezultacie ewentualnie – jak to jest w wypadku wniosku o zawezwanie do próby ugodowej – także upadku związanych z nią skutków materialnoprawnych.

Odnosząc powyższe do okoliczności sprawy stwierdzić należy, że wnioski o zawezwanie do próby ugodowej z dnia 20 listopada 2013 r. i z dnia 28 sierpnia 2014 r. skutkowały wszczęciem i przeprowadzeniem postępowań pojednawczych między skarżącą a pozwanym. Wywołało to – zgodnie z art. 123 § 1 pkt 1 k.c. – przerwę biegu przedawnienia w zakresie roszczeń, które objęte były tymi wnioskami,. Zarzut naruszenia tego przepisu jest wobec tego uzasadniony. Wobec uwzględnienia zarzutu naruszenia art. 123 § 1 pkt 1 k.c. rozważanie zarzutu naruszenia art. 5 k.c., mającego polegać na tym, że Sąd Okręgowy nie uznał podniesienia zarzutu przedawnienia roszczeń za nadużycie prawa podmiotowego, jest bezprzedmiotowe.

Z tych względów, na podstawie art. 398 15 § 1 oraz art. 108 § 2 w związku z art. 398 21 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji. aj