Postanowienie Sądu Najwyższego z 26 stycznia 2018 r.

Zgodnie z art. 398 9 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. W niniejszej sprawie wnioskodawczyni wniosła skargę kasacyjną, a jako uzasadnienie wniosku o przyjęcie jej do rozpoznania wskazała na występowanie na tle tej sprawy trzech istotnych zagadnień prawnych. Wszystkie one dotyczą w istocie jednego problemu - sposobu wyceny nakładu z majątku osobistego na majątek wspólny w postaci opłacenia z majątku osobistego (odrębnego) wkładu na spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu, gdy przed podziałem majątku prawo to przekształcono w prawo odrębnej własności.

Skarżąca, za sądami obu instancji, które inaczej wyliczyły wysokość takiego nakładu, wskazała, że teoretycznie możliwe są dwa rozwiązan ia. Albo uzna się pełną zasadę surogacji, a zatem przyjmie się, że wkład odpowiada wartości rynkowej prawa odrębnej własności lokalu, albo ustalenie, jaką częścią ułamkową wartości lokalu na dzień jego przekształcenia w prawo odrębnej własności stanowi wartość wkładu i uznanie nakładu tylko w takiej ułamkowej wysokości - co do reszty wartości prawa własności, to oboje małżonkowie ją nabyli jako właściciele. Rzeczywiście kwestia ta teoretycznie mogłaby budzić wątpliwości, lecz należy uznać ją już za wyjaśnioną przez Sądu Najwyższego w uchwale z dnia 22 kwietnia 2015 r., III CZP 13/15 (OSNC 2016, nr 5, poz. 54).

Przyjęto tam, po pierwsze, że w razie przekształcenia lokatorskiego prawa spółdzielczego na odrębną własność wskutek umowy zawartej ze spółdzielnią wartość się nie zmienia, ponieważ wartość prawa lokatorskiego jest wartością rynkową lokalu, tak jak i wartość odrębnej własności. W konsekwencji zachodzi surogacja składników - prawo nabyte zostało nabyte kosztem majątku osobistego. W brew twierdzeniom skarżącej, w tej sprawie również członkiem spółdzielni był wyłącznie uczestnik, tak jak w sprawie, na której tle Sąd Najwyższy wydał powołaną uchwałę - w tej sprawie przydział wydano uczestnikowi ze wskazaniem jedynie, że jest to prawo na zaspokojenie potrzeb rodziny. Nie jest przy tym adekwatna powoływana przez skarżącą argumentacja dotycząca rozliczenia nakładów w sytuacji budowy na gruncie wchodzącym do majątku osobistego jednego z małżonków, jest to bowiem zupełnie inna sytuacja.

Kolejne zagadnienie prawne wskazane przez skarżącą dotyczy dopuszczalności zastosowania art. 358 1 § 3 k.c. przy podziale majątku wspólnego. Nie uzasadnia to jednak przyjęcia skargi do rozpoznania, bo powołanego przepisu Sąd II instancji w tej sprawie nie zastosował. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wskazano, że za niezasadny Sąd uznał zarzut apelacji uczestnika dotyczący zaniechania dokonania waloryzacji nakładu na nabycie spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu. Przyjęcie zasady surogacji, zgodnie z którą wartości wniesionego nakładu odpowiada najpierw wartość spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu uzyskanego samodzielnie przez uczestnika, a później dokładnie temu odpowiada wartość rynkowa prawa własności lokalu nabytego wspólnie przez małżonków, powoduje, że potrzeba waloryzacji nie zachodzi.

Nie ma zatem na tle tej sprawy potrzeby wyjaśniania sformułowanego w skardze kasacyjnej zagadnienia dotyczącego waloryzacji. W skardze kasacyjnej wniesionej w niniejszej sprawie nie została wykazana żadna z okoliczności wskazanych w art. 398 9 § 1 k.p.c., dlatego Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skarg i do rozpoznania. aw jw