Postanowienie Sądu Najwyższego z 29 czerwca 2017 r.

Zgodnie z art. 398 9 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli: 1. w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, 2. istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, 3. zachodzi nieważność postępowania lub 4. skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Przytoczony przepis pozwala Sądowi Najwyższemu na wstępną, merytoryczną ocenę wniesionej skargi kasacyjnej i zbadanie, czy za jej rozpoznaniem przemawia interes społeczny, skarga kasacyjna bowiem jest środkiem prawnym funkcjonującym przede wszystkim w interesie publicznym, który z kolei przemawia za skoncentrowaniem się Sądu Najwyższego na sprawach najpoważniejszych i precedensowych.

Powódka złożyła skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego w (…) z dnia 15 września 2016 r., którym Sąd Apelacyjny, po rozpoznaniu sprawy na skutek apelacji obu stron od wyroku Sądu Okręgowego w K. z dnia 2 lutego 2016 r., zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że oddalił powództwo o ustalenie, że bliżej określone w pozwie postanowienia umowy kredytowej, zawartej między pozwanymi w dniu 19 kwietnia 2011 r., dotyczące zabezpieczenia spłaty kredytu są nieważne i nie obciążył powódki kosztami postępowania apelacyjnego. Powołując się na podstawę określoną w art. 398 3 § 1 pkt 1 k.p.c., wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, ewentualnie „…rozstrzygnięcie sprawy co do istoty, stosownie do art. 398 16 k.p.c. (…)”.

Uzasadniając wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżąca wskazała na przesłanki określone w art. 398 9 § 1 pkt 1 i 4 k.p.c.

Twierdziła, że w sprawie występują istotne zagadnienia prawne, sprowadzające się do rozstrzygnięcia kwestii: - „czy w świetle dyspozycji przepisów art. 84 k.c. w zw. z art. 65 k.c., 6 k.c. i 84 Prawa Bankowego błąd wywołany przez dłużnika dotyczący czasokresu zabezpieczenia umowy kredytowej rodzi możliwość uchylenia się od skutków prawnych złożonych oświadczeń woli o ustanowieniu zabezpieczeń w sytuacji, w której wierzyciel (Bank) o błędzie poręczyciela wiedział lub z łatwością mógł błąd zauważyć?” - „na kim spoczywa ciężar udowodnienia w świetle art. 6 k.c. - na poręczycielu czy wierzycielu, czy zawodowy obowiązek informacyjny Banku (w zakresie warunków poręczenia) wobec poręczyciela (konsumenta) został zrealizowany i jaki to ma wpływ na wady oświadczenia woli w niniejszym kontekście sytuacyjnym?”.

Poza tym „…niniejsza skarga - w świetle art. 189 k.p.c. w związku z błędnie zastosowanym art. 84 k.c. - jest oczywiście uzasadniona i jako taka winna zostać przyjęta przez Sąd Najwyższy do rozpoznania”. Analiza wywodów zawartych w skardze kasacyjnej prowadzi do wniosku, że skarżąca nie przytoczyła argumentów świadczących o występowaniu w niniejszej sprawie wskazanych przez nią przesłanek uzasadniających przyjęcie skargi do rozpoznania. Odnosząc się do przesłanki określonej w art. 398 9 § 1 pkt 1 k.p.c., trzeba przypomnieć, że w przepisie tym chodzi o zagadnienie prawne obejmujące poważną wątpliwość prawną, nierozwiązane dotąd w orzecznictwie sądowym, którego wyjaśnienie jest potrzebne do rozstrzygnięcia sprawy.

Skarżący wnosząc o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania ze względu na występujące w sprawie istotne zagadnienie prawne powinien sformułować to zagadnienie, wskazać na wyłaniające się poważne wątpliwości interpretacyjne, przytoczyć argumenty prowadzące do rozbieżnych ocen i wykazać, że wyjaśnienie przed stawionego zagadnienia będzie miało znaczenie zarówno dla praktyki sądowej, jak i dla rozstrzygnięcia skargi kasacyjnej. Chodzi przy tym wyłącznie o poważne wątpliwości, wykraczające poza poziom zwykłych wątpliwości prawnych, które powstają niemal w każdym procesie decyzyjnym. Skarżąca nie sprostała tym wymaganiom. Przedstawione przez nią zagadnienia prawne sprowadzają się wyłącznie do postawienia pytań, które notabene w swej treści zawierają założenia nieznajdujące odzwierciedlenia w ustalonym stanie faktycznym sprawy.

Uszło uwagi skarżącej, że w postępowaniu kasacyjnym Sąd Najwyższy jest związany ustaleniami faktycznymi stanowiącymi podstawę zaskarżonego orzeczenia (art. 398 13 § 2 k.p.c.). Oczywista zasadność skargi kasacyjnej, o której mowa w art. 398 9 § 1 pkt 4 k.p.c., zachodzi tylko wtedy, gdy dla przeciętnego prawnika z samej treści skargi - bez pogłębionej analizy i jurydycznych dociekań - w sposób jednoznaczny wynika, że wskazane w niej podstawy zasługują na uwzględnienie. Skarżący, powołując się na przesłankę przewidzianą w art. 398 9 § 1 pkt 4 k.p.c. powinien wykazać oczywistą zasadność skargi kasacyjnej przejawiającą się kwalifikowanym c harakterem naruszenia przepisów prawa (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 10 stycznia 2003 r., V CZ 187/02, OSNC 2004, nr 3, poz. 49).

Nie może powtarzać uzasadnienia podstaw kasacyjnych; powinien wykazać, że zasadność skargi kasacyjnej jest oczywista, a więc dostrzegalna prima vista oraz że każdy prawnik bez przeprowadzania wnikliwej analizy powinien dojść do wniosku, że zaskarżone orzeczenie jest jaskrawo nieprawidłowe. Skarżąca nie przytoczyła argumentów świadczących o tak rozumianej oczywistości. Konkludując trzeba stwierdzić, że w sprawie nie zachodzą wskazane przez skarżącą przesłanki z art. 398 9 § 1 pkt 1 i 4 k.p.c. ani brana pod rozwagę z urzędu nieważność postępowania.

Z tych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 398 9 § 2 k.p.c. odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania i orzekł o kosztach postępowania kasacyjnego zgodnie z art. 102 w związku z art. 391 § 1 i art. 398 21 k.p.c. ze względu na trudną sytuację materialną skarżącej. jw