Postanowienie Sądu Najwyższego z 20 lutego 2018 r.

Postanowieniem z dnia 5 października 2017 r. Sąd Apelacyjny we W. odrzucił skargę E.B. o wznowienie postępowania w sprawie I ACa [...] (I C [...]) z powództwa E.B. i W.B. przeciwko K.K. i B.K. o ustalenie nieważności przedwstępnej umowy sprzedaży i późniejszej umowy przenoszącej przez powodów na pozwanych własność nieruchomości położonej w O. Przyczyną odrzucenia skargi było uznanie, że skarga nie została oparta na ustawowej przesłance z art. 403 § 2 k.p.c.

W zażaleniu powódka zarzuciła Sądowi Apelacyjnemu naruszenie zaskarżonym postanowieniem art. 410 § 1 w związku z art. 403 § 2 k.p.c. przez przyjęcie, że skarga nie została oparta na ustawowej przesłance; art. 403 § 2 k.p.c. przez przyjęcie, że nierzetelność wyjaśnień stron nie może stanowić podstawy wznowienia postępowania; art. 233 § 1 w związku z art. 244 § 1 i art. 406 k.p.c. przez przyjęcie, że protokoły przesłuchań sporządzone w postępowaniu karnym nie mogą stanowić samoistnego dowodu w postępowaniu cywilnym; art. 233 § 1 w związku z art. 406 i art. 410 § 1 k.p.c. przez przyjęcie, że dowód z zeznań wskazanych świadków mógł zostać powołany podczas postępowania głównego i nie stanowi nowości; art. 328 § 2 w związku z art. 361 i art. 406 k. p.c. przez zaniechanie wyjaśnienia w uzasadnieniu postanowienia wyszczególnionych okoliczności.

W związku z tym skarżąca wniosła „o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz pozostawienia rozstrzygnięcia o kosztach postępowania zażaleniowego w orzeczeniu kończącym postępowanie.” W odpowiedzi pozwani wnieśli o oddalenie zażalenia i zasądzenie od powódki na ich rzecz kosztów postępowania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Według art. 403 § 2 k.p.c. możliwe jest wznowienie postępowania, jeżeli wykryte zostały takie okoliczności faktyczne lub środki dowodowe, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu. Na dowód tego, że zostały wykryte powołane okoliczności skarżąca wskazała na protokoły przesłuchań z postępowania karnego, z których dowiedziała się o okolicznościach wcześniej jej nieznanych. Miało to potwierdzać pozorność skarżonych umów. Jak wyjaśnił w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Sąd Apelacyjny wykryte fakty nie prowadzą do innych niż dotychczasowe, istotnych ustaleń faktycznych zmieniających wcześniejszą ocenę prawną. Jak ocenił Sąd, powódka wnosząc o wznowienie postępowania oczekuje powtórnej oceny wiarygodności zeznań stron.

Z kolei niektórzy wskazani świadkowie, znani wcześniej powódce mogli być już przesłuchani w zakończonym procesie i nie można ich uznać za nieznane wcześniej źródło dowodowe. Oczywiście, ma rację powódka, że nie można zarzucić jej, iż nie powołała wszystkich znanych jej osób, ale w okolicznościach sprawy uznane zostało przez Sąd, że przeprowadzenie tych dowodów, które wskazała powódka nie ma takiego znaczenia, żeby podważyło to kwestionowane rozstrzygnięcie. Świadczy o tym także dopuszczenie w postępowaniu ze skargi o wznowienie postępowania dowodu z nagrania, który nie zmienił stanowiska Sądu w sprawie braku przesłanek wznowienia postępowania. Tym bardziej, że są wątpliwości co do autentyczności nagrania głosu wnioskodawcy, który, jak twierdzi powódka w uzasadnieniu zażalenia, jest nieobecny i nieznane jest jego miejsce pobytu.

Sąd Apelacyjny wskazał ponadto, że wnioskodawca planował rzeczywiste przeniesienie własności, ale z założeniem dokonania w późniejszym czasie transakcji zwrotnej, a to nie jest tożsame z pozornością według art. 83 § 1 k.c., podobnie jak o pozorności nie stanowi cel transakcji, którym w tym przypadku było uchylenie się przed licytacją.

Jak słusznie podnosi się w orzecznictwie możliwość skutecznego powołania się na podstawę z art. 403 § 2 k.p.c. zależy od spełnienia, łącznie trzech przesłanek: wykrycia po uprawomocnieniu się wyroku okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które istniały w toku postępowania, ale nie zostały w nim powołane, niemożności skorzystania z nich przez stronę w poprzednim postępowaniu oraz ich możliwego wpływu na wynik sprawy (teza postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 17 marca 2017 r., III CZ 7/17, nie publ., uzasadnienie postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 2 lutego 2017 r., I CZ 13/17, nie publ.). Przesłanki te, w tym zwłaszcza prawdopodobny wpływ powołanych w zażaleniu dowodów na wynik sprawy nie zostały spełnione. Można stwierdzić, że jedynie w przekonaniu skarżącej przedstawione dowody dają podstawę do wznowienia postępowania.

Wznowienie jest wyjątkowym, nadzwyczajnym środkiem, pozwalającym na wzruszenie prawomocnego orzeczenia sądowego i wnioskodawca winien przekonać o konieczności uruchomienia tego nadzwyczajnego postępowania. Uzasadnienie Sądu w zaskarżonym postanowieniu jest bardzo staranne, zostały w znacznym stopniu przeprowadzone dowody, o których mowa w skardze, a potem w zażaleniu i nie można dopatrzeć się w tych ustaleniach błędów, które dawałyby podstawę do wznowienia postępowania. Nie ma potrzeby powtórnie przeprowadzać lub analizować dowodów, o których mowa w zażaleniu z myślą o wzruszeniu prawomocnego orzeczenia sądowego.

Z tych przyczyn należało na podstawie art. 398 14 w związku z art. 394 1 § 3 k.p.c. oddalić zażalenie, uznając na podstawie art. 102 w związku z art. 391 § 1 i art. 398 21 k.p.c., że występują szczególne okoliczności, aby nie obciążać powódki na rzecz pozwanych kosztami postępowania zażaleniowego. aj aj a.ł