Postanowienie Sądu Najwyższego z 14 czerwca 2018 r.

Postanowieniem z dnia 5 października 2017 r. Sąd Okręgowy w C. w sprawie z powództwa Towarzystwa Ubezpieczeń […] Spółka Akcyjna we W. przeciwko S.G. i E.G. odrzucił zażalenie pozwanych na postanowienie Sądu Okręgowego w C. z dnia 8 września 2017 r., oddalające ich wnioski o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o doręczenie z uzasadnieniem wyroku Sądu Okręgowego w C. z dnia 13 czerwca 2017 r., którym oddalono apelacje pozwanych od wyroku Sądu Rejonowego w C. z dnia 9 grudnia 2016 r. Ponadto, tym samym postanowieniem z dnia 5 października 2017 r. Sąd Okręgowy w C. odrzucił - jako spóźniony - wniosek pozwanych o doręczenie im z uzasadnieniem wyroku Sądu Okręgowego w C. z dnia 13 czerwca 2017 r. Sąd Okręgowy w C. , oddalając wnioski pozwanych o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o doręczenie z uzasadnieniem wyroku Sądu Okręgowego w C. z dnia 13 czerwca 2017 r., w postanowieniu z dnia 8 września 2017 r. wskazał, że oboje pozwani byli reprezentowani w postępowaniu apelacyjnym przez pełnomocnika - adwokata J.G. Pełnomocnik został prawidłowo powiadomiony o terminie rozprawy w dniu 13 czerwca 2017 r., jednak na terminie tym nie stawił się, a następnie - w t erminie tygodniowym od ogłoszenia wyroku - nie złożył wniosku o jego doręczenie z uzasadnieniem.

W tym stanie rzeczy wnioski pozwanych o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o doręczenie z uzasadnieniem wyroku Sądu Okręgowego w C. z dnia 13 czerwca 201 7 r. nie mogły być uwzględnione, gdyż za stronę dla potrzeb stosowania art. 168 § 1 k.p.c. uważa się także jej pełnomocnika i w konsekwencji wina pełnomocnika jest winą strony, która nie może twierdzić, że nie ponosi odpowiedzialności za działania lub zaniechania swojego pełnomocnika.

Zażalenie na postanowienie z dnia 5 października 2017 r. w części, w której odrzucono nim wniosek pozwanych o doręczenie z uzasadnieniem wyroku Sądu Okręgowego w C. z dnia 13 czerwca 2017 r., wniósł pozwany S.G. Zarzucił błędne ustalenie, że w sposób zawiniony uchybił terminowi do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Sądu Okręgowego w C. z dnia 13 czerwca 2017 r., a w konsekwencji także naruszenie art. 328 § 1 k.p.c., co spowodowało odrzucenie jego wniosku.

Na mocy art. 380 k.p.c. wniósł również o rozpoznanie postanowienia Sądu Okręgowego w C. z dnia 8 września 2017 r. oddalającego jego wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Sądu Okręgowego w C. z dnia 13 czerwca 2017 r. Wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia z dnia 5 października 2017 r. i zmianę postanowienia oddalającego wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Sądu Okręgowego w C. z dnia 13 czerwca 2017 r. przez przywrócenie tego terminu i doręczenie mu tego wyroku.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Postanowienie sądu drugiej instancji odrzucające wniosek o doręczenie z uzasadnieniem wyroku tego sądu jest postanowieniem kończącym postępowanie w sprawie (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 17 lipca 2003 r., II UZ 36/03, OSNP 2004, nr 10, poz. 178, z dnia 4 kwietnia 2003 r., I PZ 10/03, OSNP- wkładka z 2003 r, nr 17, poz. 6, z dnia 18 stycznia 2017 r., V CZ 88/16, nie publ.). Jeśli postanowienie takie zapadło w sprawie, w której dopuszczalna jest skarga kasacyjna, przysługuje na nie zażalenie do Sądu Najwyższego (art. 394 1 § 2 k.p.c.).

W takim zażaleniu można wnosić o rozpoznanie przez Sąd Najwyższy postanowienia sądu drugiej instancji oddalającego wniosek skarżącego o przywrócenie mu terminu do żądania doręczenia z uzasadnieniem wyroku sądu drugiej instancji (art. 380 w związku z art. 398 21 i art. 394 1 § 3 k.p.c., por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 17 lipca 2003 r., II UZ 36/03, OSNP 2004, nr 10, poz. 178, z dnia 4 kwietnia 2003 r., I PZ 10/03, OSNP- wkładka z 2003 r, nr 17, poz. 6, z dnia 18 sierpnia 2017 r., IV CZ 42/17, nie publ., z dnia 18 stycznia 2017 r., V CZ 88/16, nie publ.). W okolicznościach sprawy Sąd Okręgowy prawidłowo przyjął, że w razie, gdy strona jest reprezentowana przez pełnomocnika procesowego, wina pełnomocnika jest winą strony w rozumieniu art. 168 § 1 k.p.c. Strona nie może powoływać się na brak winy w sytuacji, w której winę w niedochowaniu terminu ponosi jej pełnomocnik.

Skutki wszelkich działań lub zaniechań pełnomocnika obciążają stronę, która nie może wobec tego wniosku o przywrócenie terminu uzasadniać tym, że to nie ona, lecz jej pełnomocnik zaniedbał dokonania czynności. W takiej sytuacji strona, aby uzyskać przywrócenie terminu, powinna uprawdopodobnić, że uchybienie terminu nastąpiło z przyczyn niezawinionych przez jej pełnomocnika. Innymi słowy, gdy pełnomocnik w sposób zawiniony uchybi terminowi, jego przywrócenie na żądanie strony jest niemożliwe. Jeżeli więc pełnomocnik strony w sposób zawiniony nie złożył w terminie wniosku o doręczenie wyroku sądu drugiej instancji z uzasadnieniem, strona nie może skutecznie domagać się przywrócenia tego terminu.

W grę wchodzi wtedy - w razie spełnienia odpowiednich przesłanek materialnoprawnych - jedynie odpowiedzialność cywilna pełnomocnika wobec strony z tego tytułu (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 13 marca 2000 r., IV CKN 841/00, nie publ., z dnia 23 lipca 2002 r., II CZ 72/02, nie publ., z dnia 3 grudnia 2003 r., I CZ 139/03, nie publ., z dnia 30 maja 2007 r., II CSK 167/07, nie publ., z dnia 13 kwietnia 2005 r., V CZ 20/05, nie publ., z dnia 27 października 2009 r., II UZ 35/09, nie publ., z dnia 8 maja 2013 r., I CZ 35/13, nie publ.). Okoliczności sprawy wskazują na to, że pełnomocnik pozwanego S.G., będąc prawidłowo zawiadomionym o terminie rozprawy w dniu 13 czerwca 2017 r., nie stawił się na niej.

Następnie nie złożył w terminie wniosku o doręczenie wyroku Sądu Okręgowego w C. z dnia 13 czerwca 2017 r., c hociaż był do tego umocowany, gdyż jego pełnomocnictwo procesowe do reprezentowania przed sądami powszechnymi wprawdzie nie rozciągało się na wniesienie skargi kasacyjnej od tego wyroku (por. uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 5 czerwca 2008 r., III CZP 142/0 7, OSNC 2008, nr 11, poz. 122), to jednak obejmowało złożenie takiego wniosku (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 8 maja 2013 r., I CZ 35/13, nie publ.). Skutki tego zachowania pełnomocnika dotyczą bezpośrednio pozwanego S.G. .

Nie może on w związku z tym powoływać się na brak swej winy w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o doręczenie z uzasadnieniem wyroku Sądu Okręgowego w C. z dnia 13 czerwca 2017 r. wskazując na to, że jego pełnomocnik nie powiadomił go o terminie rozprawy w dniu 13 czerwca 2017 r. i że - wbrew jego woli - nie złożył wniosku o doręczenie wyroku z uzasadnieniem. Tego rodzaju okoliczności mogą mieć znaczenie przy ocenie możliwej odpowiedzialności cywilnej pełnomocnika wobec pozwanego S.G. , nie mogą być natomiast podstawą do stwierdzenia braku winy w rozumieniu art. 168 § 1 k.p.c. w uchybieniu terminu do żądania doręczenia z uzasadnieniem wyroku Sądu Okręgowego w C. z dnia 13 czerwca 2017 r. Zażalenie pozwanego S.G. jest w związku z tym bezzasadne i podlega oddaleniu (art. 398 14 w związku z art. 394 1 § 3 k.p.c.).

Z tych względów Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji. Sąd Najwyższy nie orzekł w przedmiocie kosztów pomocy prawnej udzielonej pozwanemu S.G. z urzędu, gdyż jego pełnomocnik nie złożył w tym zakresie odpowiedniego wniosku. jw ał