Wyrok Sądu Najwyższego z 23 lipca 2024 r.

Wyrokiem z dnia 29 lutego 2024 r. Sąd Okręgowy w Kaliszu, w sprawie IV Ka 366/22 zmienił wyrok Sądu Rejonowego w Jarocinie z dnia 15 czerwca 2023 r. sygn. II K 78/22, w części tj. w zakresie jego pkt 4 w ten sposób, iż na podstawie art. 43 § 1 kk ustalił okres orzeczonych w stosunku do oskarżonego A. B. środków karnych na okres 3 lat (pkt I wyroku Sądu II instancji), w pozostałym zakresie utrzymał w mocy zaskarżony wyrok. Kasację od tego wyroku wniósł prokurator zaskarżając go w zakresie jego pkt I.1, to jest w części zmieniającej wyrok Sądu I instancji. Zarzucił w niej rażące, mające istotny wpływ na treść orzeczenia naruszenie przepisów prawa procesowego polegające na niewłaściwym zastosowaniu art. 434 § 1 pkt 1 k .p.k. w zw. z art. 440 k.p.k. poprzez orzeczenie ustalające długość trwania środków karnych orzeczonych w stosunku do oskarżonego A. B. w wyroku Sądu odwoławczego na okres 3 lat, podczas, gdy orzeczenie Sądu I instancji określało okres obowiązywania środków karnych na okres 2 lat, przy braku zaskarżenia wyroku Sądu I instancji na niekorzyść oskarżonego. W związku z tym zarzutem skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w zaskarżonej części i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznana Sądowi w II instancji.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Kasacja jest oczywiście zasadna i jako taka podlega uwzględnieniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k. Sąd Rejonowy w Jarocinie, w punkcie 4, `przywołanego powyżej wyroku z dnia 15 czerwca 2023 r., sygn. akt II K 78/22, orzekł wobec oskarżonego A. B. środki karne w postaci zakazu zbliżania się do pokrzywdzonego A. H. na odległość mniejszą niż 50 metrów oraz zakazu kontaktowania się z nim w jakikolwiek sposób, określając okres obowiązywania zakazów na 2 lata. Wyrok Sądu I instancji został zaskarżony jedynie przez obrońcę oskarżonego A. B. na jego korzyść w zakresie przyjętej kwalifikacji czynu. Sąd II instancji dokonał zmiany wyroku na niekorzyść oskarżonego zmieniając okres orzeczonych środków karnych z 2 na 3 lata. Zgodnie z treścią art. 434 § 1 k .p.k.

Sąd odwoławczy może orzec na niekorzyść oskarżonego jedynie wtedy, gdy wniesiono na jego niekorzyść środek odwoławczy, oraz w granicach zaskarżenia, chyba że ustawa nakazuje wydanie orzeczenia niezależnie od granic zaskarżenia. W przedmiotowej sprawie przesłanki takie nie nastąpiły. Wyrok Sądu Rejonowego nie był zaskarżony na niekorzyść oskarżonego. Sąd II Instancji wskazał w uzasadnieniu, zmieniając w części zaskarżony wyrok Sądu I instancji, że pozostawał w błędnym przekonaniu, iż w treści tego wyroku nie określ ono czasu trwania środków karnych orzeczonych w stosunku do A. H. Określił zatem niejako „z urzędu” czas ich obowiązywania na 3 lata, działając na podstawie art. 440 k.p.k. w mylnym przekonaniu o orzekaniu na korzyść oskarżonego.

W konsekwencji, orzeczenie Sądu II Instancji w zaskarżonej części nastąpiło bez koniecznego zaskarżenia wyroku Sądu I instancji na niekorzyść oskarżonego w zakresie kary i środków karnych, z oczywistym naruszeniem zasady reformationis in peius.

Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji. Małgorzata Gierszon Wiesław Kozielewicz Andrzej Stępka [J.I.] [ał]