Postanowienie Sądu Najwyższego z 7 czerwca 2018 r.

Wyznaczony z urzędu obrońca, reprezentujący J .T. złożył wniosek o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w P. z dnia 23 maja 2013 r., sygn. akt II AKa …/13, zmieniającym wyrok Sądu Okręgowego w P. z dnia 23 stycznia 2013 r., sygn. akt XVI K … /11. Wskazując na istnienie podstawy z art. 540 § 1 pkt 2 lit. a k.p.k., autor wniosku stwierdził, że w sprawie skazanej J .T. „ujawniły się dowody i okoliczności podważające wiarygodność dotychczas przeprowadzonych dowodów i ustalonych faktów”. Powodów wznowienia postępowania i uchylenia wyroków Sądów obu instancji miałyby zdaniem autora skargi dostarczać następujące dowody:  zeznania świadka R .L. – w zakresie poszukiwania przez M.M. możliwości finansowania inwestycji,  dokumenty z akt sprawy toczącej się przed Sądem Okręgowym w P ., sygn. akt I C …/10, a w szczególności protokoły zeznań świadków: […] ,  dokumenty dołączone do własnoręcznego wniosku skazanej J .T. z dnia 22 grudnia 2017 r., wskazujące na „prężność” w działaniach pokrzywdzonego M .M. zarówno przed datą popełnienia przez skazaną czynu, jak i po uprawomocnieniu się wyroku skazującego oraz na współpracę byłego wspólnika skazanej – W.R. z pokrzywdzonym. W pisemnym stanowisku w przedmiocie wniosku prokurator Prokuratury Krajowej wniósł o jego oddalenie.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Analiza jego treści nie wykazała, aby którykolwiek z wymienionych w nim dowodów spełniał kryteria określone w art. 540 § 1 pkt 2 lit. a k.p.k. Z uwagi na sposób, w jaki sformułowany został wniosek, przypomnieć trzeba, że wznowienie postępowania w oparciu o powołany przepis nie jest instytucją mającą służyć poszukiwaniu dowodów, które dostarczałyby argumentów do polemizowania z ustaleniami faktycznymi, stanowiącymi podstawę rozstrzygnięcia sprawy zakończonej prawomocnym wyrokiem. Postępowanie wszczęte wniesieniem nadzwyczajnego środka zaskarżenia, jakim jest wniosek o wznowienie postępowania nie ma charakteru postępowania odwoławczego, a zatem nie jest rolą sądu wznowieni owego prowadzenie kontroli instancyjnej orzeczenia objętego wnioskiem.

Celem tego postępowania jest zbadanie, czy rzeczywiście – tak jak to twierdzi wnioskodawca – ujawniły się nowe fakty i dowody wskazujące, że skazany nie popełnił czynu albo jego czyn nie stanowił przestępstwa lub nie podlegał karze. Oznacza to, że podstawa do wznowienia postępowania z art. 540 § 1 pkt 2 lit. a k.p.k. - określana jako propter nova – aktualizuje się dopiero wówczas, gdy zgłaszane we wniosku o wznowienie nowe fakty lub dowody w wysokim stopniu uprawdopodobniają wadliwość wydanego orzeczenia i w takim samym stopniu wskazują, że po wznowieniu postępowania zapadnie orzeczenie zasadniczo odmienne od orzeczenia poprzedniego. Ciężar dowiedzenia tych okoliczności spoczywa na tym, kto w nosi o wznowienie postępowania. Przechodząc na grunt niniejszej sprawy, stwierdzić trzeba, że argumentacja przedstawiona we wniosku nie spełnia wymogów warunkujących wznowienie postępowania.

Co więcej, trudno byłoby ją nawet postrzegać w kategoriach skutecznych zarzutów odwoławczych, cechujących się przecież zdecydowanie niższym poziomem rygoryzmu w wykazywaniu wadliwości skarżonego orzeczenia. Wnioskodawca nie tylko nie wykazuje, aby powoływane przez niego dowody mogły mieć moc uprawdopodobnienia w wysokim stopniu, że skazana J .T. nie popełniła przypisanego jej przestępstwa, ale nawet nie uzasadnia wpływu, jaki te dowody miałby mieć dla oceny trafności dokonanych w jej sprawie ustaleń faktycznych. Wbrew oczekiwaniom wnioskodawcy, wskazywane przez niego dowody i fakty nie mogą stanowić podstawy wznowienia postępowania z następujących względów.

Po pierwsze, pomijając już to, że powołując się na rozbieżności między zeznaniami składanymi przez […] w niniejszej sprawie, a zeznaniami złożonymi w sprawie toczącej się przed Sądem Okręgowym w P., sygn. akt I C … /10, autor skargi nie precyzuje i nie wykazuje tych rozbieżności, zaznaczyć trzeba, że wnioskodawca błędnie stara się je kwalifikować jako podstawę z art. 540 § 1 pkt 2 lit. a k.p.k. Uznanie, że wymienieni świadkowie złożyli w niniejszej sprawie fałszywe zeznania, na których opierałoby się skazanie J .T. , wymagałoby stwierdzenia, że w związku z postępowaniem w tej spawie dopuścili się przestępstwa, co mogło mieć wpływ na treść orzeczenia.

Może to stanowić podstawę wznowienia z art. 540 § 1 pkt 1 k.p.k., ale pod warunkiem, że fakt popełnienia przestępstwa, o którym mowa tym przepisie zostanie ustalony prawomocnym wyrokiem skazującym, chyba że orzeczenie takie nie może zapaść z powodu przyczyn wymienionych w art. 17 § 1 pkt 3-11 k.p.k. lub w art. 22 k.p.k. W tym wypadku wniosek o wznowienie postępowania powinien wskazywać wyrok skazujący lub orzeczenie zapadłe w postępowaniu karnym, stwierdzające niemożność wydania wyroku skazującego (art. 541 k.p.k.). Po drugie, już z treści samego wniosku wynika, że wskazywana w nim potrzeba przeprowadzenia dowodu z zeznań R .L. nie dotyczy ani dowodu nieznanego wcześniej skazanej, ani okoliczności, na które nie mogła się powoływać w postępowaniu, którego wznowienia się domaga.

Zgodnie z zarysowaną we wniosku tezą dowodową zeznania tego świadka miałyby dowodzić jego spotkania ze skazaną, które miało zostać „zaaranżowane” przez pokrzywdzonego w związku z poszukiwaniem możliwości finansowania inwestycji, jeszcze przed przystąpieniem do robót budowlanych w marcu 2010 r. Ponadto sam fakt podejmowana działań zamierzających do nawiązania przez skazaną współpracy inwestycyjnej z tym świadkiem nie przekreśla dokonanych w toku zakończonego procesu ustaleń dotyczących wprowadzenia pokrzywdzonych w błąd co do stopnia zapewnienia finansowania inwestycji budowlanej i możliwości wywiązania się przez B. z umowy o generalne podwykonawstwo. Po trzecie, nic nie wskazuje na to, aby przedstawione przez skazaną wydruki informacji z Krajowego Rejestru Sądowego mogły choćby w najmniejszym stopniu uzasadniać potrzebę wznowienia postępowania.

Trudno przecież racjonalnie zakładać, aby dostrzegana przez wnioskodawcę „prężność” działalności pokrzywdzonego M.M. zarówno przed datą popełnienia przez skazaną czynu, jak i po uprawomocnieniu się wyroku, wykluczała możliwość popełnienia na jego szkodę przestępstwa z art. 286 § 1 k.k. Co zaś się tyczy twierdzenia wnioskodawcy, że wynikający z wymienionych informacji fakt współpracy z pokrzywdzonym byłego wspólnika skazanej – W.R., może mieć istotny wpływ na ocenę wiarygodności jego zeznań, to zostało ono sformułowane w oderwaniu od realiów sprawy. Uzasadniając swój wyrok, Sąd pierwszej instancji wyraźnie zaznaczył, że podszedł z ostrożnością do zeznań W .R. i oceniając je, wziął po uwagę to, że świadek początkowo pełnił funkcję wiceprezesa zarządu firmy B. , a później zaczął obsługiwać prawnie pokrzywdzonego.

Miał w polu widzenia istniejący między stronami konflikt interesów i osobiste zaangażowanie świadka (str. 21 uzasadnienia wyroku Sądu Okręgowego). Niczego w ocenie zasadności wniosku o wznowienie postępowania nie zmienia argumentacja przedstawiona w piśmie złożonym przez samą J .T. w dniu 6 czerwca 2018 r. Skazana powołuje się w nim na f akt otrzymania przez pokrzywdzoną spółkę wynagrodzenia za roboty budowlane w kwocie 4 700 000 zł, o czym Sądy obu instancji nie wiedziały i co miało wpływ na wymierzenie jej kary bezwzględnego pozbawienia wolności.

Podnoszona okoliczność nie ma bowiem charakteru ujawnionego dopiero po wydaniu prawomocnego orzeczenia faktu, wskazującego, że J .T. została skazana za przestępstwo zagrożone karą surowszą albo nie uwzględniono okoliczności zobowiązujących do nadzwyczajnego złagodzenia wymierzonej jej kary albo też błędnie przyjęto okoliczności wpływające na nadzwyczajne obostrzenie kary (art. 540 § 1 pkt 2 lit b k.p.k.).

Mając powyższe na uwadze orzeczono, jak w części dyspozytywnej postanowienia. Ze względu na powody, które zdecydowały o wyznaczeniu wnioskodawczyni obrońcy z urzędu, na podstawie art. 624 § 1 k.p.k. zwolniono ją od ponoszenia wydatków postępowania wznowieniowego. kc