Postanowienie Sądu Najwyższego z 26 sierpnia 2026 r.

Sąd Okręgowy w Gdańsku, wyrokiem z dnia 9 grudnia 2019 r., sygn. akt XIV K 222/17 (k. 3994), uznał M .D. za winnego: 1. przestępstwa z art. 189a § 1 k.k. w zb. z art. 203 k.k. w zb. z art. 204 § 2 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. w wz. z art. 12 § 1 k.k. w zw. z art. 65 § 1 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. i za to, na mocy art. 189a § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 3 k.k. w zw. z art. 65 § 1 k.k., skazał go na karę 5 lat pozbawienia wolności, a na podstawie art. 33 § 1, 2 i 3 k.k. wymierzył mu karę grzywny w wysokości 200 stawek dziennych przy ustaleniu wysokości jednej stawki dziennej na 100 zł; 2. przestępstwa kwalifikowanego z art. 204 § 2 k.k. w zw. z art. 12 § 1 k.k. w zw. z art. 65 § 1 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. i za to, na mocy art. 204 § 2 k.k. w zw. z art. 65 § 1 k.k., skazał go na karę 2 lat i 10 miesięcy pozbawienia wolności, a na podstawie art. 33 § 1, 2 i 3 k.k. wymierzył mu karę grzywny w wysokości 150 stawek dziennych przy ustaleniu wysokości jednej stawki dziennej na 100 zł; 3. przestępstwa kwalifikowanego z art. 18 § 3 k.k. w zw. z art. 189a § 1 k.k. w zb. z art. 203 k.k. w zb. z art. 204 § 2 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. w zw. z art. 64§ 1 k.k. i za to, na mocy 19 § 1 k.k. w zw. z art. 189a1 k.k. w zw. z art. 11 § 3 k.k., skazał go na karę 3 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności a na podstawie art. 33 § 1, 2 i 3 k.k. wymierzył karę grzywny w wysokości 120 stawek dziennych przy ustaleniu wysokości jednej stawki dziennej na 100 zł; 4. przestępstwa kwalifikowanego z art. 197 § 1 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. i za to, na mocy art. 197 § 1 k.k., skazał go na karę 3 lat pozbawienia wolności.

O rzekł ponadto wobec oskarżonego środki karne i kompensacyjne, a także połączył orzeczone wobec oskarżonego kary pozbawienia wolności oraz grzywny, wymierzając karę łączną pozbawienia wolności w wymiarze 9 lat pozbawienia wolności oraz karę łączną grzywny w wysokości 400 stawek dziennych po 100 zł każda. Powyższy wyrok został zaskarżony apelacjami obrońcy oskarżonego i prokuratora. Sąd Apelacyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 13 kwietnia 2023 r., sygn. akt II AKa 300/20, zmienił zaskarżony wyrok w zakresie rozstrzygnięcia o kosztach, w pozostałym zakresie utrzymując go w mocy. Pismem datowanym na 17 czerwca 2025 r. skazany wniósł o ustanowienie dla niego obrońcy z urzędu, celem sporządzenia wniosku o wznowienie postępowania.

Postanowieniem z dnia 24 października 2024 r., V KO 105/24, Sąd Najwyższy ustanowił dla skazanego obrońcę z urzędu, który po zapoznaniu się z aktami sprawy sporządził opinię o niestwierdzeniu podstaw do wznowienia postępowania. W konsekwencji Sąd Najwyższy wezwał skazanego do uzupełnienia braku formalnego wniosku, w terminie 7 dni, pod rygorem odmowy jego przyjęcia, czego ten jednak nie uczynił. Zarządzeniem z dnia 24 stycznia 2025 r. odmówiono zatem przyjęcia wniosku.

Pismem datowanym na 2 kwietnia 2026 r. (k. 3 akt SN) skazany ponownie wniósł o wznowienie postępowania, wskazując, że realiach niniejszej sprawy doszło do błędów w ustaleniach faktycznych, będących efektem wadliwej oceny zgromadzonego materiału dowodowego, a polegających na wadliwej ocenie zeznań świadków G .S., S.A. oraz A.W. , a ponadto pominięciu tej okoliczności, że A.W. była rzekomo zastraszana w tra k cie składania zeznań przez funkcjonariuszy prowadzących śledztwo. Dodatkowo, skazany przedstawił kserokopie dokumentów, które miałyby potwierdzać, że w momencie zarzucanych mu czynów przebywał na terytorium Bułgarii (k. 14). Sąd Najwyższy stwierdził, co następuje.

Wniosek jest oczywiście bezzasadny, a to pozwoliło odmówić jego przyjęcia na podstawie art. 545 § 3 k.p.k. , a więc bez podejmowania dodatkowych czynności – tj. wzywania wnioskodawcy do uzupełnienia braków formalnych pisma (uiszczenia opłaty, sporządzenia i podpisania wniosku przez adwokata lub radcę prawnego ). Stosownie do treści wymienionego przepisu osobisty wniosek strony o wznowienie postępowania podlega, w sposób formalny, wstępnej kontroli w zakresie jego treści. W wypadku stwierdzenia, że treść wniosku świadczy o jego oczywistej bezzasadności, pismo procesowe nie podlega procedurze uzupełnienia jego braków formalnych. Ma to miejsce w sytuacjach, gdy z treści wniosku, w sposób oczywisty, rzucający się w oczy, wynika, że został on oparty na innych podstawach niż te, które określone zostały w przepisach rozdziału 56 Kodeksu postępowania karnego.

Taka właśnie sytuacja zachodzi w przedmiotowej sprawie. W jej realiach nie wystąpiły żadne okoliczności, które umożliwiałby wznowienie postępowania. Wznowienie postępowania karnego stanowi środek nadzwyczajny, którego zastosowanie możliwe jest wyłącznie w wypadkach ściśle określonych przez ustawę. Instytucja ta, uregulowana w przepisach art. 540–548 k.p.k. musi być interpretowana w sposób zwężający, z zachowaniem szczególnej powściągliwości. Przełamanie prawomocności orzeczenia jest dopuszczalne jedynie w sytuacjach enumeratywnie wskazanych przez ustawodawcę, co oznacza, że katalog podstaw wznowienia ma charakter zamknięty i nie podlega rozszerzającej interpretacji. W ocenie Sądu Najwyższe go wnioskodawca nie uprawdopodobnił, by w realiach niniejszej sprawy zachodziła którakolwiek z kodeksowych przesłanek wznowienia.

Odnosząc się do kwestii rzekomo błędnych ustaleń faktycznych stanowiących podstawę orzeczenia, a będących efektem wadliwej oceny zeznań świadków G .S., S.A. oraz A.W. zwrócić należy uwagę na dwie kwestie. Po pierwsze, polska procedura karna nie przewiduje możliwości wznowienia na takiej podstawie. Wbrew twierdzeniom skarżącego, uchybienia tego rodzaju nie stanowią okoliczności, o której mowa w art. 540 § 1 k.p.k. Celem wznowienia postepowania nie jest umożliwienie ponownej oceny całości zgromadzonego materiału dowodowego, ale jedynie wyeliminowanie dowodów uzyskanych z naruszeniem prawa bądź uwzględnienie nowych, nieznanych wcześniej okoliczności, mających istotne znaczenie dla kształtu rozstrzygnięcia. Po drugie, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, w tym depozycje wskazanych świadków, były weryfikowane przez Sądy dwóch instancji.

Ich ocena była w tym zakresie zgodna, choć odbiegała od oczekiwań wnioskodawcy. Niezależnie od powyższego zauważyć można, że wskazane we wniosku argumenty były już podnoszone w postępowaniu wznowieniowym V KO 105/24. Wyznaczony przez Sąd Najwyższy obrońca odmówił jednak sporządzenia wniosku, ze względu na brak podstaw do wznowienia. W omawianym zakresie wniosek uznać należy za oczywiście bezzasadny. W taki sam sposób ocenić należy drugi z podniesionych przez wnioskodawcę argumentów, sprowadzający się do twierdzenia, jakoby świadek A .W. składała swoje zeznania pod przymusem, będąc zastraszaną przez funkcjonariuszy prowadzących śledztwo. Okoliczność taka, jakkolwiek teoretycznie mogłaby stanowić podstawę do wznowienia postępowania na podstawie art. 540 § 1 pkt 1 k.p.k., nie została nawet uprawdopodobniona przez wnioskodawcę.

Tymczasem art. 541 § 1 k.p.k. wymaga, by fakt taki został: „ustalony prawomocnym wyrokiem skazującym, chyba że orzeczenie takie nie może zapaść z powodu przyczyn wymienionych w art. 17 § 1 pkt 3- 11 lub w art. 22”. Ostatni ze wskazanych argumentów rozpatrywać należy w kontekście art. 540 § 1 pkt 2a k.p.k.

Wnioskodawca przedłożył kserokopie dokumentów, wraz z tłumaczeniem przysięgłym z języka bułgarskiego (koperta, k. 14 akt SN), a to m.in. kopię zaświadczenie z Ministerstwa Spraw Wewnętrznych w D. (sygn. [ … ] z którego wynikać ma, że wnioskodawca dnia 23 lipca 2015 r. odebrał na terenie Bułgarii dokumenty tożsamości, kopię umowy kupna - sprzedaży samochodu, zawartej 31 lipca 2015 r. przez wnioskodawcę w miejscowości B. oraz kopię protokołu przesłuchania M .D. , sporządzonego 4 sierpnia 2015 r. w D. przez śledczego z Komendy Rejonowej w D ., P.V., w sprawie [ … ] r. Przedłożone dokumenty świadczyć mają w ocenie skarżącego o braku możliwości popełnienia przezeń zarzucanych czynów, ze względu na nieobecność w Polsce.

Sąd Najwyższy wskazuje, że czyny objęte wyrokiem skazującym zostały popełnione w innych okresach, niż zostały wskazane w treści przedstawionych dokumentów (I czyn – od października 2015 r. do 3 maja 2016 r.; II czyn – od lipca 2015 do nie później niż 27 października 2016 r.; III czyn – nie wcześniej niż 29 lipca 2015 r.; IV czyn – w październiku 2016 r. oraz V czyn – nie wcześniej niż 29 lipca 2015 r.). Co więcej, nawet chwilowy pobyt na terenie Bułgarii w okresie objętym skazaniem w żadnej mierze nie wyklucza sprawstwa, zwłaszcza biorąc pod uwagę charakter przypisanych skazanemu przestępstw. Z tego względu przedłożone dokumenty nie mogą stanowić nowego dowodu w sprawie w rozumieniu art. 540 § 1 pkt 2 a) k.p.k., zwłaszcza jeśli wziąć pod uwagę pozostały materiał dowodowy.

Mając na względzie wszystkie powyższe okoliczności, Sąd Najwyższy uznał wniosek o wznowienie za oczywiście bezzasadny i postanowił odmówić jego przyjęcia. [WB] [a.ł] V KO 86/26 6