Postanowienie Sądu Najwyższego z 26 października 2017 r.

Zaskarżonym zarządzeniem odmówiono przyjęcia kasacji skazanej z powodu niezrealizowania formalnego warunku w postaci tzw. przymusu adwokackiego (art. 526 § 2 k.p.k.). Skazana złożyła na to zarządzenie zażalenie, które na uwzględnienie jednak nie zasługiwało. Przypominając sekwencję czynności procesowych poprzedzających wydanie tego rozstrzygnięcia należy zauważyć, że skazana już obok wniosku o sporządzenie na piśmie i doręczenie uzasadnienia wyroku sądu odwoławcze go domagała się jednocześnie wyznaczenia obrońcy z urzędu w celu „sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej” (k. 1760). W reakcji na to pismo przewodniczący wydziału wezwał skazaną do udokumentowania swojej sytuacji materialnej, stanowiącej faktyczną podstawę orzekania w tym przedmiocie (k. 1842).

Po uzyskaniu stosownej odpowiedzi, zarządzeniem z dnia 27 stycznia 2017r. wniosek został uwzględniony i obrońca z urzędu został skazanej wyznaczony (k. 1851). Po zapoznaniu się z aktami sprawy w dniu 10 lutego 2017r., obrońca przedłożył w sądzie opinię, w której oświadczył, że nie znalazł podstaw do sporządzenia kasacji. W uzasadnieniu wskazał, że nie tylko nie wystąpiły podstawy prawne do wniesienia kasacji, ale w sprawie wystąpiły przewidziane w art. 523 § 2 k. p.k. ograniczenia możliwości jej wniesienia, a to wobec orzeczenia wobec skazanej kary pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania.

Przewodniczący poinformował skazaną o treści powyższej opinii, jak również o możliwości wniesienia tego nadzwyczajnego środka zaskarżenia z jej inicjatywy, ale z zachowaniem „przymusu adwokackiego”, z jednoczesnym zaznaczeniem, że stanowisko dotychczas wyznaczonego obrońcy nie może stanowić podstawy do żądania wyznaczenia innego obrońcy (k. 1857). Skazana złożyła jednak nowy wniosek o wyznaczenie obrońcy z urzędu (k. 1989) oraz sporządzoną osobiście „skargę kasacyjną własną” (k. 1994 - 1995v). W odpowiedzi na te czynności procesowe została wezwana do uzupełnienia braku formalnego kasacji poprzez sporządzenie jej i podpisanie przez podmiot profesjonalny w terminie 30 dni pod rygorem odmowy przyjęcia nieodpowiadającego temu wymaganiu pisma.

Poinformowana nadto została po raz kolejny, że nie ma podstaw do wyznaczania kolejnego obrońcy z urzędu w sytuacji, gdy miała już taką pomoc udzieloną (k. 2002). Z uwagi na to, że brak formalny usunięty przez skazaną nie został, przewodniczący wydziału wydał zaskarżone zarządzenie w oparciu o przepis art. 530 § 2 k.p.k., nie pozostawiający uprawnionemu podmiotowi alternatywy. Za żalenie skazanej, choć obszerne, nie kwestionowało powyższego przebiegu czynności procesowych, a przedstawiało okoliczności mające wykazać, że w sprawie zaistniały jednak podstawy do wniesienia kasacji.

Tyle tylko, że to już ustawodawca zdecydował – ze względu na specyfikę nadzwyczajnych środków zaskarżenia (kasacja i wznowienie) – iż skutecznie środki takie może wnieść wyłącznie profesjonalista (adwokat bądź radca prawny – art. 526 § 2 k.p.k.), a tzw. osobiste kasacje w ogóle merytorycznej ocenie podlegać nie mogą. Przedstawiony powyżej przebieg procedowania Sądu Apelacyjnego wykazał, że podejmowane przezeń czynności były prawidłowe, znajdujące pełne podstawy faktyczne i prawne. W tym stanie rzeczy zażalenie skazanej uwzględnione zostać nie mogło, a zaskarżone zarządzenie należało utrzymać w mocy. aw