Postanowienie Trybunału Konstytucyjnego z 20 kwietnia 2011 r.

137/2/B/2011

POSTANOWIENIE z dnia 20 kwietnia 2011 r.

Sygn. akt Ts 5/09

Trybunał Konstytucyjny w składzie:

Andrzej Rzepliński – przewodniczący Małgorzata Pyziak-Szafnicka – sprawozdawca Marek Kotlinowski,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 1 lipca 2010 r. o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej Jacka B.,

p o s t a n a w i a:

nie uwzględnić zażalenia.

W skardze konstytucyjnej z 31 grudnia 2008 r. wniesiono o zbadanie zgodności art. 4241 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296, ze zm.; dalej: k.p.c.) w zw. z art. 417 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93, ze zm.; dalej: k.c.) z art. 77 ust. 1, art. 32 ust. 1, art. 2 w zw. z art. 77 ust. 1 Konstytucji.

Postanowieniem z dnia 1 lipca 2010 r. Trybunał Konstytucyjny odmówił nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej z uwagi na oczywistą bezzasadność zarzutu naruszenia art. 77 ust. 1 i art. 2 Konstytucji oraz z powodu nieudowodnienia, że naruszona została zasada równości (art. 32 Konstytucji). Skarżący wniósł zażalenie, podnosząc, że przedmiotem skargi jest ustalone w orzecznictwie kwalifikowane rozumienie pojęcia niezgodności z prawem, a ponadto – jego zdaniem – została wykazana niezgodność z art. 32 w zw. z art. 77 Konstytucji oraz z art. 2 w zw. z art. 77 Konstytucji.

Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje:

Zaskarżone postanowienie jest prawidłowe, zaś zarzuty podniesione w zażaleniu nie podważają ustaleń dokonanych w przedmiotowym postanowieniu i w ocenie Trybunału nie zasługują na uwzględnienie. Zarzut naruszenia konstytucyjnej zasady równości, które w ocenie skarżącego polegać ma na „zróżnicowaniu przesłanek osiągnięcia celu, jakim jest uzyskanie odszkodowania”, co skutkuje – zdaniem skarżącego – tym, że „Państwo w 100% nie odpowiada cywilnie odszkodowawczo za zwyczajne błędy judykacyjne popełniane w tzw. sprawach niekasacyjnych przez sądy powszechne”, nie mógł się ostać – jak słusznie wyjaśniono w zaskarżonym postanowieniu z 1 lipca 2010 r. – z dwóch powodów. Po pierwsze, ze względu na oczywistą bezzasadność zarzutu naruszenia art. 77 ust. 1 Konstytucji oraz nieudowodnienie niezgodności zaskarżonych przepisów z art. 32 w zw. z art. 77 ust. 1 Konstytucji. Po wtóre, trafnie wskazano w zaskarżonym postanowieniu, że od wyroku sądu I instancji skarżący nie wniósł apelacji (choć uległ co do połowy żądanej kwoty), ale rozstrzygnięcie to zakwestionowała pozwana, a sąd II instancji zmienił orzeczenie w ten sposób, że zasądził 20% dochodzonego roszczenia. Gdyby pojęcie niezgodności z prawem, którym posługuje się art. 77 ust. 1 Konstytucji, rozumieć tak, jak chce tego skarżący, oznaczałoby to możliwość uruchomienia „trzeciej instancji” – Sądu Najwyższego – przez każdą stronę niezadowoloną z rozstrzygnięcia sądu II instancji. Tymczasem konstytucyjny standard przewiduje postępowanie dwuinstancyjne, a ustrój sądownictwa opiera się na niezawisłości sędziowskiej, której wyrazem jest swobodna ocena dowodów. Trybunał Konstytucyjny wskazuje, że obowiązek naprawienia szkody wyrządzonej niezgodnym z prawem działaniem lub zaniechaniem organu władzy publicznej nie jest absolutny i nieograniczony, ale jego zakres musi uwzględniać gwarancje wynikające z konstytucyjnego prawa do sądu oraz z ustrojowej pozycji niezawisłego sędziego. Zatem wbrew temu, co twierdzi skarżący, że niekonstytucyjne jest „zawężenie na poziomie ustawy zwykłej normatywnej treści pojęcia »niezgodność z prawem« jedynie do przypadków podwójnie kwalifikowanych (oczywistych i rażących naruszeń), skoro takie ograniczenie odpowiedzialności Skarbu Państwa nie znajduje (…) umocowania w art. 77 ust. 1 Konstytucji”, podstawa taka istnieje już w samej ustawie zasadniczej, a wynika z art. 77 ust. 1 w zw. z art. 45 ust. 1 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji (por. wyrok TK z 1 kwietnia 2008 r., SK 77/06, OTK ZU nr 3/A/2008, poz. 39). W odniesieniu do zarzutu naruszenia art. 32 ust. 1 Konstytucji Trybunał Konstytucyjny zwraca uwagę, że zarzut ten opiera się na fałszywym założeniu, jakoby celem obu postępowań – wszczętego na skutek skargi kasacyjnej i skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia – było uzyskanie odszkodowania. Ponieważ de lege lata funkcje obu tych postępowań są różne, a w szczególności celem i efektem kontroli dokonywanej w trybie kasacyjnym nie jest odpowiedzialność odszkodowawcza Skarbu Państwa, całkowicie bezpodstawne jest oczekiwanie skarżącego, by kryteria oceny prawnej obu skarg były jednakowe. Zawarte w skardze konstytucyjnej uwagi na temat ujednolicenia podstaw i przesłanek uwzględnienia można zatem traktować wyłącznie jako postulaty de lege ferenda, natomiast zarzut naruszenia zasady równości jest oczywiście bezzasadny.

Biorąc powyższe okoliczności pod uwagę, należało nie uwzględnić zażalenia wniesionego na postanowienie Trybunału Konstytucyjnego o odmowie nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu.