Sygn. akt C-110/26
POSTANOWIENIE TRYBUNAŁU (siódma izba)
z dnia 1 października 2026 r.(*)
Odesłanie prejudycjalne – Artykuł 53 § 2 i art. 94 regulaminu postępowania przed Trybunałem – Wymóg przedstawienia kontekstu faktycznego sporu w postępowaniu głównym – Wymóg wskazania powodów uzasadniających niezbędność udzielenia odpowiedzi przez Trybunał – Brak dostatecznych wyjaśnień – Oczywista niedopuszczalność
W sprawie C‑110/26 [Orlina](i)
mającej za przedmiot wniosek o wydanie, na podstawie art. 267 TFUE, orzeczenia w trybie prejudycjalnym, złożony przez Sąd Okręgowy w Słupsku (Polska) postanowieniem z dnia 5 lutego 2026 r., które wpłynęło do Trybunału w dniu 20 lutego 2026 r., w postępowaniu:
RF
przeciwko
EW,
TRYBUNAŁ (siódma izba),
w składzie: F. Schalin, prezes izby, K. Jürimäe (sprawozdawczyni), prezeska drugiej izby, i Z. Csehi, sędzia,
rzecznik generalny: D. Spielmann,
sekretarz: A. Calot Escobar,
podjąwszy, po zapoznaniu się ze stanowiskiem rzecznika generalnego, decyzję o rozstrzygnięciu sprawy bez opinii,
wydaje następujące
Postanowienie
Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy wykładni art. 2, art. 6 ust. 1 i 3, art. 19 ust. 1 akapit drugi TUE, art. 267 TFUE, a także art. 47 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej (zwanej dalej „Kartą”).
Wniosek ten został przedstawiony w ramach sporu pomiędzy RF a EW.
Ramy prawne
Artykuł 94 regulaminu postępowania przed Trybunałem stanowi:
„Poza sformułowaniem pytań skierowanych do Trybunału wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym zawiera:
a) zwięzłe omówienie przedmiotu sporu oraz istotnych okoliczności faktycznych sprawy, jakie ustalił sąd odsyłający, lub co najmniej wskazanie okoliczności faktycznych, na jakich oparte są pytania;
b) treść przepisów krajowych mogących mieć zastosowanie w sprawie oraz, w stosownym przypadku, wskazanie istotnego dla sprawy orzecznictwa sądów krajowych;
c) omówienie powodów, dla których sąd odsyłający rozpatruje kwestię wykładni lub ważności określonych przepisów prawa Unii Europejskiej, jak również związku, jaki dostrzega on między tymi przepisami a uregulowaniami krajowymi, które znajdują zastosowanie w postępowaniu głównym”.
Postępowanie główne i pytanie prejudycjalne
W ramach sporu pomiędzy RF a EW przed Sądem Okręgowym w Słupsku (Polska), który jest sądem odsyłającym, sędzia referent został wyznaczony do rozpoznania sprawy w drodze losowania przeprowadzonego za pomocą narzędzia informatycznego o nazwie System Losowego Przydziału Spraw (zwanego dalej „SLPS”).
Sąd odsyłający wskazuje, że owo wyznaczenie zostało przeprowadzone na podstawie zarządzenia przewodniczącego wydziału o rozlosowaniu referatu długotrwale nieobecnego sędziego. Przy rozlosowaniu nie uwzględniono ani okoliczności, że inny sędzia przebywał na przedłużanych zwolnieniach lekarskich, ani specjalizacji danych sędziów. Rozlosowanie nie zostało poprzedzone wyjaśnieniem założeń ustawienia SLPS ani inwentaryzacją spraw przez ich spisanie z uwzględnieniem posegregowania w grupy. Zdaniem sądu generalnie funkcjonowanie SLPS jest niejasne i nie ma żadnych neutralnych mechanizmów pozwalających na kontrolę prawidłowości stosowania jego ustawień. Według sądu nie jest możliwe, aby sędziowie mieli wiedzę o zakresie swego obciążenia pracą. Obywatele, zdaniem sądu, są narażeni na potencjalnie długie terminy rozpoznawania spraw, biorąc pod uwagę rażące i znaczące rozbieżności w obciążeniu pracą sędziów.
W świetle tych zasad przydzielania spraw wątpliwości sądu budzi prawidłowość składu orzekającego, który ma rozpatrywać spór pomiędzy RF a EW.
Ponadto sąd ten uściślił, że nawet jeśli nie posiada informacji pozwalających uznać, że problemy związane z funkcjonowaniem SLPS mogą leżeć u podstaw potencjalnej manipulacji obsadą konkretnego sądu, takiej możliwości nie można wykluczyć w skali kraju.
Wreszcie sąd odsyłający zauważa, że poruszane przez niego kwestie zostały podniesione między innymi w sprawie C‑159/25 i że w odróżnieniu od tamtej sprawy w sprawie w postępowaniu głównym są możliwe czynności zaradcze, ponieważ orzeka on jako sąd pierwszej instancji.
W tych okolicznościach Sąd Okręgowy w Słupsku postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującym pytaniem prejudycjalnym:
„Czy art. 2, art. 6 ust. 1 i 3 oraz art. 19 ust. 1 drugi akapit [TUE] w związku z art. 47 [Karty] i z art. 267 [TFUE] należy interpretować w ten sposób, że:
a) nie jest sądem niezawisłym, bezstronnym i ustanowionym uprzednio na mocy ustawy w rozumieniu prawa Unii Europejskiej sąd, w którego jednoosobowym składzie jest sędzia wyznaczony do tej sprawy na podstawie systemu losowania spraw bez dookreślania reguł przydziału spraw w sądzie, w tym bez zachowania wymogu równomiernego obciążenia orzeczniczego oraz mechanizmów kontroli rozdziału spraw między orzekającymi;
b) strona w warunkach opisanych w [lit. a)] jest pozbawiona gwarancji prawa do sądu, co m.in. wiąże się z prawem do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki,
c) sędzia w warunkach opisanych w [lit. a)] nie ma zagwarantowanej niezawisłości oraz respektowania jego praw jako osoby, wynikających z [Karty],
– więc należy dokonać weryfikacji przydziału sprawy z zachowaniem standardów, czyli z pominięciem poniżej wzmiankowanych naruszeń?”.
W przedmiocie dopuszczalności wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym
Na mocy art. 53 § 2 regulaminu postępowania, jeżeli Trybunał jest oczywiście niewłaściwy do rozpoznania sprawy lub jeżeli wniosek lub skarga są oczywiście niedopuszczalne, Trybunał, po zapoznaniu się ze stanowiskiem rzecznika generalnego, może w każdej chwili wydać postanowienie z uzasadnieniem, bez dalszych czynności procesowych.
W niniejszej sprawie należy zastosować ten przepis.
Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem procedura przewidziana w art. 267 TFUE jest instrumentem współpracy pomiędzy Trybunałem i sądami krajowymi, dzięki któremu Trybunał dostarcza sądom krajowym elementów wykładni prawa Unii, które są niezbędne dla rozstrzygnięcia przedstawionych im sporów (zob. postanowienie z dnia 26 stycznia 1990 r., Falciola, C‑286/88, EU:C:1990:33, pkt 7; wyrok z dnia 26 marca 2020 r., Miasto Łowicz i Prokurator Generalny, C‑558/18 i C‑563/18, EU:C:2020:234, pkt 44, a także przytoczone tam orzecznictwo).
Ponieważ postanowienie odsyłające stanowi podstawę tej procedury, sąd krajowy jest zobowiązany do podania w tym postanowieniu ram faktycznych i prawnych, w jakich mieści się spór w postępowaniu głównym, oraz do udzielenia niezbędnych wyjaśnień co do wyboru przepisów prawa Unii, o których wykładnię sąd ten wnosi, jak również co do związku, jaki dostrzega on między tymi przepisami a uregulowaniami prawa krajowego mającymi zastosowanie do rozpatrywanego przez niego sporu [zob. podobnie wyrok z dnia 4 czerwca 2020 r., C.F. (Kontrola podatkowa), C‑430/19, EU:C:2020:429, pkt 23 i przytoczone tam orzecznictwo].
W tym względzie należy również podkreślić, że informacje przedstawione w postanowieniu odsyłającym muszą, po pierwsze, pozwolić Trybunałowi na udzielenie użytecznych odpowiedzi na pytania postawione przez sąd krajowy, a po drugie umożliwić rządom państw członkowskich oraz innym zainteresowanym podmiotom skorzystanie z prawa do przedstawienia uwag zgodnie z art. 23 statutu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Do Trybunału należy czuwanie nad tym, aby możliwość ta była zapewniona, przy uwzględnieniu faktu, że na mocy wymienionego artykułu zainteresowanym podmiotom przekazuje się jedynie postanowienia odsyłające (zob. podobnie wyrok z dnia 2 września 2021 r., Irish Ferries, C‑570/19, EU:C:2021:664, pkt 134 i przytoczone tam orzecznictwo).
Te wymogi, które muszą być spełnione kumulatywnie, dotyczące treści wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym są przedstawione w wyraźny sposób w art. 94 regulaminu postępowania, z którym w ramach współpracy ustanowionej w art. 267 TFUE sąd odsyłający powinien być zapoznany i którego powinien skrupulatnie przestrzegać (postanowienie z dnia 3 lipca 2014 r., Talasca, C‑19/14, EU:C:2014:2049, pkt 21; wyrok z dnia 9 września 2021 r., Toplofikatsia Sofia i in., C‑208/20 i C‑256/20, EU:C:2021:719, pkt 20 i przytoczone tam orzecznictwo). Ponadto zostały one powtórzone w pkt 13, 15 i 16 Zaleceń Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej dla sądów krajowych dotyczących składania wniosków o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym (Dz.U. C, C/2024/6008).
W niniejszej sprawie postanowienie odsyłające w sposób oczywisty nie odpowiada wymogom ustanowionym w art. 94 lit. a) i c) regulaminu postępowania.
W pierwszej kolejności, co się tyczy wymogów z art. 94 lit. a) regulaminu postępowania, należy stwierdzić, że postanowienie odsyłające nie zawiera żadnej informacji dotyczącej przedmiotu sporu w postępowaniu głównym. Ponadto, chociaż jedyne pytanie postawione przez sąd odsyłający dotyczy zasadniczo przydziału niektórych spraw sędziom orzekającym w tym sądzie, postanowienie odsyłające dostarcza jedynie fragmentarycznego opisu okoliczności, w których sprawa stanowiąca przedmiot sporu w postępowaniu głównym została przydzielona sędziemu referentowi.
W drugiej kolejności, co się tyczy wymogów z art. 94 lit. c) regulaminu postępowania, należy zauważyć, że postanowienie odsyłające nie pozwala zrozumieć powodów, które skłoniły sąd odsyłający do postawienia pytań, dla celów rozstrzygnięcia sporu w postępowaniu głównym, na temat wykładni przepisów prawa Unii, przytoczonych w pytaniu prejudycjalnym.
Sąd ów ograniczył się bowiem do dostarczenia szczątkowych informacji na temat stosowania SLPS, które doprowadziło do wyznaczenia sędziego referenta w sporze w postępowaniu głównym, jak również do niejasnej krytyki tego systemu, opisanej w pkt 5–7 niniejszego postanowienia.
Wskazuje on zatem, że sędzia referent w sprawie w postępowaniu głównym został wyznaczony w drodze losowania, przeprowadzonego za pomocą SLPS w ramach podziału referatu sędziego w sytuacji jego długotrwałej nieobecności w pracy. Zdaniem tego sądu przy rozlosowaniu nie uwzględniono ani okoliczności, że inny sędzia przebywał na przedłużanych zwolnieniach lekarskich, ani specjalizacji sędziów. W jego ocenie rozlosowanie nie zostało poprzedzone wyjaśnieniami na temat podstawowych danych w zakresie ustawień SLPS ani inwentaryzacją spraw.
Jednak sąd odsyłający nie wyjaśnia w żaden sposób powodów, dla których należałoby konkretnie wątpić w zgodność zasad przydzielenia sprawy w postępowaniu głównym danemu sędziemu referentowi lub przepisów krajowych, na podstawie których dokonano tego przydziału, z wymogami nierozerwalnie związanymi z przepisami prawa Unii będącymi przedmiotem pytania prejudycjalnego.
Ogólnie rzecz biorąc, sąd odsyłający dodaje, że funkcjonowanie SLPS jest wyjątkowo nieprzejrzyste, że nie istnieje żaden obiektywny mechanizm pozwalający na kontrolę prawidłowości stosowania jego ustawień i że nie jest wykluczone, iż może on być przedmiotem manipulacji.
Tymczasem w tym względzie należy przypomnieć, że odesłanie prejudycjalne nie ma służyć wydawaniu opinii doradczych w przedmiocie pytań ogólnych i hipotetycznych, lecz ma być podyktowane potrzebą skutecznego rozstrzygnięcia sporu (zob. wyroki: z dnia 16 grudnia 1981 r., Foglia, 244/80, EU:C:1981:302, pkt 18; z dnia 27 lutego 2014 r., Pohotovosť, C‑470/12, EU:C:2014:101, pkt 29).
W tych okolicznościach Trybunał nie jest w stanie udzielić użytecznej odpowiedzi na postawione pytanie.
Mając na uwadze całość powyższych rozważań, należy stwierdzić, na podstawie art. 53 § 2 regulaminu postępowania, że wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym w niniejszej sprawie jest oczywiście niedopuszczalny.
Należy jednak przypomnieć, że sąd odsyłający zachowuje możliwość przedłożenia nowego wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym, gdy dostarczy Trybunałowi wszystkich informacji umożliwiających mu wydanie orzeczenia (zob. podobnie wyrok z dnia 11 września 2019 r., Călin, C‑676/17, EU:C:2019:700, pkt 41 i przytoczone tam orzecznictwo).
W przedmiocie kosztów
Dla stron w postępowaniu głównym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej przed sądem odsyłającym, do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach.
Z powyższych względów Trybunał (siódma izba) postanawia, co następuje:
Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Sąd Okręgowy w Słupsku (Polska) postanowieniem z dnia 5 lutego 2026 r. jest oczywiście niedopuszczalny.
Podpisy
* Język postępowania: polski.
i Niniejszej sprawie została nadana fikcyjna nazwa. Nie odpowiada ona rzeczywistej nazwie ani rzeczywistemu nazwisku żadnej ze stron postępowania.
