Sygn. akt C-211/17
Postanowienie Trybunału (pierwsza izba) z dnia 24 października 2019 r. – Topaz
(sprawa C‑211/17)(1)
Odesłanie prejudycjalne – Artykuł 99 regulaminu postępowania przed Trybunałem – Ochrona konsumentów – Dyrektywa 93/13/EWG – Nieuczciwe warunki w umowach konsumenckich – Umowa przedwstępna sprzedaży sporządzona przez dewelopera i poświadczona notarialnie – Artykuł 3 ust. 2 i art. 4 ust. 1 – Dowód uzgodnienia warunków umowy – Domniemanie – Podpisanie umowy przez konsumenta – Artykuł 3 ust. 3 – Punkt 1 lit. d)–f) i i) załącznika – Wyraźna klauzula rozwiązująca – Warunek dotyczący kary umownej – Nieuczciwy charakter – Artykuły 6 i 7 – Możliwość zmiany przez sąd krajowy warunku, co do którego stwierdzono, że posiada nieuczciwy charakter
1. Pytania prejudycjalne – Dopuszczalność – Niezbędność orzeczenia w trybie prejudycjalnym oraz znaczenie zadanych pytań – Ocena przez sąd krajowy – Domniemanie związku ze sprawą zadanych pytań
(art. 267 TFUE)
(zob. pkt 37, 38)
2. Pytania prejudycjalne – Odpowiedź, która może zostać w sposób jednoznaczny wyprowadzona z orzecznictwa – Stosowanie art. 99 regulaminu postępowania
(regulamin postępowania przed Trybunałem, art. 99)
(zob. pkt 41, 42)
3. Ochrona konsumentów – Nieuczciwe warunki w umowach konsumenckich – Dyrektywa 93/13 – Nieuczciwy warunek w rozumieniu art. 3 – Warunki umowy przedwstępnej sprzedaży zredagowane wcześniej przez przedsiębiorcę – Domniemanie braku indywidualnej negocjacji tych warunków – Podpisanie umowy przez konsumenta – Brak obalenia tego domniemania – Umowa poświadczona notarialnie i przekazana konsumentowi przed jej zawarciem – Brak wpływu
(dyrektywa Rady 93/13, art. 3 ust. 2, art. 4 ust. 1)
(zob. pkt 47–51; pkt 1 sentencji)
4. Ochrona konsumentów – Nieuczciwe warunki w umowach konsumenckich – Dyrektywa 93/13 – Nieuczciwy warunek w rozumieniu art. 3 – Pojęcie – Wyraźna klauzula rozwiązująca i warunek dotyczący kary umownej umowy przedwstępnej sprzedaży sporządzone wyłącznie na korzyść przedsiębiorcy i sporządzone przez niego z góry – Włączenie – Ocena przez sąd krajowy nieuczciwego charakteru
[dyrektywa Rady 93/13, art. 3 ust. 1, załącznik, pkt 1 lit. d)–f)]
(zob. pkt 55, 57, 59, 61, 65, 66; pkt 2 sentencji)
5. Ochrona konsumentów – Nieuczciwe warunki w umowach konsumenckich – Dyrektywa 93/13 – Stwierdzenie nieuczciwego charakteru warunku – Zakres – Ocena przez sąd krajowy treści nieuczciwego warunku w umowie – Niedopuszczalność – Zastąpienie nieuczciwego warunku w umowie orzeczeniem sądu krajowego – Niedopuszczalność – Wyjątek
(dyrektywa Rady 93/13, motyw 24, art. 6)
(zob. pkt 75–78; pkt 3 sentencji)
Sentencja
1)
Artykuł 3 ust. 2 oraz art. 4 ust. 1 dyrektywy Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich należy interpretować w ten sposób, że w okolicznościach takich jak te będące przedmiotem postępowania głównego sam podpis na zawartej przez konsumenta z przedsiębiorcą umowie stanowiącej, że na jej mocy tenże konsument akceptuje wszystkie określone z góry przez przedsiębiorcę warunki umowy, nie pociąga za sobą obalenia domniemania, zgodnie z którym warunki te nie były indywidualnie negocjowane.
2)
Artykuł 3 ust. 3 dyrektyw 93/13 w związku z załącznikiem do niej należy interpretować w ten sposób, że wyraźna klauzula rozwiązująca oraz klauzula kary umownej, takie jak będące przedmiotem postępowania głównego, występujące w umowie zawartej między konsumentem a przedsiębiorcą, sporządzone wyłącznie na korzyść tego ostatniego i określone przez niego z góry, mogą stanowić nieuczciwe warunki umowy, o których mowa w pkt 1 lit. d)–f) tegoż załącznika, czego sprawdzenie należy do sądu krajowego.
3)
Artykuł 6 dyrektywy 93/13 należy interpretować w ten sposób, że jeżeli wyraźna klauzula rozwiązująca oraz klauzula kary umownej występujące w umowie przedwstępnej sprzedaży zawartej między konsumentem a przedsiębiorcą zostaną uznane za nieuczciwe, sąd krajowy nie może zaradzić skutkom nieważności tych klauzul poprzez zastąpienie ich własnym rozstrzygnięciem, z wyjątkiem sytuacji, w której umowa ta nie może dalej obowiązywać w razie wyeliminowania tych nieuczciwych warunków, a unieważnienie owej umowy w całości naraża konsumenta na szczególnie szkodliwe skutki.
Dz.U. C 249 z 31.7.2017.
