Sygn. akt C-295/25
Wydanie tymczasowe
WYROK TRYBUNAŁU (pierwsza izba)
z dnia 22 października 2026 r.(*)
Odesłanie prejudycjalne – Rolnictwo i rybołówstwo – Produkcja ekologiczna i etykietowanie produktów ekologicznych – Rozporządzenie (UE) 2018/848 – Artykuł 5 lit. d) i e) – Artykuł 7 lit. a) – c) – Załącznik II część IV pkt 2.2.2 lit. f) ppkt (i) – Użycie niektórych produktów i substancji w przetwórstwie żywności ekologicznej – Certyfikowany jako ekologiczny proszek uzyskany z oczyszczonych, rozdrobnionych i wysuszonych osadów algi Lithothamnium calcareum, naturalnie bogatej w węglan wapnia – Kwalifikacja – Minerał – Ekologiczny składnik pochodzenia rolnego – Stosowanie w żywności ekologicznej przeznaczonej do normalnego spożycia w celu wzbogacenia jej w wapń – Zezwolenie
W sprawie C‑295/25
mającej za przedmiot wniosek o wydanie, na podstawie art. 267 TFUE, orzeczenia w trybie prejudycjalnym, złożony przez Raad van State (radę stanu, Belgia) wyrokiem z dnia 9 kwietnia 2025 r., które wpłynęło do Trybunału w dniu 23 kwietnia 2025 r., w postępowaniu:
Lima BV
przeciwko
Vlaams Gewest,
TRYBUNAŁ (pierwsza izba),
w składzie: F. Biltgen, prezes izby, S. Gervasoni, A. Kumin, I. Ziemele i M. Bošnjak (sprawozdawca), sędziowie,
rzecznik generalny: J. Richard de la Tour,
sekretarz: V. Di Bucci,
uwzględniając pisemny etap postępowania,
rozważywszy uwagi, które przedstawili:
– w imieniu Lima BV – A. Mahy, avocate, i E. van Nuffel d’Heynsbroeck, advocaat,
– w imieniu Vlaams Gewest – E. Missault, S. Ronse i D. Smets, advocaten,
– w imieniu rządu włoskiego – S. Fiorentino, w charakterze pełnomocnika, którego wspierała L. Vignato, avvocato dello Stato,
– w imieniu Komisji Europejskiej – A. Dawes i M. ter Haar, w charakterze pełnomocników,
po zapoznaniu się z opinią rzecznika generalnego na posiedzeniu w dniu 16 kwietnia 2026 r.,
wydaje następujący
Wyrok
Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy wykładni art. 7 lit. b) i c) oraz pkt 2.2.1 i 2.2.2 części IV załącznika II do rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/848 z dnia 30 maja 2018 r. w sprawie produkcji ekologicznej i znakowania produktów ekologicznych i uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 834/2007 (Dz.U. 2018, L 150, s. 1; sprostowanie Dz.U. 2019, L 305, s. 59).
Wniosek ten został złożony w ramach sporu pomiędzy spółką Lima BV a Vlaams Gewest (regionem flamandzkim, Belgia) dotyczącego zakazania przez Departement Landbouw en Visserij (departament ds. rolnictwa i rybołówstwa, Belgia) Vlaamse Overheid (flamandzkiego organu administracji rządowej, Belgia) stosowania certyfikowanego jako ekologiczny proszku uzyskanego z oczyszczonych, rozdrobnionych i wysuszonych osadów algi Lithothamnium calcareum w produkcji ekologicznych napojów roślinnych.
Ramy prawne
Prawo Unii
Rozporządzenie (WE) nr 852/2004
Artykuł 2 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 852/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie higieny środków spożywczych (Dz.U. 2004, L 139, s. 1) zawiera następujące definicje:
„Do celów niniejszego rozporządzenia:
[…]
m) »przetwarzanie« oznacza każde działanie, które znacznie zmienia produkt wyjściowy, w tym ogrzewanie, wędzenie, peklowanie, dojrzewanie, suszenie, marynowanie, ekstrakcję, wyciskanie lub połączenie tych procesów;
n) »produkty nieprzetworzone« oznaczają środki spożywcze, które nie podlegają przetwarzaniu, i obejmują produkty, które zostały rozdzielone, podzielone na części, przecięte, pokrojone, pozbawione kości, rozdrobnione, oskórowane, skruszone, nacięte, wyczyszczone, przycięte, pozbawione łusek, zmielone, schłodzone, zamrożone, głęboko zamrożone lub rozmrożone;
o) »produkty przetworzone« oznaczają środki spożywcze uzyskane w wyniku przetworzenia produktów nieprzetworzonych. Produkty te mogą zawierać składniki, które są niezbędne do ich wyprodukowania lub do nadania im specyficznego charakteru”.
Rozporządzenie (WE) nr 1925/2006
Artykuł 3 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 1925/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 20 grudnia 2006 r. w sprawie dodawania do żywności witamin i składników mineralnych oraz niektórych innych substancji (Dz.U. 2006, L 404, s. 26) stanowi:
„Do żywności można dodawać tylko witaminy lub składniki mineralne określone w wykazie zawartym w załączniku I, w formach wymienionych w załączniku II, z zastrzeżeniem przepisów określonych w niniejszym rozporządzeniu”.
Wapń figuruje wśród „składników mineralnych” wymienionych w załączniku I do tego rozporządzenia, a węglan wapnia jest wymieniony w wykazie „form chemicznych składników mineralnych” zawartym w załączniku II do tego rozporządzenia.
Rozporządzenie (WE) nr 1333/2008
Artykuł 3 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1333/2008 z dnia 16 grudnia 2008 r. w sprawie dodatków do żywności (Dz.U. 2008, L 354, s. 16) ma następujące brzmienie:
„Na użytek niniejszego rozporządzenia zastosowanie mają również następujące definicje:
a) »dodatek do żywności« oznacza każdą substancję, która w normalnych warunkach ani nie jest spożywana sama jako żywność, ani nie jest stosowana jako charakterystyczny składnik żywności, bez względu na swoją ewentualną wartość odżywczą, której celowe dodanie, ze względów technologicznych, do żywności w trakcie jej produkcji, przetwarzania, przygotowywania, obróbki, pakowania, przewozu lub przechowywania powoduje, lub można spodziewać się zasadnie, że powoduje, iż substancja ta lub jej produkty pochodne stają się bezpośrednio lub pośrednio składnikiem tej żywności.
Za dodatki do żywności nie uważa się jednak:
(ii) środków spożywczych, zarówno suszonych, jak i w formie skoncentrowanej, w tym środków aromatyzujących dodanych w trakcie produkcji wieloskładnikowych środków spożywczych ze względu na ich właściwości aromatyczne, smakowe lub odżywcze wraz z wtórnym efektem barwiącym;
b) »substancja pomocnicza w przetwórstwie« oznacza każdą substancję, która:
(i) nie jest spożywana sama jako żywność;
(ii) jest celowo stosowana przy przetwarzaniu surowców, żywności lub jej składników w celu osiągnięcia określonego celu technologicznego w trakcie obróbki lub przetwarzania; oraz
(iii) może spowodować niezamierzoną, ale technicznie nieuniknioną obecność w produkcie końcowym pozostałości tej substancji lub jej pochodnych, pod warunkiem że nie stanowią one jakiegokolwiek zagrożenia dla zdrowia oraz nie mają żadnego wpływu technologicznego na produkt końcowy;
[…]”.
Rozporządzenie (UE) nr 1169/2011
Artykuł 2 ust. 2 lit. f) rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1169/2011 z dnia 25 października 2011 r. w sprawie przekazywania konsumentom informacji na temat żywności, zmiany rozporządzeń Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1924/2006 i (WE) nr 1925/2006 oraz uchylenia dyrektywy Komisji 87/250/EWG, dyrektywy Rady 90/496/EWG, dyrektywy Komisji 1999/10/WE, dyrektywy 2000/13/WE Parlamentu Europejskiego i Rady, dyrektyw Komisji 2002/67/WE i 2008/5/WE oraz rozporządzenia Komisji (WE) nr 608/2004 (Dz.U. 2011, L 304, s. 18) stanowi:
„Zastosowanie mają również następujące definicje:
f) »składnik« oznacza każdą substancję lub produkt, w tym środki aromatyzujące, dodatki do żywności, enzymy spożywcze oraz każdy komponent składnika złożonego, użyte przy wytworzeniu lub przygotowywaniu danego środka spożywczego i nadal obecne w produkcie gotowym, nawet jeżeli ich forma uległa zmianie; pozostałości nie uważa się za składniki”.
Rozporządzenie 2018/848
Motyw 51 rozporządzenia 2018/848 wskazuje:
„Podmioty produkujące żywność lub paszę ekologiczną powinny stosować odpowiednie procedury opierające się na systematycznej identyfikacji krytycznych etapów przetwarzania w celu zapewnienia zgodności przetworzonych produktów z przepisami dotyczącymi produkcji ekologicznej. Ekologiczne produkty przetworzone powinny być produkowane przy użyciu metod przetwarzania, które gwarantują zachowanie ekologicznych cech i właściwości produktów na wszystkich etapach produkcji ekologicznej”.
Artykuł 2 tego rozporządzenia, zatytułowany „Zakres stosowania”, stanowi w ust. 1:
„Niniejsze rozporządzenie ma zastosowanie do następujących produktów pochodzenia rolnego, w tym produktów akwakultury i pszczelarstwa, wymienionych w załączniku I do TFUE oraz do produktów będących pochodnymi takich produktów – w przypadku gdy produkty te są lub mają być wytwarzane, przygotowywane, znakowane, dystrybuowane, wprowadzane do obrotu lub przywożone do Unii [Europejskiej] lub wywożone z Unii:
a) żywe lub nieprzetworzone produkty rolne, w tym nasiona i inny materiał przeznaczony do reprodukcji roślin;
b) przetworzone produkty rolne przeznaczone do wykorzystania jako żywność;
c) pasze.
Niniejsze rozporządzenie stosuje się także do niektórych innych wymienionych w załączniku I do niniejszego rozporządzenia produktów ściśle powiązanych z rolnictwem, które są lub mają być wytwarzane, przygotowywane, znakowane, dystrybuowane, wprowadzane do obrotu, przywożone do Unii lub z niej wywożone”.
Artykuł 3 tego rozporządzenia, zatytułowany „Definicje”, brzmi następująco:
„Do celów niniejszego rozporządzenia stosuje się następujące definicje:
51) »składnik« oznacza składnik zgodnie z definicją w art. 2 ust. 2 lit. f) rozporządzenia [nr 1169/2011] lub, w przypadku produktów innych niż żywność, każdą substancję lub produkt stosowane w procesie wytwarzania lub przygotowania produktów, która nadal jest obecna w produkcie końcowym, nawet w zmienionej postaci;
61) »dodatek do żywności« oznacza dodatek do żywności zgodnie z definicją w art. 3 ust. 2 lit. a) rozporządzenia [nr 1333/2008];
65) »substancja pomocnicza w przetwórstwie« oznacza substancję pomocniczą w przetwórstwie zgodnie z definicją w art. 3 ust. 2 lit. b) [rozporządzenia nr 1333/2008] – w odniesieniu do żywności oraz w art. 2 ust. 2 lit. h) rozporządzenia (WE) nr 1831/2003 [Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 września 2003 r. w sprawie dodatków stosowanych w żywieniu zwierząt (Dz.U. 2003, L 268, s. 29)] – w odniesieniu do paszy;
71) »produkty nieprzetworzone« oznaczają produkty nieprzetworzone zgodnie z definicją w art. 2 ust. 1 lit. n) rozporządzenia (WE) [nr 852/2004], niezależnie od czynności związanych z ich pakowaniem lub znakowaniem;
72) »produkty przetworzone« oznaczają produkty przetworzone zgodnie z definicją w art. 2 ust. 1 lit. o) rozporządzenia (WE) nr 852/2004, niezależnie od czynności związanych z ich pakowaniem lub znakowaniem;
73) »przetwarzanie« oznacza przetwarzanie zgodnie z definicją w art. 2 ust. 1 lit. m) rozporządzenia (WE) nr 852/2004; obejmuje to stosowanie substancji, o których mowa w art. 24 i 25 niniejszego rozporządzenia, natomiast nie obejmuje czynności związanych z pakowaniem lub znakowaniem;
74) »integralność produktów ekologicznych lub produktów w okresie konwersji« oznacza, że produkt nie wykazuje niezgodności, które:
a) na dowolnym etapie produkcji, przygotowania i dystrybucji wpływałyby na cechy decydujące o tym, że produkt jest produktem ekologicznym lub produktem w okresie konwersji; lub
b) byłyby powtarzalne lub celowe;
Zgodnie z art. 5 rozporządzenia 2018/848, zatytułowanym „Zasady ogólne”:
„Produkcja ekologiczna to zrównoważony system zarządzania oparty na następujących zasadach ogólnych:
d) produkcja szerokiej gamy wysokiej jakości żywności i innych produktów rolnych i produktów akwakultury, zaspokajających zapotrzebowanie konsumentów na towary produkowane przy wykorzystaniu procesów niestanowiących zagrożenia dla środowiska, zdrowia ludzi, zdrowia roślin ani dla zdrowia i dobrostanu zwierząt;
e) zapewnienie integralności produkcji ekologicznej na wszystkich etapach produkcji, przygotowania i dystrybucji żywności i paszy;
Artykuł 7 rozporządzenia 2018/848, zatytułowany „Szczegółowe zasady mające zastosowanie do przetwarzania żywności ekologicznej”, przewiduje:
„Produkcja ekologicznej żywności przetworzonej opiera się w szczególności na następujących szczegółowych zasadach:
a) produkowanie żywności ekologicznej z ekologicznych składników pochodzenia rolnego;
b) ograniczenie do minimum stosowania dodatków do żywności, składników nieekologicznych pełniących głównie funkcje technologiczne i sensoryczne, jak również mikroelementów oraz substancji pomocniczych w przetwórstwie i tylko w przypadku istotnej potrzeby technologicznej lub do szczególnych celów żywieniowych;
c) wykluczenie substancji i metod przetwarzania mogących wprowadzać w błąd co do prawdziwej natury danego produktu;
Artykuł 15 tego rozporządzenia, zatytułowany „Przepisy dotyczące produkcji alg i zwierząt akwakultury”, stanowi w ust. 1:
„Podmioty będące producentami alg i zwierząt akwakultury przestrzegają w szczególności szczegółowych przepisów dotyczących produkcji zawartych w załączniku II część III […]”.
Artykuł 16 wspomnianego rozporządzenia, zatytułowany „Przepisy dotyczące produkcji żywności przetworzonej”, przewiduje:
„1. Podmioty będące producentami żywności przetworzonej przestrzegają w szczególności szczegółowych przepisów dotyczących produkcji zawartych w załączniku II część IV oraz w aktach wykonawczych, o których mowa w ust. 3 niniejszego artykułu.
3. Komisja [Europejska] może przyjmować akty wykonawcze ustanawiające techniki dopuszczone przy przetwarzaniu produktów spożywczych.
Artykuł 24 tego rozporządzenia, zatytułowany „Dopuszczanie produktów i substancji stosowanych w produkcji ekologicznej”, ma następujące brzmienie:
„1. Komisja może dopuścić niektóre produkty i substancje do stosowania w produkcji ekologicznej – i umieścić wszelkie takie dopuszczone produkty i substancje w ograniczonych wykazach – w następujących celach:
a) jako substancje czynne do stosowania w środkach ochrony roślin;
b) jako nawozy, środki poprawiające właściwości gleby i odżywki;
c) jako nieekologiczny materiał paszowy […] lub jako materiał paszowy […];
d) jako dodatki paszowe i substancje pomocnicze w przetwórstwie;
e) jako produkty służące do czyszczenia i dezynfekcji stawów, klatek, basenów, torów wodnych […];
f) jako produkty służące do czyszczenia i dezynfekcji budynków i instalacji stosowanych w produkcji roślinnej […];
g) jako produkty do czyszczenia i dezynfekcji obiektów służących do przetwarzania i przechowywania.
2. Oprócz produktów i substancji dozwolonych zgodnie z ust. 1 Komisja może dopuścić niektóre produkty i substancje do stosowania w produkcji ekologicznej żywności przetworzonej oraz drożdży stosowanych jako żywność lub pasza – i umieścić wszelkie takie dopuszczone produkty i substancje w ograniczonych wykazach – w następujących celach:
a) jako dodatki do żywności i substancje pomocnicze w przetwórstwie;
b) jako nieekologiczne składniki pochodzenia rolnego, które mają być stosowane w produkcji ekologicznej żywności przetworzonej;
c) jako substancje pomocnicze w przetwórstwie używane w produkcji drożdży i produktów drożdżowych.
4. Dopuszczanie produktów i substancji, o których mowa w ust. 2, do stosowania w produkcji przetworzonej żywności ekologicznej lub do produkcji drożdży używanych jako żywność lub pasza odbywa się zgodnie z zasadami ustanowionymi w rozdziale II i następującymi kryteriami ocenianymi całościowo:
a) nie są dostępne produkty ani substancje alternatywne dopuszczone zgodnie z niniejszym artykułem ani techniki zgodne z niniejszym rozporządzeniem;
b) bez użycia tych produktów i substancji nie byłoby możliwe produkowanie ani konserwowanie żywności ani zaspokojenie danych wymogów żywieniowych przewidzianych w przepisach Unii;
c) te produkty i substancje są pochodzenia naturalnego i mogły zostać poddane tylko procesom mechanicznym, fizycznym, biologicznym, enzymatycznym lub mikrobiologicznym, z wyjątkiem przypadków, gdy produkty lub substancje z takich źródeł nie są dostępne w wystarczającej ilości lub jakości;
d) nie jest dostępny w wystarczającej ilości składnik ekologiczny.
9. Komisja przyjmuje akty wykonawcze dotyczące zezwoleń na stosowanie produktów i substancji, o których mowa w ust. 1 i 2, w produkcji ekologicznej ogółem oraz w produkcji przetworzonej żywności ekologicznej w szczególności albo dotyczące wycofania takich zezwoleń, jak również ustanawiające procedury, które należy zastosować w celu udzielenia takich zezwoleń, i wykazy takich produktów i substancji, a także, w stosownych przypadkach, ich opis, wymogi co do składu oraz warunki stosowania.
Punkt 2.2.1 części III załącznika II do rozporządzenia 2018/848 wskazuje:
„Zbiór naturalnie rosnących alg i ich części uznaje się za produkcję ekologiczną, pod warunkiem że:
a) obszary wzrostu są odpowiednie ze zdrowotnego punktu widzenia oraz są w bardzo dobrym stanie ekologicznym określonym w dyrektywie 2000/60/WE lub ich jakość jest równoważna:
– z obszarami produkcyjnymi klasy A i B na mocy rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 854/2004 […] do dnia 13 grudnia 2019 r., lub
– z odpowiednimi obszarami klasyfikacji określonymi w aktach wykonawczych przyjętych przez Komisję zgodnie z art. 18 ust. 8 rozporządzenia (UE) 2017/625 z dniem 14 grudnia 2019 r.;
b) zbiór nie wpływa znacząco na równowagę naturalnego ekosystemu ani na utrzymanie gatunków na obszarze zbioru”.
Zgodnie z pkt 2 części IV załącznika II do rozporządzenia 2018/848:
„Szczegółowe wymogi dotyczące produkcji żywności przetworzonej
2.2. Użycie niektórych produktów i substancji w przetwórstwie spożywczym
2.2.1. W przetwórstwie spożywczym […] mogą być stosowane tylko dodatki do żywności, substancje pomocnicze w przetwórstwie i nieekologiczne składniki pochodzenia rolnego dopuszczone na podstawie art. 24 lub 25 do stosowania w produkcji ekologicznej oraz produkty i substancje, o których mowa w pkt 2.2.2.
2.2.2. W przetwórstwie spożywczym zezwala się na użycie następujących produktów i substancji:
f) minerałów (wraz z pierwiastkami śladowymi), witamin, aminokwasów i mikroelementów, pod warunkiem że:
(i) ich użycie w żywności przeznaczonej do normalnego spożycia jest »bezpośrednio prawnie wymagane«, w znaczeniu, że jest bezpośrednio wymagane przepisami prawa Unii lub przepisami prawa krajowego zgodnymi z prawem Unii, z tym skutkiem, że żywność ta nie może w ogóle być wprowadzona do obrotu jako żywność przeznaczona do normalnego spożycia, jeżeli te minerały, witaminy, aminokwasy lub mikroelementy nie zostaną dodane; lub
(ii) jeżeli chodzi o żywność wprowadzoną do obrotu jako mającą szczególne cechy lub skutki zdrowotne lub żywieniowe lub w odniesieniu do potrzeb określonych grup konsumentów:
– w produktach, o których mowa w art. 1 ust. 1 lit. a) i b) rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 609/2013 […], ich stosowanie jest dozwolone na mocy tego rozporządzenia i aktów przyjętych na podstawie jego art. 11 ust. 1 niniejszego rozporządzenia w odniesieniu do tych produktów, lub
– w produktach objętych dyrektywą Komisji 2006/125/WE […] ich stosowanie jest dozwolone na mocy tej dyrektywy”.
Rozporządzenie wykonawcze (UE) 2021/1165
Artykuł 7 akapit pierwszy rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) 2021/1165 z dnia 15 lipca 2021 r. zezwalającego na stosowanie niektórych produktów i substancji w produkcji ekologicznej oraz ustanawiającego ich wykazy (Dz.U. 2021, L 253, s. 13) stanowi:
„Do celów art. 24 ust. 2 lit. b) rozporządzenia [2018/848] w produkcji przetworzonej żywności ekologicznej można stosować wyłącznie nieekologiczne składniki pochodzenia rolnego wymienione w części B załącznika V do niniejszego rozporządzenia, pod warunkiem że ich stosowanie jest zgodne z odpowiednimi przepisami prawa Unii oraz, w stosownych przypadkach, zgodne z przepisami krajowymi opartymi na prawie Unii”.
Część B załącznika V do tego rozporządzenia wykonawczego, zatytułowana „Dopuszczone nieekologiczne składniki pochodzenia rolnego do stosowania w produkcji przetworzonej żywności ekologicznej, o której mowa w art. 24 ust. 2 lit. b) [rozporządzenia 2018/848]”, zawiera tabelę, w której figurują między innymi dwa następujące wpisy:
„Algi arame (Eisenia bicyclis), nieprzetworzone oraz produkty pierwszego przetworzenia bezpośrednio związane z tymi algami.
Algi hijiki (Hizikia fusiforme), nieprzetworzone oraz produkty pierwszego przetworzenia bezpośrednio związane z tymi algami”.
Postępowanie główne i pytanie prejudycjalne
Lima, spółka prawa belgijskiego, prowadzi działalność w zakresie sprzedaży dwóch napojów, znakowanych jako ekologiczne, na bazie ryżu i owsa, których charakterystycznym składnikiem jest certyfikowana jako ekologiczna alga Lithothamnium calcareum, uzyskiwana ze zbioru naturalnie rosnących alg.
W dniu 13 kwietnia 2023 r. jednostka certyfikująca, stwierdziwszy w szczególności, że na etykietach i formularzach technicznych tych napojów widnieje oznaczenie wskazujące „bogaty w wapń”, wydała decyzję certyfikacyjną zawierającą ostrzeżenie wobec tej spółki ze względu na to, że wspomniane napoje były znakowane i sprzedawane jako produkty ekologiczne, podczas gdy były to produkty niezgodne z przepisami.
W uzasadnieniu tej decyzji jednostka certyfikująca wskazała, że dodanie pozostałości martwych alg, bogatych w wapń, stanowi wzbogacenie produktów ekologicznych sprzeczne z pkt 2.2 części IV załącznika II do rozporządzenia 2018/848. W tym względzie jednostka certyfikująca uznała, że należy rozróżnić z jednej strony świeże algi – produkt rolny, którego zbiory i przetwarzanie prowadzą do powstania produktu, który może być certyfikowany jako ekologiczny, a z drugiej strony – szkielet wapniowy powstały w wyniku zwapnienia martwych alg.
W dniu 26 maja 2023 r. spółka Lima wniosła odwołanie od tej decyzji do departamentu ds. rolnictwa i rybołówstwa flamandzkiego organu administracji rządowej.
Decyzją z dnia 18 grudnia 2023 r. departament ten uznał, że proszek uzyskany z oczyszczonych, wysuszonych i rozdrobnionych osadów algi Lithothamnium calcareum stanowi „składnik mineralny” i że proszek ten nie może być stosowany w przetwórstwie rozpatrywanej żywności ekologicznej, ponieważ jego użycie nie jest „bezpośrednio prawnie wymagane” w rozumieniu pkt 2.2.2 lit. f) ppkt (i) części IV załącznika II do rozporządzenia 2018/848. W związku z tym rzeczony departament utrzymał w mocy środek ostrzegawczy wobec Limy i nakazał zaprzestanie dodawania do ekologicznych napojów roślinnych wspomnianego proszku, niezależnie od tego, czy jest on certyfikowany jako ekologiczny, czy też nie, najpóźniej z dniem 1 stycznia 2024 r.
W dniu 15 stycznia 2024 r. spółka Lima wniosła skargę o stwierdzenie nieważności tej decyzji do Raad van State (rady stanu, Belgia), która jest sądem odsyłającym.
Sąd ten wyjaśnia, że zgodnie z pkt 12 dokumentu zatytułowanego „Frequently asked pytania on organic rules” („Często zadawane pytania dotyczące zasad produkcji ekologicznej”), opublikowanego przez Komisję w dniu 30 listopada 2023 r., główną funkcją Lithothamnium calcareum w żywności przetworzonej jest dostarczenie wapnia, a jej głównym składnikiem jest węglan wapnia, który jest minerałem i którego stosowanie w produkcji ekologicznej wymaga zezwolenia zgodnie z pkt 2.2.2 części IV załącznika II do rozporządzenia 2018/848.
Sąd odsyłający podkreśla, że strony w postępowaniu głównym nie zgadzają się w szczególności co do konsekwencji, jakie należy wyciągnąć z wyroku z dnia 29 kwietnia 2021 r., Natumi (C‑815/19, zwanego dalej „wyrokiem Natumi”, EU:C:2021:336), w którym Trybunał orzekł, że proszek uzyskany z osadów algi Lithothamnium calcareum, które są oczyszczone, wysuszone i rozdrobnione, jako nieekologiczny składnik pochodzenia rolniczego nie może być wykorzystywany do przetwarzania żywności ekologicznej, takiej jak napoje ekologiczne na bazie ryżu i soi, w celu ich wzbogacenia w wapń.
W tym względzie sąd odsyłający zastanawia się, czy wynikająca z pkt 69 i 70 tego wyroku troska o uniknięcie obchodzenia surowych zasad dotyczących dodawania produktów i substancji takich jak minerały w procesie produkcji żywności ekologicznej jest nadal istotna w odniesieniu do certyfikowanej jako ekologiczna algi Lithothamnium calcareum.
Ponadto sąd ten zauważa, że wspomniany wyrok dotyczył wykładni przepisów, które już nie obowiązują i które pod pewnymi względami różniły się od rozporządzenia 2018/848.
W związku z tym wspomniany sąd zastanawia się nad kwestią, czy rozporządzenie 2018/848 zezwala na stosowanie w przetwórstwie żywności ekologicznej certyfikowanego jako ekologiczny proszku uzyskanego z oczyszczonych, rozdrobnionych i wysuszonych osadów algi Lithothamnium calcareum jako składnika ekologicznego pochodzenia rolniczego, czy też, niezależnie od ekologicznego charakteru tego składnika, należy stosować surowe zasady udzielania zezwoleń dotyczące minerałów zawarte w pkt 2.2.2 lit. f) części IV załącznika II do tego rozporządzenia.
W tych okolicznościach Raad van State (rada stanu) postanowiła zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującym pytaniem prejudycjalnym:
„Czy pkt 2.2.1 i 2.2.2 części IV załącznika II do rozporządzenia [2018/848] w związku z art. 7 lit. b) i c) [rozporządzenia 2018/848] należy interpretować w ten sposób, że w ramach przetwarzania żywności ekologicznej przeznaczonej do normalnego spożycia certyfikowany jako ekologiczny proszek uzyskany z oczyszczonych, rozdrobionych i wysuszonych osadów [algi] Lithothamnium calcareum, który jest naturalnie bogaty w węglan wapnia, jest objęty pkt 2.2.2 lit. f) [ppkt] (i) części IV załącznika II do [rozporządzenia 2018/848], a tym samym jest on niedozwolony, ponieważ użycie wapnia w żywności przeznaczonej do normalnego spożycia nie jest bezpośrednio prawnie wymagane?”.
W przedmiocie wniosku o otwarcie ustnego etapu postępowania na nowo
Pismem złożonym w sekretariacie Trybunału w dniu 11 maja 2026 r. spółka Lima wniosła, na podstawie art. 83 regulaminu postępowania przed Trybunałem, o otwarcie ustnego etapu postępowania na nowo.
Na poparcie tego wniosku podnosi ona zasadniczo, że nie zgadza się z niektórymi elementami oceny zawartymi w opinii rzecznika generalnego. Ściślej rzecz ujmując, spółka Lima utrzymuje, że proszku otrzymanego z algi Lithothamnium calcareum nie można uznać za „dodatek do żywności”.
Zgodnie z art. 83 regulaminu postępowania Trybunał może w każdej chwili, po zapoznaniu się ze stanowiskiem rzecznika generalnego, postanowić o otwarciu ustnego etapu postępowania na nowo, w szczególności jeśli uzna, że okoliczności zawisłej przed nim sprawy nie są wystarczająco wyjaśnione, lub jeśli po zamknięciu ustnego etapu postępowania strona przedstawiła nowy fakt mogący mieć decydujące znaczenie dla rozstrzygnięcia Trybunału, lub też jeśli sprawa ma zostać rozstrzygnięta na podstawie argumentu, który nie był przedmiotem dyskusji między stronami lub innymi podmiotami, o których mowa w art. 23 statutu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej.
W tym względzie należy zauważyć, po pierwsze, że statut Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej oraz regulamin postępowania nie dają stronom możliwości przedkładania uwag w odpowiedzi na opinię przedstawioną przez rzecznika generalnego. Ponadto na podstawie art. 252 akapit drugi TFUE rzecznik generalny przedstawia publicznie, przy zachowaniu całkowitej bezstronności i niezależności, uzasadnioną opinię w sprawach, które zgodnie ze statutem Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej wymagają jego zaangażowania. Trybunał nie jest związany ani tą opinią, ani uzasadnieniem, w oparciu o które rzecznik generalny dochodzi do zawartych w opinii wniosków. W konsekwencji okoliczność, że jedna ze stron w postępowaniu głównym nie zgadza się z opinią rzecznika generalnego, bez względu na to, jakie kwestie rzecznik generalny porusza w swojej opinii, nie może sama w sobie stanowić uzasadnienia dla otwarcia ustnego etapu postępowania na nowo [zob. podobnie wyrok z dnia 12 maja 2026 r., Meta Platforms Ireland (Godziwa rekompensata), C‑797/23, EU:C:2026:395, pkt 25 i przytoczone tam orzecznictwo].
Po drugie, biorąc pod uwagę całość informacji, którymi dysponuje, Trybunał uważa, że w każdym razie okoliczności zawisłej przed nim sprawy są wystarczająco wyjaśnione, aby orzec w przedmiocie wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym.
W tych okolicznościach Trybunał uznaje, po zapoznaniu się ze stanowiskiem rzecznika generalnego, że nie ma potrzeby zarządzenia otwarcia ustnego etapu postępowania na nowo.
W przedmiocie pytania prejudycjalnego
Poprzez swoje pytanie sąd odsyłający dąży w istocie do ustalenia, czy pkt 2.2.1 i 2.2.2 części IV załącznika II do rozporządzenia 2018/848 w związku z art. 7 lit. b) i c) tego rozporządzenia należy interpretować w ten sposób, że certyfikowany jako ekologiczny proszek uzyskany z oczyszczonych, rozdrobnionych i wysuszonych osadów algi Lithothamnium calcareum należy do kategorii „minerałów” objętych zakresem pkt 2.2.2 lit. f) ppkt (i) części IV załącznika II do tego rozporządzenia.
Z postanowienia odsyłającego wynika, że w przeciwnym razie sąd odsyłający zastanawia się nad kwestią, czy ten certyfikowany jako ekologiczny proszek stanowi „ekologiczny składnik pochodzenia rolnego” w rozumieniu art. 7 lit. a) rozporządzenia 2018/848, którego stosowanie w przetwórstwie żywności ekologicznej przeznaczonej do normalnego spożycia w celu wzbogacania jej w wapń nie jest zakazane.
W konsekwencji należy przeformułować zadane pytanie w ten sposób, że zmierza ono do ustalenia, czy pkt 2.2.1 i 2.2.2 części IV załącznika II do rozporządzenia 2018/848 w związku z art. 7 lit. a)–c) tego rozporządzenia należy interpretować w ten sposób, że certyfikowany jako ekologiczny proszek uzyskany z oczyszczonych, rozdrobnionych i wysuszonych osadów algi Lithothamnium calcareum, stosowany w przetwórstwie żywności ekologicznej przeznaczonej do normalnego spożycia w celu wzbogacenia jej w wapń, należy do kategorii „minerałów” objętej pkt 2.2.2 lit. f) ppkt (i) części IV załącznika II do tego rozporządzenia, czy też stanowi on „ekologiczny składnik pochodzenia rolnego” w rozumieniu art. 7 lit. a) tego rozporządzenia, którego stosowanie w przetwórstwie żywności ekologicznej przeznaczonej do normalnego spożycia w celu wzbogacenia jej w wapń nie jest zakazane.
Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem przy dokonywaniu wykładni przepisu prawa Unii należy uwzględniać nie tylko jego brzmienie, lecz także jego kontekst oraz cele regulacji, której część przepis ten stanowi (zob. wyroki: z dnia 17 listopada 1983 r., Merck, 292/82, EU:C:1983:335, pkt 12; a także z dnia 1 sierpnia 2025 r., Alace i Canpelli, C‑758/24 i C‑759/24, EU:C:2025:591, pkt 91).
Z utrwalonego orzecznictwa wynika również, że ustalenie znaczenia i zakresu pojęć, których definicji prawo Unii nie zawiera i względem których nie odsyła do prawa państw członkowskich, powinno być dokonywane zgodnie z ich zwyczajowym znaczeniem w języku potocznym, z uwzględnieniem kontekstu, w którym są użyte, i celów uregulowania, którego są częścią (wyrok z dnia 16 lipca 2026 r., Knocknamona i Massey, C‑27/25 i C‑356/25, EU:C:2026:596, pkt 40 i przytoczone tam orzecznictwo).
Należy przypomnieć, że zgodnie z art. 16 rozporządzenia 2018/848 podmioty będące producentami żywności przetworzonej winny przestrzegać w szczególności szczegółowych przepisów dotyczących produkcji zawartych między innymi w części IV załącznika II do tego rozporządzenia.
Dokładniej rzecz ujmując, pkt 2.2.2 lit. f) ppkt (i) części IV załącznika II do rozporządzenia 2018/848 uzależnia stosowanie minerałów w przetwórstwie żywności ekologicznej przeznaczonej do normalnego spożycia, takiej jak napoje roślinne rozpatrywane w postępowaniu głównym, od warunku, aby ich użycie było „bezpośrednio prawnie wymagane”.
W tym względzie należy zauważyć, że ani ten przepis, ani rozporządzenie 2018/848 jako całość nie definiują pojęcia „minerałów”. Jednakże zgodnie z jego zwykłym znaczeniem pojęcie to odnosi się do pierwiastków lub związków chemicznych niemających charakteru organicznego.
W niniejszej sprawie należy stwierdzić – z zastrzeżeniem dokonania weryfikacji przez sąd odsyłający – że certyfikowany jako ekologiczny proszek uzyskany z oczyszczonych, rozdrobnionych i wysuszonych osadów algi Lithothamnium calcareum, naturalnie bogaty w węglan wapnia, zawiera element organiczny. Nie stanowi on zatem minerału.
W konsekwencji kategorię „minerałów” objętą pkt 2.2.2 lit. f) ppkt (i) części IV załącznika II do rozporządzenia 2018/848 należy rozumieć w ten sposób, że nie obejmuje ona certyfikowanego jako ekologiczny proszku uzyskanego z oczyszczonych, rozdrobnionych i wysuszonych osadów algi Lithothamnium calcareum.
Stwierdzenie to jest spójne z wyrokiem Natumi, w którego pkt 47 Trybunał orzekł, pod rządami rozporządzenia Rady (WE) nr 834/2007 z dnia 28 czerwca 2007 r. w sprawie produkcji ekologicznej i znakowania produktów ekologicznych i uchylającego rozporządzenie (EWG) nr 2092/91 (Dz.U. 2007, L 189, s. 1) oraz rozporządzenia Komisji (WE) nr 889/2008 z dnia 5 września 2008 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 834/2007 w sprawie produkcji ekologicznej i znakowania produktów ekologicznych w odniesieniu do produkcji ekologicznej, znakowania i kontroli (Dz.U. 2008, L 250, s. 1), że algi Lithothamnium calcareum nie można na pierwszy rzut oka uznać za minerał.
Należy jeszcze ustalić, czy pojęcie „ekologicznego składnika pochodzenia rolnego” użyte w art. 7 lit. a) rozporządzenia 2018/848 należy interpretować w ten sposób, że obejmuje ono certyfikowany jako ekologiczny proszek uzyskany z oczyszczonych, rozdrobnionych i wysuszonych osadów algi Lithothamnium calcareum.
Artykuł 7 lit. a) rozporządzenia 2018/848 przewiduje, że produkcja przetworzonej ekologicznej żywności opiera się na zasadzie, zgodnie z którą należy produkować żywność ekologiczną z ekologicznych składników pochodzenia rolnego.
Należy zauważyć, że ani ten przepis, ani rozporządzenie 2018/848 jako całość nie definiują pojęcia „ekologicznego składnika pochodzenia rolnego”.
Należy jednak zauważyć w pierwszej kolejności, że art. 3 pkt 51 tego rozporządzenia definiuje w odniesieniu do produktów innych niż żywność pojęcie „składnika” jako „każd[ą] substancj[ę] lub produkt stosowane w procesie wytwarzania lub przygotowywania produktów, która nadal jest obecna w produkcie końcowym, nawet w zmienionej postaci”. Co się tyczy żywności, przepis ten odsyła do definicji pojęcia „składnika” zawartej w art. 2 ust. 2 lit. f) rozporządzenia nr 1169/2011, która jest sformułowana w podobny sposób, ale dodatkowo precyzuje, po pierwsze, że do wszelkich substancji lub produktów zalicza się środki aromatyzujące, dodatki do żywności i enzymy spożywcze, a po drugie, że pozostałości nie uważa się za składniki.
Przepisy te nie wprowadzają żadnego rozróżnienia w zależności od cech charakterystycznych danego produktu, takich jak jego skład chemiczny, od celu jego zastosowania, takiego jak zapewnienie wartości odżywczej, ani od momentu jego zastosowania, takiego jak etap przetwarzania środka spożywczego.
W związku z tym nie ma znaczenia w tym względzie podniesiona przez sąd odsyłający okoliczność, że alga Lithothamnium calcareum jest naturalnie bogata w węglan wapnia i że ten ostatni stanowi sól mineralną znajdującą się w wykazie składników mineralnych wymienionych w załączniku I do rozporządzenia nr 1925/2006 dotyczącym dodawania do żywności witamin i składników mineralnych oraz niektórych innych substancji.
W konsekwencji pojęcie „składnika” w rozumieniu rozporządzenia 2018/848 należy interpretować w ten sposób, że może ono obejmować certyfikowany jako ekologiczny proszek uzyskany z oczyszczonych, rozdrobnionych i wysuszonych osadów algi Lithothamnium calcareum.
W drugiej kolejności należy zauważyć, że zgodnie z jego art. 2 ust. 1 rozporządzenie 2018/848 ma zastosowanie do żywych lub nieprzetworzonych produktów rolnych, przetworzonych produktów rolnych przeznaczonych do wykorzystania jako żywność, pasz oraz niektórych innych produktów ściśle powiązanych z rolnictwem wymienionych w załączniku I do tego rozporządzenia.
W szczególności produkcja alg została uregulowana w art. 15 rozporządzenia 2018/848, zgodnie z którym podmioty będące producentami alg winny przestrzegać w szczególności szczegółowych przepisów dotyczących produkcji zawartych między innymi w części III załącznika II do tego rozporządzenia.
W pkt 2.2.1 części III załącznika II wyraźnie wymieniono „zbiór naturalnie rosnących alg i ich części”. W związku z tym w ramach rozporządzenia 2018/848 szkieletu naturalnie rosnącej algi Lithothamnium calcareum nie można odróżnić od tej algi.
W zależności od tego, czy suszenie osadów zbudowanych z tego szkieletu wiąże się ze „znaczną zmianą” tych osadów w rozumieniu art. 2 ust. 1 lit. m) rozporządzenia nr 852/2004, do którego odsyła art. 3 pkt 73 rozporządzenia 2018/848, certyfikowany jako ekologiczny proszek uzyskany w wyniku oczyszczania, rozdrabniania i suszenia tych osadów należy uznać za część „żywych lub nieprzetworzonych produktów rolnych”, o których mowa w art. 2 ust. 1 lit. a) rozporządzenia 2018/848, albo „przetworzonych produktów rolnych przeznaczonych do wykorzystania jako żywność”, o których mowa w art. 2 ust. 1 lit. b) tego rozporządzenia.
Należy ponadto podkreślić, po pierwsze, że algi należą do „nieekologicznych składników pochodzenia rolnego” wymienionych w części B załącznika V do rozporządzenia wykonawczego 2021/1165, które mogą być dodawane do żywności na podstawie art. 24 ust. 2 lit. b) rozporządzenia 2018/848. Po drugie, w pkt 42 wyroku Natumi Trybunał orzekł, że proszek uzyskany z osadów algi Lithothamnium calcareum, które są oczyszczone, wysuszone i rozdrobnione, należy uznać za „składnik rolniczy”, w tamtym przypadku nieekologiczny.
W świetle powyższego pojęcie „ekologicznego składnika pochodzenia rolnego” w rozumieniu art. 7 lit. a) rozporządzenia 2018/848 należy interpretować w ten sposób, że obejmuje ono certyfikowany jako ekologiczny proszek uzyskany z oczyszczonych, rozdrobnionych i wysuszonych osadów algi Lithothamnium calcareum.
Wykładnię tę potwierdza kontekst, w jaki wpisują się rozpatrywane przepisy.
Należy przypomnieć w tym względzie, że szczegółowe zasady mające zastosowanie do przetwarzania żywności ekologicznej zostały określone w art. 7 rozporządzenia 2018/848. Ów art. 7 lit. a) ustanawia zasadę, zgodnie z którą żywność ekologiczną należy produkować z ekologicznych składników pochodzenia rolnego, a ten sam art. 7 lit. b) i c) wskazuje, że należy z jednej strony ograniczyć do minimum stosowanie niektórych produktów i substancji i stosować je tylko wtedy, gdy istnieje istotna potrzeba technologiczna lub do szczególnych celów żywieniowych, a z drugiej strony wykluczyć substancje i metody przetwarzania, które mogą wprowadzać w błąd co do prawdziwej natury danego produktu.
W tym względzie należy stwierdzić, że stosowanie ekologicznego składnika pochodzenia rolnego, takiego jak certyfikowany jako ekologiczny proszek uzyskany z oczyszczonych, rozdrobnionych i wysuszonych osadów algi Lithothamnium calcareum, w przetwórstwie żywności ekologicznej przeznaczonej do normalnego spożycia w celu wzbogacenia jej w wapń nie jest sprzeczne z zasadami określonymi w art. 7 lit. b) i c) rozporządzenia 2018/848.
Po pierwsze, art. 7 lit. b) rozporządzenia 2018/848, który określa produkty i substancje, których stosowanie w przetwórstwie żywności ekologicznej należy ograniczyć, dotyczy wyłącznie dodatków do żywności, składników nieekologicznych pełniących funkcje głównie technologiczne lub sensoryczne, a także mikroelementów i substancji pomocniczych w przetwórstwie.
W tym względzie należy zauważyć, że rozporządzenie 2018/848 nie definiuje pojęcia „mikroelementów”. Jednakże pkt 2.2.2 lit. f) części IV załącznika II do tego rozporządzenia wymienia mikroelementy jako kategorię odrębną od minerałów. W związku z tym certyfikowany jako ekologiczny proszek z algi Lithothamnium calcareum, używany w przetwórstwie żywności ekologicznej przeznaczonej do normalnego spożycia w celu wzbogacania jej w wapń, nie stanowi „mikroelementu” w rozumieniu art. 7 lit. b) rozporządzenia 2018/848.
Ponadto art. 3 pkt 61 i 65 rozporządzenia 2018/848 odsyła, w odniesieniu do definicji pojęć „dodatku do żywności” i „substancji pomocniczej w przetwórstwie”, odpowiednio, do art. 3 ust. 2 lit. a) i b) rozporządzenia nr 1333/2008. Te ostatnie przepisy wymieniają wśród elementów składowych tych pojęć ich celowe użycie ze względów technologicznych.
Artykuł 3 ust. 2 lit. a) ppkt (ii) rozporządzenia nr 1333/2008 przewiduje bowiem, że środka spożywczego stosowanego ze względu na jego właściwości odżywcze, ale mającego wtórny efekt barwiący, nie uznaje się za dodatek do żywności. Podobnie z art. 3 ust. 2 lit. b) ppkt (iii) tego rozporządzenia wynika, że stosowanie substancji pomocniczych w przetwórstwie służy celowi technologicznemu w trakcie obróbki lub przetwarzania.
W konsekwencji danego składnika nie można uznać za „dodatek do żywności” lub „substancję pomocniczą w przetwórstwie”, jeżeli jest on stosowany wyłącznie w celach żywieniowych.
W niniejszej sprawie, po pierwsze, z wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym nie wynika, by certyfikowany jako ekologiczny proszek rozpatrywany w postępowaniu głównym był wykorzystywany do celów innych niż żywieniowe, a mianowicie innych niż wzbogacenie w wapń, a po drugie, jak wskazała Komisja w swoich uwagach na piśmie, jedyne znane wykorzystanie proszku uzyskanego z algi Lithothamnium calcareum w przemyśle spożywczym polega na tym, że służy on jako będący źródłem wapnia i magnezu składnik żywności lub suplement żywnościowy.
Wynika z tego, że pojęcia „dodatku do żywności” i „substancji pomocniczej w przetwórstwie”, o których mowa w art. 7 lit. b) rozporządzenia 2018/848, należy interpretować w ten sposób, że nie obejmują one certyfikowanego jako ekologiczny proszku z algi Lithothamnium calcareum, używanego w celach żywieniowych w przetwórstwie żywności ekologicznej przeznaczonej do normalnego spożycia w celu wzbogacenia jej w wapń.
W konsekwencji ekologiczny składnik pochodzenia rolnego, taki jak certyfikowany jako ekologiczny proszek uzyskany z oczyszczonych, rozdrobnionych i wysuszonych osadów algi Lithothamnium calcareum, stosowany w przetwórstwie żywności ekologicznej w celu wzbogacenia jej w wapń, nie podlega ograniczeniom wynikającym z art. 7 lit. b) rozporządzenia 2018/848.
Ponadto certyfikowany jako ekologiczny proszek rozpatrywany w postępowaniu głównym nie jest objęty zakresem stosowania pkt 2.2.1 części IV załącznika II do rozporządzenia 2018/848, który to załącznik, przywołany przez sąd odsyłający, dotyczy dodatków do żywności, substancji pomocniczych w przetwórstwie i nieekologicznych składników pochodzenia rolnego, których stosowanie w produkcji ekologicznej jest dozwolone na podstawie art. 24 tego rozporządzenia.
Po drugie, stosowanie ekologicznego składnika pochodzenia rolnego, takiego jak certyfikowany jako ekologiczny proszek uzyskany z oczyszczonych, rozdrobnionych i wysuszonych osadów algi Lithothamnium calcareum, w przetwórstwie żywności ekologicznej przeznaczonej do normalnego spożycia w celu wzbogacenia jej w wapń również nie narusza zasady ustanowionej w art. 7 lit. c) rozporządzenia 2018/848, a mianowicie wykluczenia substancji i metod przetwarzania mogących wprowadzać w błąd co do prawdziwej natury danego produktu.
Prawdą jest, że wykorzystanie jako źródła minerałów nieekologicznych składników pochodzenia rolnego w produkcji produktu oznaczonego i wprowadzonego do obrotu jako ekologiczny może, podobnie jak dodanie soli mineralnych, wprowadzić konsumenta w błąd co do natury składników tego produktu, sprawiając, że może on sądzić, że wszystkie te składniki pochodzą z rolnictwa ekologicznego, lub co do pochodzenia minerałów zawartych w tym produkcie, sprawiając, że może on sądzić, że składniki te pochodzą z ekologicznych składników pochodzenia rolnego.
Nie dotyczy to jednak użycia ekologicznego składnika pochodzenia rolnego naturalnie bogatego w minerały, w niniejszym przypadku w wapń, które nie powoduje żadnej dwuznaczności co do natury składników rozpatrywanego produktu lub co do pochodzenia minerałów zawartych w tym produkcie.
Należy ponadto podkreślić, że w pkt 69 i 70 wyroku Natumi Trybunał orzekł zasadniczo, że nie można przyjąć takiej wykładni mających zastosowanie przepisów, która pozbawiałaby skuteczności ustanowione w tych przepisach surowe zasady dotyczące dodawania niektórych produktów i substancji, takich jak minerały, w procesie produkcji żywności ekologicznej.
Niemniej jednak należy zauważyć, po pierwsze, że niniejszy wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy, w przeciwieństwie do wniosku leżącego u podstaw wyroku Natumi, proszku certyfikowanego jako ekologiczny, a po drugie, że system ustanowiony w rozporządzeniu 2018/848 nie pokrywa się z systemem wynikającym z rozporządzeń nr 834/2007 i nr 889/2008, analizowanym we wspomnianym wyroku. Jak bowiem stwierdził w istocie Trybunał w pkt 71 wyroku Natumi, rozporządzenie 2018/848 wpisuje się w ramy ewolucji w dziedzinie żywienia ekologicznego zmierzającej do ograniczenia dodawania do żywności składników nieekologicznych.
Co się tyczy celów realizowanych przez przepisy rozpatrywane w niniejszej sprawie, należy przypomnieć, że motyw 51 rozporządzenia 2018/848 wskazuje w szczególności, iż ekologiczne produkty przetworzone powinny być produkowane przy użyciu metod przetwarzania, które gwarantują zachowanie ekologicznych cech i właściwości produktów.
Ponadto produkcja ekologiczna jest zrównoważonym systemem zarządzania, który zgodnie z art. 5 lit. d) rozporządzenia 2018/848 ma na celu produkcję szerokiej gamy wysokiej jakości żywności oraz innych produktów rolnych i produktów akwakultury, które zaspokajają zapotrzebowanie konsumentów na towary produkowane przy wykorzystaniu procesów niestanowiących zagrożenia dla środowiska, zdrowia ludzi, zdrowia roślin ani dla zdrowia i dobrostanu zwierząt, a także, zgodnie z art. 5 lit. e) tego rozporządzenia, zapewnienie integralności produkcji ekologicznej na wszystkich etapach produkcji, przygotowania i dystrybucji żywności i paszy.
Szczegółowe zasady mające zastosowanie do przetwarzania żywności ekologicznej ustanowione w art. 7 lit. b) i c) rozporządzenia 2018/848 przyczyniają się do realizacji celów, jakimi są produkcja szerokiej gamy wysokiej jakości żywności oraz innych produktów rolnych i akwakultury, a także integralność produkcji ekologicznej, określonych w art. 5 lit. d) i e) tego rozporządzenia.
W tym względzie z pkt 64 niniejszego wyroku wynika, że stosowanie ekologicznego składnika pochodzenia rolnego, takiego jak certyfikowany jako ekologiczny proszek uzyskany z oczyszczonych, rozdrobnionych i wysuszonych osadów algi Lithothamnium calcareum, w przetwórstwie żywności ekologicznej przeznaczonej do normalnego spożycia w celu wzbogacenia jej w wapń nie jest sprzeczne z tymi zasadami. Takie stosowanie nie jest zatem sprzeczne z celami realizowanymi przez rozporządzenie 2018/848.
Ponadto należy zauważyć, że gdyby napoje roślinne bogate w wapń nie mogły być w żadnym wypadku znakowane i wprowadzane do obrotu jako produkty ekologiczne, producenci tych napojów byliby zachęcani do stosowania nieekologicznych składników pochodzenia rolnego, a nawet składników nierolniczych, co byłoby sprzeczne z celem, jakim jest produkcja szerokiej gamy wysokiej jakości żywności oraz innych produktów rolnych i akwakultury, a także z celem integralności produkcji ekologicznej.
W świetle całości powyższych rozważań na zadane pytanie trzeba odpowiedzieć, że pkt 2.2.1 i 2.2.2 części IV załącznika II do rozporządzenia 2018/848 w związku z art. 7 lit. a)–c) tego rozporządzenia należy interpretować w ten sposób, że certyfikowany jako ekologiczny proszek uzyskany z oczyszczonych, rozdrobnionych i wysuszonych osadów algi Lithothamnium calcareum nie należy do kategorii „minerałów” objętych zakresem pkt 2.2.2 lit. f) ppkt (i) części IV załącznika II do tego rozporządzenia, lecz stanowi „ekologiczny składnik pochodzenia rolnego” w rozumieniu art. 7 lit. a) wspomnianego rozporządzenia, którego stosowanie w przetwórstwie żywności przeznaczonej do normalnego spożycia w celu wzbogacenia jej w wapń nie jest zakazane.
W przedmiocie kosztów
Dla stron w postępowaniu głównym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej przed sądem odsyłającym, do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi, inne niż koszty stron w postępowaniu głównym, nie podlegają zwrotowi.
Z powyższych względów Trybunał (pierwsza izba) orzeka, co następuje:
Punkty 2.2.1 i 2.2.2 części IV załącznika II do rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/848 z dnia 30 maja 2018 r. w sprawie produkcji ekologicznej i znakowania produktów ekologicznych i uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 834/2007, w związku z art. 7 lit. a)–c) rozporządzenia 2018/848,
należy interpretować w ten sposób, że:
certyfikowany jako ekologiczny proszek uzyskany z oczyszczonych, rozdrobnionych i wysuszonych osadów algi Lithothamnium calcareum nie należy do kategorii „minerałów” objętych zakresem pkt 2.2.2 lit. f) ppkt (i) części IV załącznika II do tego rozporządzenia, lecz stanowi „ekologiczny składnik pochodzenia rolnego” w rozumieniu art. 7 lit. a) wspomnianego rozporządzenia, którego stosowanie w przetwórstwie żywności przeznaczonej do normalnego spożycia w celu wzbogacenia jej w wapń nie jest zakazane.
Podpisy
* Język postępowania: niderlandzki.
