Wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 22 października 2026 r.

Wydanie tymczasowe

WYROK TRYBUNAŁU (trzecia izba)

z dnia 22 października 2026 r.(*)

Odesłanie prejudycjalne – Rolnictwo – Żywe rośliny i produkty kwiaciarstwa – Dyrektywa 98/56/WE – Obrót materiałem rozmnożeniowym roślin ozdobnych – Artykuł 2 pkt 3 – Pojęcia „obrotu” i „udostępniania lub składowania” – Wykluczenie z sadzenia i uprawy – Artykuł 3 ust. 1 – Zakaz obrotu materiałem rozmnożeniowym niespełniającym wymogów tej dyrektywy – Artykuł 3 ust. 2 lit. c) – Odstępstwo w celu ochrony różnorodności genetycznej – Zakres – Artykuł 3 ust. 3 – Szczegółowe zasady stosowania tego odstępstwa – Fakultatywny charakter – Brak takich szczegółowych zasad na poziomie Unii Europejskiej

W sprawie C‑33/25

mającej za przedmiot wniosek o wydanie, na podstawie art. 267 TFUE, orzeczenia w trybie prejudycjalnym, złożony przez College van Beroep voor het bedrijfsleven (sąd apelacyjny ds. sporów administracyjnych w sprawach gospodarczych, Niderlandy) postanowieniem z dnia 21 stycznia 2025 r., które wpłynęło do Trybunału w dniu 21 stycznia 2025 r., w postępowaniu:

T V.O.F.

przeciwko

Stichting Bloembollenkeuringsdienst,

TRYBUNAŁ (trzecia izba),

w składzie: C. Lycourgos, prezes izby, N. Fenger, S. Rodin, O. Spineanu-Matei i N. Piçarra (sprawozdawca), sędziowie,

rzecznik generalny: M. Szpunar,

sekretarz: C. Di Bella, administrator,

uwzględniając pisemny etap postępowania i po przeprowadzeniu rozprawy w dniu 5 marca 2026 r.,

rozważywszy uwagi, które przedstawili:

– w imieniu T V.O.F. – R. de Bondt, advocaat,

– w imieniu Stichting Bloembollenkeuringsdienst – E.K. Pinxterhuis, dyrektor,

– w imieniu rządu niderlandzkiego – P.P. Huurnink oraz J. Langer, w charakterze pełnomocników,

– w imieniu rządu greckiego – E. Leftheriotou oraz A.‑E. Vasilopoulou, w charakterze pełnomocników,

– w imieniu Komisji Europejskiej – G. Koleva oraz M. ter Haar, w charakterze pełnomocników,

po zapoznaniu się z opinią rzecznika generalnego na posiedzeniu w dniu 4 czerwca 2026 r.,

wydaje następujący

Wyrok

Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy wykładni art. 2 pkt 3, art. 3 ust. 2 lit. c), art. 3 ust. 3 i motywu 10 dyrektywy Rady 98/56/WE z dnia 20 lipca 1998 r. w sprawie obrotu materiałem rozmnożeniowym roślin ozdobnych (Dz.U. 1998, L 226, s. 16), zmienionej rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 652/2014 z dnia 15 maja 2014 r. (Dz.U. 2014, L 189, s. 1, i sprostowanie Dz.U. 2026, L 90760, s. 1) (zwanej dalej „dyrektywą 98/56”).

Wniosek ten został złożony w ramach sporu pomiędzy T V.O.F., spółką jawną z siedzibą w Niderlandach, a Stichting Bloembollenkeuringsdienst (fundacją certyfikacji cebulek kwiatowych, Niderlandy, zwaną dalej „BKD”) w przedmiocie zgodności z prawem orzeczenia Tuchtgerecht voor de Bloembollensector (sądu dyscyplinarnego dla sektora cebulek kwiatowych, Niderlandy, zwanego dalej „sądem dyscyplinarnym”) stwierdzającego, że spółka ta naruszyła w szczególności art. 3 ust. 1 i art. 5 ust. 4 dyrektywy 98/56 poprzez zasadzenie partii cebulek tulipanów w części zakażonych wirusem i nakładającego na nią z tego tytułu grzywnę.

Ramy prawne

Prawo Unii

W motywach 3 i 8–10 dyrektywy 98/56 wskazano:

„(3) Ustanowienie zharmonizowanych warunków na poziomie Wspólnoty [Europejskiej] zapewni nabywcom na terenie całej Wspólnoty otrzymywanie materiału rozmnożeniowego zdrowego i dobrej jakości.

[…]

(8) Obowiązkiem dostawców materiału rozmnożeniowego jest w pierwszej kolejności zapewnienie, aby ich produkty spełniały warunki ustanowione w niniejszej dyrektywie.

(9) Uprawnione organy państw członkowskich podczas przeprowadzania kontroli i inspekcji powinny zapewnić spełnienie tych warunków przez dostawców.

(10) Należy wprowadzić wspólnotowe środki kontroli w celu jednolitego stosowania we wszystkich państwach członkowskich norm określonych w niniejszej dyrektywie.

[…]”.

Artykuł 1 tej dyrektywy stanowi w ust. 1:

„Przepisy niniejszej dyrektywy stosuje się do obrotu materiałem rozmnożeniowym roślin ozdobnych we Wspólnocie […]”.

Artykuł 2 wspomnianej dyrektywy zawiera następujące definicje:

„[…]

1) »Materiał rozmnożeniowy«: materiał roślinny przeznaczony do:

– rozmnażania roślin ozdobnych

lub

– produkcji roślin ozdobnych; jednak w przypadku produkcji z całych roślin niniejszą definicję stosuje się jedynie w zakresie, w jakim roślina ozdobna wyprodukowana w ten sposób przeznaczona jest do dalszego obrotu.

»Rozmnażanie«: reprodukcja wegetatywna lub inne sposoby reprodukcji.

2) »Dostawca«: osoba fizyczna lub prawna zawodowo zajmująca się obrotem materiałem rozmnożeniowym lub przywożąca go.

3) »Obrót«: sprzedaż lub dostawa przez dostawcę innej osobie. Pojęcie »sprzedaż« obejmuje udostępnianie lub składowanie oraz wystawianie z zamiarem sprzedaży lub oferowanie na sprzedaż.

5) »Partia«: liczba jednostek jednego towaru określana na podstawie jednorodności składu i pochodzenia”.

Artykuł 3 tej samej dyrektywy ma następujące brzmienie:

„1. Dostawcy mogą dokonywać obrotu materiałem rozmnożeniowym jedynie wtedy, gdy spełnia on wymogi ustanowione w niniejszej dyrektywie.

2. Przepisów ust. 1 nie stosuje się do materiału rozmnożeniowego przeznaczonego do:

a) prób lub celów naukowych,

b) selekcji

oraz

c) ochrony różnorodności genetycznej.

3. Przyjęcia szczegółowych zasad stosowania przepisów ust. 2 można dokonać zgodnie z procedurą ustanowioną w art. 17”.

Artykuł 5 dyrektywy 98/56 przewiduje:

„1. Bez uszczerbku dla przepisów art. 1 i 4 materiał rozmnożeniowy stanowiący przedmiot obrotu:

– jest, przynajmniej z punktu widzenia inspekcji wzrokowej, w znacznej mierze wolny od wszelkich szkodliwych organizmów wpływających na obniżenie jakości, jak też od jakichkolwiek tego oznak lub symptomów, które obniżają wartość użytkową materiału rozmnożeniowego,

[…].

2. W przypadku stwierdzenia, na podstawie istnienia widocznych oznak lub symptomów, że materiał rozmnożeniowy nie jest w znacznym stopniu wolny od obecności szkodliwych organizmów, z materiałem takim postępuje się we właściwy sposób; lub jeśli to właściwe, materiał taki usuwa się.

4. Cebulki kwiatowe spełniają również następujące warunki:

– materiał rozmnożeniowy pochodzi bezpośrednio z materiału, który w stadium uprawy został poddany kontroli, której wyniki wskazują, że był on w znacznym stopniu wolny od wszelkich szkodliwych organizmów i chorób, a także od oznak lub objawów ich obecności.

Artykuł 7 tej dyrektywy stanowi:

„1. Dostawcy zajmujący się produkcją materiału rozmnożeniowego:

– identyfikują i monitorują punkty krytyczne własnego procesu produkcji mające wpływ na jakość materiału,

– przechowują informacje dotyczące monitorowania, określonego w tiret pierwszym powyżej, w celu okazania na żądanie właściwej urzędowej instytucji,

– w stosownych przypadkach pobierają próbki do analizy w laboratorium z odpowiednimi urządzeniami i ekspertyzami,

– zapewniają, że podczas produkcji większość materiału rozmnożeniowego pozostaje oddzielnie określana.

2. W przypadku pojawienia się na terenie danego dostawcy zajmującego się produkcją materiału rozmnożeniowego szkodliwego organizmu [zidentyfikowanego na podstawie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/2031 z dnia 26 października 2016 r. w sprawie środków ochronnych przeciwko agrofagom roślin, zmieniającego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 228/2013, (UE) nr 652/2014 i (UE) nr 1143/2014 oraz uchylającego dyrektywy Rady 69/464/EWG, 74/647/EWG, 93/85/EWG, 98/57/WE, 2000/29/WE, 2006/91/WE i 2007/33/WE (Dz.U. 2016, L 317, s. 4),] lub w jakichkolwiek przepisach określonych zgodnie z art. 5 ust. 5 dostawca zgłasza ten fakt do właściwych urzędowych instytucji i podejmuje wszelkie środki przez nie ustanowione.

Artykuł 8 ust. 3 wspomnianej dyrektywy ma następujące brzmienie:

„Zgodnie z procedurą ustanowioną w art. 17 należy ustanowić wymogi dotyczące etykiety lub dokumentu określonych w ust. 2. […] Wymogi dotyczące pakowania materiału rozmnożeniowego można przyjąć zgodnie z tą samą procedurą”.

Artykuł 12 ust. 1 tej samej dyrektywy przewiduje:

„Państwa członkowskie nakładają na dostawców obowiązek podjęcia wszelkich niezbędnych środków w celu zagwarantowania zgodności z niniejszą dyrektywą. W tym celu państwa członkowskie zapewniają urzędowe inspekcje materiału rozmnożeniowego:

– przynajmniej poprzez kontrole wyrywkowe

– przynajmniej w odniesieniu do sprzedaży towarów osobom niezajmujących się zawodowo produkcją lub sprzedażą roślin ozdobnych lub materiału rozmnożeniowego,

aby dokonać kontroli spełnienia wymogów. Państwa członkowskie mogą również pobierać próbki w celu dokonania kontroli zgodności. W trakcie wykonywania nadzoru i monitorowania właściwe urzędowe instytucje mają swobodny dostęp do wszystkich części obiektów należących do dostawców w każdym możliwym do przyjęcia terminie.

Zgodnie z art. 13 ust. 2 dyrektywy 98/56:

„Jeśli okaże się, iż materiał rozmnożeniowy danego dostawcy w obrocie nie spełnia wymogów niniejszej dyrektywy, zainteresowane państwo członkowskie zapewnia zastosowanie właściwych środków w stosunku do tego dostawcy”.

Artykuł 14 ust. 4 tej dyrektywy jest sformułowany następująco:

„Komisja [Europejska], działając zgodnie z procedurą określoną w art. 17, podejmuje niezbędne ustalenia dotyczące przeprowadzania badań [porównawczych]. […]”.

Artykuł 15 wspomnianej dyrektywy stanowi:

„Obrót materiałem rozmnożeniowym spełniającym wymogi niniejszej dyrektywy nie podlega żadnym innym ograniczeniom poza określonym w niniejszej dyrektywie w odniesieniu do dostawców, jakości, zdrowia roślin oraz etykietowania i pakowania”.

Artykuł 17 tej dyrektywy, umieszczony w tytule IX („Procedury komitetu”), przewiduje w ust. 1, że do celów stosowania dyrektywy 98/56 Komisję wspiera komitet w rozumieniu rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 182/2011 z dnia 16 lutego 2011 r. ustanawiającego przepisy i zasady ogólne dotyczące trybu kontroli przez państwa członkowskie wykonywania uprawnień wykonawczych przez Komisję (Dz.U. 2011, L 55, s. 13).

Prawo niderlandzkie

Paragraf 1 Landbouwkwaliteitsbesluit z 2007 r. (dekretu w sprawie jakości produktów rolnych) z dnia 19 września 2007 r. (Stb. 2007, nr 344), w brzmieniu mającym zastosowanie do sporu w postępowaniu głównym (zwanego dalej „dekretem w sprawie jakości produktów rolnych”), ma następujące brzmienie:

„Do celów niniejszego dekretu i przepisów przyjętych na jego podstawie stosuje się następujące definicje:

– obrót: dokonywane w ramach działalności gospodarczej udostępnianie lub składowanie, wystawianie lub oferowanie na sprzedaż, sprzedaż, przechowywanie z zamiarem sprzedaży, jak również udostępnianie, dostarczanie lub przekazywanie osobom trzecim za wynagrodzeniem lub bez;

Paragraf 9 tego dekretu stanowi:

„Obrotu materiałem rozmnożeniowym cebulek kwiatowych dokonuje się wyłącznie pod warunkiem spełnienia wymogów, o których mowa w art. 3–9 dyrektywy 98/56, oraz przepisów ustanowionych w niniejszym dekrecie lub na jego podstawie”.

Postępowanie główne i pytania prejudycjalne

Skarżąca w postępowaniu głównym uprawia i sprzedaje cebulki tulipanów w Niderlandach i jest członkiem BKD, która jest odpowiedzialna za kontrolę obrotu cebulkami w ramach działalności gospodarczej.

W pięciu decyzjach wydanych w okresie od 20 kwietnia do 15 czerwca 2020 r. BKD uznała pięć partii cebulek tulipanów posadzonych przez skarżącą w postępowaniu głównym za niezgodne z wymogami, uzasadniając to tym, że partie te były częściowo zakażone wirusem pstrości tulipanów.

W wiadomości elektronicznej z dnia 21 stycznia 2021 r. skarżąca w postępowaniu głównym zwróciła się do BKD o zwolnienie w celu uzyskania zezwolenia na zasadzenie tych pięciu partii.

Pismem z dnia 25 stycznia 2021 r. BKD nakazała skarżącej w postępowaniu głównym zniszczenie trzech z tych pięciu partii w terminie 14 dni, wskazując, że w przeciwnym razie skieruje sprawę do sądu dyscyplinarnego. Natomiast w odniesieniu do pozostałych dwóch partii BKD udzieliła jej zwolnienia pod pewnymi warunkami, zaznaczając jednocześnie, że sprawa zostanie w każdym razie skierowana do sądu dyscyplinarnego ze względu na fakt, iż partie te zostały zasadzone przed udzieleniem zwolnienia, a dotyczący ich wniosek został złożony po terminie.

Przed sądem dyscyplinarnym BKD zarzuciła skarżącej w postępowaniu głównym naruszenie § 9 dekretu w sprawie jakości produktów rolnych w związku z art. 3 ust. 1 i art. 5 ust. 4 dyrektywy 98/56 poprzez zasadzenie lub uprawę w ramach działalności gospodarczej cebulek tulipanów, które nie pochodziły bezpośrednio z materiału poddanego kontroli i w znacznym stopniu wolnego od szkodliwych organizmów i chorób, a także od oznak lub objawów ich obecności.

Decyzją z dnia 13 stycznia 2022 r. sąd dyscyplinarny uznał, że czyny zarzucane skarżącej w postępowaniu głównym zostały wykazane i stanowiły naruszenia przepisów wymienionych w poprzednim punkcie niniejszego wyroku, i nałożyła na nią grzywnę w wysokości 12 500 EUR. W tym względzie wskazał on, że skarżąca w postępowaniu głównym postanowiła zasadzić przedmiotowe partie, mimo że była adresatem oświadczeń o niezgodności tych partii z wymogami i działań podjętych wobec niej przez BKD. Uznał on ponadto za okoliczność obciążającą fakt, że skarżąca w postępowaniu głównym była już wielokrotnie skazana za podobne naruszenia.

Ta ostatnia wniosła do College van Beroep voor het bedrijfsleven (sądu apelacyjnego ds. sporów administracyjnych w sprawach gospodarczych, Niderlandy), będącego sądem odsyłającym, skargę o stwierdzenie nieważności tej decyzji.

Na poparcie swojej skargi skarżąca w postępowaniu głównym podnosi z jednej strony, że prowadzi przedsiębiorstwo zajmujące się uprawą i handlem tulipanami ogrodowymi, założone w 1951 r., którego asortyment w momencie wystąpienia okoliczności będących przedmiotem postępowania głównego obejmował 455 odmian, a z drugiej strony, że jest jedynym hodowcą niektórych z tych odmian w celach ochrony, a nie obrotu. W przypadku wystąpienia choroby lub wirusa skarżąca w postępowaniu głównym preferuje sanację poprzez usunięcie zakażonych cebulek, aby zapobiec wyginięciu danej odmiany, przy czym procedura ta jest bardziej kosztowna niż zniszczenie wszystkich cebulek.

W niniejszej sprawie skarżąca w postępowaniu głównym zasadziła pięć spornych partii w 2020 r. bez zamiaru wprowadzenia ich do obrotu i pozostawała właścicielką tych partii przez cały okres ich uprawy. Po wykopaniu cebulek w 2021 r. usunęła ona zakażone cebulki w dwóch z pięciu partii, a pozostałe trzy partie zniszczyła w całości. Jej zdaniem działalność ta w żaden sposób nie wchodzi w zakres „obrotu”, ponieważ pojęcie to odnosi się wyłącznie do czynności następujących po zbiorze.

BKD twierdzi natomiast, że zasadzenie partii cebulek uznanych za niezgodne z wymogami stanowi naruszenie art. 3 ust. 1 w związku z art. 5 ust. 4 dyrektywy 98/56 oraz że „obrót” w rozumieniu § 1 dekretu w sprawie jakości produktów rolnych oraz art. 2 pkt 3 tej dyrektywy ma miejsce już od zasadzenia cebulek, które od tego momentu są „udostępniane”. Zdaniem BKD pojęcie „obrotu” obejmuje pojęcie „udostępniania”.

Ponadto BKD twierdzi, że pojęcie „ochrony różnorodności genetycznej” w rozumieniu art. 3 ust. 2 lit. c) wspomnianej dyrektywy, jako cel mogący uzasadniać odstępstwo od ogólnej zasady ustanowionej w ust. 1 tego artykułu, nie obejmuje „ochrony konkretnej odmiany” tulipanów, lecz obejmuje wyłącznie „tulipany jako konkretny gatunek roślinny”. W każdym razie zdaniem BKD skarżąca w postępowaniu głównym nie może powoływać się na art. 3 ust. 2 lit. c) tej samej dyrektywy w braku szczegółowych zasad stosowania, o których mowa w art. 3 ust. 3 tej dyrektywy. Odmienna interpretacja umożliwiłaby „każdemu hodowcy” uniknięcie kontroli przestrzegania wymogów dyrektywy 98/56 poprzez przeznaczenie materiału rozmnożeniowego do celów ochronnych.

Zgodnie z wyjaśnieniami sądu odsyłającego, w celu oceny, czy sąd dyscyplinarny słusznie ustalił, że skarżąca w postępowaniu głównym naruszyła art. 3 ust. 1 w związku z art. 5 ust. 4 dyrektywy 98/56 poprzez ponowne zasadzenie pięciu partii cebulek, które zostały uznane za niezgodne z wymogami z powodu częściowego zakażenia wirusem pstrości tulipanów, sąd odsyłający musi w pierwszej kolejności ustalić, czy poprzez ponowne zasadzenie tych partii skarżąca w postępowaniu głównym udostępniła je, a tym samym dokonała obrotu w rozumieniu art. 2 pkt 3 tej dyrektywy, a w drugiej kolejności, czy to ponowne zasadzenie, mające na celu ochronę określonej odmiany tulipanów, wchodzi w zakres pojęcia „ochrony różnorodności genetycznej” w rozumieniu art. 3 ust. 2 lit. c) wspomnianej dyrektywy. W wypadku udzielenia odpowiedzi twierdzącej sąd ten dąży do ustalenia, czy na wspomniane ponowne nasadzenie można zezwolić na podstawie tego ostatniego przepisu w braku „szczegółowych zasad stosowania przepisów [tego] ust. 2”, o których mowa we wspomnianym art. 3 ust. 3.

Co się tyczy pytania pierwszego, sąd odsyłający opowiada się za wykładnią pojęcia „sprzedaży” zawartego w art. 2 pkt 3 zdanie drugie dyrektywy 98/56 zgodną z szerszym pojęciem „obrotu”, o którym mowa w zdaniu pierwszym tego przepisu, wyłączającą z ich zakresu stosowania cebulki kwiatowe, które znajdują się jeszcze na etapie uprawy i które w związku z tym nie stanowią jeszcze produktu gotowego. Sąd ten uważa, że taka wykładnia znajduje potwierdzenie w art. 12 ust. 1 tej dyrektywy, zgodnie z którym materiał rozmnożeniowy powinien podlegać urzędowym inspekcjom „przynajmniej w odniesieniu do sprzedaży”, co zdaniem tego sądu zakłada istnienie etapu wcześniejszego, obejmującego siłą rzeczy etap sadzenia.

Zakładając, że pojęcie „obrotu” zawarte w art. 2 pkt 3 dyrektywy 98/56 należy interpretować w ten sposób, iż nie obejmuje ono etapu sadzenia materiału rozmnożeniowego, sąd ten zastanawia się, czy państwo członkowskie może włączyć sadzenie tego materiału do zakresu stosowania tego pojęcia w celu transpozycji tej dyrektywy do swojego krajowego porządku prawnego. Sąd odsyłający zastanawia się wreszcie, czy państwa członkowskie mogą przewidzieć nakładanie grzywien na dostawców w wypadku naruszenia przepisów wspomnianej dyrektywy.

W odniesieniu do pytania drugiego sąd odsyłający wskazuje, że dyrektywa 98/56 nie definiuje pojęcia „różnorodności genetycznej”, a zatem nie pozwala na ustalenie, czy obejmuje ono wyłącznie gatunki roślin, czy również konkretne odmiany w obrębie danego gatunku. Opowiada się on jednak za wykładnią art. 3 ust. 2 lit. c) tej dyrektywy w ten sposób, że ochrona „różnorodności genetycznej” obejmuje nie tylko ochronę gatunku roślin, ale również ochronę konkretnej odmiany gatunku roślin.

Ponadto uważa on, w przeciwieństwie do BKD, że z dyrektywy 98/56 nie można wywodzić, iż na jej art. 3 ust. 2 dostawca może powoływać się jedynie wtedy, gdy wcześniej przyjęto „szczegółowe zasady stosowania przepisów ust. 2”, o których mowa w ust. 3 tego artykułu.

W tych okolicznościach College van Beroep voor het bedrijfsleven (administracyjny sąd apelacyjny do spraw gospodarczych) postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującymi pytaniami prejudycjalnymi:

„1) Czy użyte w art. 2 pkt 3 dyrektywy 98/56 sformułowanie »udostępnianie lub składowanie« należy interpretować w ten sposób, że obejmuje ono również sytuację, w której materiał rozmnożeniowy w postaci cebulek kwiatowych został zasadzony, ale jeszcze nie zebrany, wobec czego zasadzenie cebulek kwiatowych również sprawia, że dochodzi do obrotu nimi w rozumieniu tego przepisu?

2) Czy wyjątek przewidziany w art. 3 ust. 2 lit. c) dyrektywy 98/56 dotyczy również sytuacji, w której hodowca cebulek kwiatowych sadzi cebulki w celu ochrony konkretne[j odmiany]?

3) Czy na wyjątek przewidziany w art. 3 ust. 2 lit. c) dyrektywy 98/56 można powołać się także wtedy, gdy nie przyjęto jeszcze szczegółowych zasad, o których mowa w art. 3 ust. 3 tej dyrektywy?

4) Czy dyrektywa 98/56 – mając na uwadze również jej motyw 10 – zezwala państwom członkowskim na to, by w przepisach prawa krajowego, które mają na celu wdrożenie tej dyrektywy i odsyłają do jej art. 3–9, pojęciu »obrotu« nadały szersze znaczenie niż definicja zawarta w art. 2 pkt 3 wspomnianej dyrektywy, tak że również zasadzenie cebulek kwiatowych zostanie uznane za »obrót«, a naruszenie tych przepisów prawa krajowego będzie mogło podlegać karze pieniężnej?”.

W przedmiocie pytań prejudycjalnych

W przedmiocie pytań pierwszego i czwartego

Poprzez pytania pierwsze i czwarte, które należy rozpatrzyć łącznie, sąd odsyłający dąży zasadniczo do ustalenia, czy art. 2 pkt 3 dyrektywy 98/56 w związku z art. 1 ust. 1 tej dyrektywy należy interpretować w ten sposób, że zdefiniowane w tym przepisie pojęcie „obrotu” i w szczególności jego składnik dotyczący „udostępniania lub składowania” obejmują uprawę materiału rozmnożeniowego roślin ozdobnych przed ich zbiorem, a w przypadku odpowiedzi przeczącej, czy państwa członkowskie mogą nadać tym pojęciom taki zakres przy transpozycji wspomnianej dyrektywy do ich krajowego porządku prawnego i przewidzieć nakładanie grzywien na dostawców tych materiałów, którzy naruszają wymogi tej dyrektywy.

Jak wynika z tytułu i art. 1 dyrektywy 98/56, jej celem jest uregulowanie „obrotu” w Unii Europejskiej „materiałem rozmnożeniowym” w rozumieniu art. 2 pkt 1 tej dyrektywy, a mianowicie materiału roślinnego przeznaczonego do rozmnażania lub produkcji roślin ozdobnych. Pojęcie „rozmnażania” zdefiniowano w niej jako „reprodukcja wegetatywna lub inne sposoby reprodukcji”.

Pojęcie „obrotu” zostało zdefiniowane w art. 2 pkt 3 jako „sprzedaż lub dostawa przez dostawcę innej osobie”, przy czym sprzedaż obejmuje w szczególności „udostępnianie lub składowanie”.

Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem treści przepisu prawa Unii, który nie zawiera wyraźnego odesłania do prawa państw członkowskich dla określenia jego znaczenia i zakresu, należy zwykle nadawać w całej Unii autonomiczną i jednolitą wykładnię, zgodnie z wymogami wynikającymi zarówno z jednolitego stosowania prawa Unii, jak i z zasady równości, przy czym wykładnię tą należy ustalić zgodnie z ich zwyczajowym znaczeniem w języku potocznym, z uwzględnieniem kontekstu, w jakim zostały użyte, i celów uregulowania, którego są częścią (zob. podobnie wyroki: z dnia 29 lipca 2024 r., LivaNova, C‑713/22, EU:C:2024:642, pkt 61; z dnia 10 lipca 2025 r., Farmacija, C‑715/23, EU:C:2025:548, pkt 47).

Jeśli chodzi w pierwszej kolejności o brzmienie definicji „obrotu” zawartej w art. 2 pkt 3 dyrektywy 98/56, należy zauważyć z jednej strony, że nie odnosi się ona wyraźnie ani do czynności „sadzenia”, ani do żadnej innej równoważnej czynności. Z drugiej strony zwykłe znaczenie pojęć „obrotu” i „sprzedaży” w języku potocznym nie obejmuje czynności „sadzenia”, w niniejszym przypadku materiału rozmnożeniowego roślin ozdobnych, lecz odnosi się raczej do produktów gotowych, w niniejszym przypadku pochodzących z późniejszego zbioru.

Jeśli chodzi konkretnie o pojęcie „udostępniania lub składowania”, należy podkreślić, że w art. 2 pkt 3 tej dyrektywy jest ono wyraźnie powiązane z pojęciem „sprzedaży”, co do którego w poprzednim punkcie niniejszego wyroku stwierdzono, że nie obejmuje ono czynności „sadzenia”.

Z powyższego wynika, że zgodnie z literalną wykładnią art. 2 pkt 3 wspomnianej dyrektywy pojęcie „obrotu” w rozumieniu tego przepisu nie obejmuje sadzenia materiału rozmnożeniowego.

W drugiej kolejności wykładnia ta znajduje potwierdzenie w analizie kontekstu, w jaki wspomniany przepis się wpisuje. Gdy bowiem prawodawca Unii zamierzał odnieść się do etapu sadzenia lub uprawy, uczynił to w sposób wyraźny, nie rozszerzając jednak pojęcia „obrotu” na czynności należące do tego etapu.

I tak art. 5 ust. 4 dyrektywy 98/56 przewiduje, że w przypadku cebulek kwiatowych materiał rozmnożeniowy musi pochodzić bezpośrednio z materiału, który został poddany kontroli „w stadium uprawy” i który jest w znacznym stopniu wolny od wszelkich szkodliwych organizmów i chorób, a także od oznak lub objawów ich obecności. Jak wyjaśnił rzecznik generalny w pkt 80 opinii, to materiał macierzysty (lub źródłowy) musi zostać poddany kontroli na etapie uprawy i być w znacznym stopniu wolny od tych organizmów, chorób, oznak i objawów, niezależnie od tego, czy materiał macierzysty będzie przedmiotem obrotu czy też nie, podczas gdy pochodzący z niego materiał rozmnożeniowy, który jest przeznaczony do obrotu, musi pochodzić z materiału macierzystego spełniającego ten wymóg zdrowotny.

Ponadto, jak zauważa sąd odsyłający, z art. 12 ust. 1 tej dyrektywy – zgodnie z którym materiał rozmnożeniowy podlega urzędowym inspekcjom „przynajmniej w odniesieniu do sprzedaży” – w świetle jej motywu 9 wynika, że przepis ten zakłada etap poprzedzający „obrót”. Tego „etapu poprzedzającego” nie można zatem utożsamiać z późniejszym etapem „obrotu”.

Poza tym art. 7 ust. 1 i 2 wspomnianej dyrektywy dotyczy konkretnie szczególnego przypadku „dostawców” w rozumieniu jej art. 2 pkt 2, którzy oprócz tego, że „zawodowo zajmuj[ą] się obrotem materiałem rozmnożeniowym lub przywoż[ą] go” w rozumieniu art. 2 pkt 1, również produkują ten materiał. Wspomniany art. 7 ust. 1 i 2 nakłada na tych hodowców cebulek szereg obowiązków fitosanitarnych, które nie wchodzą w zakres pojęcia „obrotu” w rozumieniu pkt 38–40 niniejszego wyroku.

Wśród tych obowiązków znajdują się w szczególności obowiązki identyfikacji i monitorowania krytycznych punktów procesu produkcji, które mają wpływ na jakość materiału, obowiązek zapewnienia, aby partie materiału rozmnożeniowego w rozumieniu art. 2 pkt 5 dyrektywy 98/56 pozostały możliwe do zidentyfikowania oddzielnie podczas produkcji, lub, w przypadku pojawienia się „na terenie danego dostawcy zajmującego się produkcją materiału rozmnożeniowego” szkodliwego organizmu, obowiązek zgłoszenia tego faktu właściwym urzędowym instytucjom i podjęcia wszelkich środków ustanowionych przez te instytucje.

W trzeciej kolejności wykładnia, zgodnie z którą pojęcie „obrotu” w rozumieniu art. 2 pkt 3 dyrektywy 98/56 nie obejmuje sadzenia materiału rozmnożeniowego roślin ozdobnych, znajduje również potwierdzenie w celach realizowanych przez tę dyrektywę.

Jej motyw 3, zgodnie z którym ustanowienie zharmonizowanych warunków zapewni „nabywcom” na terenie całej Unii otrzymywanie materiału rozmnożeniowego zdrowego i dobrej jakości, potwierdza bowiem, że o ile dyrektywa 98/56 ma mieć zastosowanie do materiału rozmnożeniowego przeznaczonego do obrotu na tym terytorium, o tyle zawiera ona również przepisy takie jak zbadane w pkt 42–45 niniejszego wyroku, które dotyczą etapu sadzenia lub uprawy tego materiału, nie zrównując go jednak z etapem „obrotu” w rozumieniu art. 2 pkt 3 tej dyrektywy.

Z powyższego wynika, że art. 2 pkt 3 dyrektywy 98/56 należy interpretować w ten sposób, iż zdefiniowane w nim pojęcie „obrotu” i w szczególności jego składnik dotyczący „udostępniania lub składowania” nie obejmują sadzenia materiału rozmnożeniowego roślin ozdobnych przed ich zbiorem.

Co się tyczy kwestii, czy państwa członkowskie mogą rozszerzyć te pojęcia na sadzenie lub uprawę tego materiału rozmnożeniowego, dokonując transpozycji tej dyrektywy do swojego prawa krajowego, należy przypomnieć, że zgodnie z jej art. 15 obrót materiałem rozmnożeniowym spełniającym wymogi tej dyrektywy nie podlega żadnym innym ograniczeniom poza określonymi w niej w odniesieniu do dostawców, jakości, zdrowia roślin oraz etykietowania i pakowania. Ponadto z art. 1 dyrektywy 98/56, w świetle motywu 3 tej dyrektywy, wynika, że zakres jej stosowania ogranicza się do obrotu materiałem rozmnożeniowym roślin ozdobnych w Unii.

Z przepisów tych wynika zatem, że dyrektywa 98/56 dokonuje pełnej harmonizacji jedynie w odniesieniu do obrotu materiałem rozmnożeniowym roślin ozdobnych w Unii.

Wynika z tego, jak zauważył rzecznik generalny w pkt 98 opinii, że określenie wymogów zdrowotnych i jakościowych, które musi spełniać materiał rozmnożeniowy nieprzeznaczony do obrotu, wchodzi w zakres kompetencji zastrzeżonych dla państw członkowskich, ponieważ wymogi te nie są regulowane dyrektywą 98/56 (zob. analogicznie wyrok z dnia 19 marca 2026 r., Almirall, C‑589/24, EU:C:2026:217, pkt 40 i przytoczone tam orzecznictwo).

Państwa członkowskie mogą zatem przyjąć przepisy krajowe nakładające wymogi zdrowotne i jakościowe mające zastosowanie do materiału rozmnożeniowego nieprzeznaczonego do obrotu, w danym wypadku identyczne lub analogiczne do wymogów przewidzianych w dyrektywie 98/56 w celu poddania ramom regulacyjnym materiału rozmnożeniowego roślin ozdobnych przeznaczonego do obrotu. Natomiast te przepisy krajowe nie mogą rozszerzać pojęcia „obrotu” w rozumieniu art. 2 pkt 3 tej dyrektywy w celu objęcia nim sadzenia i uprawy materiału rozmnożeniowego. Przyznanie państwom członkowskim możliwości zmiany zakresu tego zharmonizowanego pojęcia naruszałoby bowiem wymogi wynikające z jednolitego stosowania prawa Unii w rozumieniu orzecznictwa przywołanego w pkt 37 niniejszego wyroku.

Wreszcie, co się tyczy kwestii, czy naruszenie przepisów prawa krajowego transponujących dyrektywę 98/56 może zostać ukarane nałożeniem grzywien, z art. 13 ust. 2 tej dyrektywy wynika, że państwa członkowskie powinny przyjąć „właściwe środki” wobec dostawców, którzy wprowadzają do obrotu materiał rozmnożeniowy, który nie spełnia wymogów tej dyrektywy. Środki te mogą obejmować grzywny, pod warunkiem że ich nałożenie, w braku harmonizacji przepisów Unii w dziedzinie sankcji mających zastosowanie w przypadku nieprzestrzegania danego systemu prawnego, następuje z poszanowaniem prawa Unii i jego ogólnych zasad, a w konsekwencji z poszanowaniem zasady proporcjonalności [zob. podobnie wyroki: z dnia 9 lutego 2012 r., Urbán, C‑210/10, EU:C:2012:64, pkt 23; z dnia 21 listopada 2024 r., kоstroy, C‑61/23, EU:C:2024:974, pkt 41; a także z dnia 11 grudnia 2025 r., Staatssecretaris Jeugd, Preventie en Sport (Papierosy elektroniczne), C‑665/24, EU:C:2025:960, pkt 42].

Natomiast, jeśli chodzi o materiał rozmnożeniowy, który nie jest przeznaczony do obrotu i który podlega w danym państwie członkowskim przepisom krajowym ustanawiającym określone wymogi zdrowotne i jakościowe, ewentualne sankcje mające zastosowanie w przypadku nieprzestrzegania tych wymogów mogą być oparte wyłącznie na prawie krajowym.

W świetle powyższych rozważań na pytania pierwsze i czwarte należy odpowiedzieć, że art. 2 pkt 3 dyrektywy 98/56 w związku z art. 1 ust. 1 tej dyrektywy należy interpretować w ten sposób, iż pojęcie „obrotu” zdefiniowane w tym przepisie i w szczególności jego składnik dotyczący „udostępniania lub składowania” nie obejmują sadzenia materiału rozmnożeniowego roślin ozdobnych przed ich zbiorem. Chociaż państwa członkowskie nie mogą rozszerzyć tego pojęcia „obrotu” w celu objęcia nim sadzenia materiału rozmnożeniowego, mogą one jednak przyjąć przepisy krajowe, w danym wypadku identyczne lub analogiczne do przewidzianych we wspomnianej dyrektywie, nakładające wymogi zdrowotne i jakościowe mające zastosowanie do materiału rozmnożeniowego nieprzeznaczonego do obrotu. Ewentualne sankcje, które przewidziano by w celu zapewnienia zgodności z tymi zasadami mającymi zastosowanie do materiału rozmnożeniowego nieprzeznaczonego do obrotu, podlegają wyłącznie prawu krajowemu.

W przedmiocie pytań drugiego i trzeciego

Poprzez pytania drugie i trzecie, które należy rozpatrzyć łącznie, sąd odsyłający dąży zasadniczo do ustalenia, czy art. 3 ust. 2 lit. c) dyrektywy 98/56 należy interpretować w ten sposób, że dostawca może powołać się na ten przepis w celu obrotu materiałem rozmnożeniowym roślin ozdobnych, który nie spełnia wymogów tej dyrektywy, jeżeli materiał ten jest przeznaczony do ochrony różnorodności genetycznej, w tym w braku szczegółowych zasad stosowania tego przepisu przyjętych bądź na poziomie Unii, o których mowa w art. 3 ust. 3 wspomnianej dyrektywy, bądź na poziomie krajowym.

Zgodnie z celem dyrektywy 98/56, który polega na uregulowaniu obrotu materiałem rozmnożeniowym roślin ozdobnych w Unii, art. 3 ust. 1 tej dyrektywy przewiduje, że dostawcy mogą dokonywać obrotu takim materiałem jedynie wtedy, gdy spełnia on wymogi tej dyrektywy. Jak określono w jej motywie 8, na dostawcach materiału rozmnożeniowego spoczywa w pierwszej kolejności obowiązek zapewnienia, aby ich produkty spełniały warunki ustanowione w tejże dyrektywie.

Artykuł 5 ust. 1 dyrektywy 98/56 wymaga w szczególności, aby materiał rozmnożeniowy stanowiący przedmiot obrotu był, przynajmniej z punktu widzenia inspekcji wzrokowej, w znacznej mierze wolny od wszelkich szkodliwych organizmów wpływających na obniżenie jakości, jak też od jakichkolwiek tego oznak lub symptomów, które obniżają jego wartość użytkową, i by był w znacznej mierze wolny od wszelkich wad, które mogłyby wpłynąć na obniżenie jego jakości jako materiału rozmnożeniowego. Ustęp 2 tego artykułu wymaga postępowania we właściwy sposób z materiałem rozmnożeniowym posiadającym widoczne oznaki lub symptomy, że nie jest on wolny od obecności szkodliwych organizmów, lub – jeśli to właściwe – usunięcia go.

W drodze odstępstwa od art. 3 ust. 1 dyrektywy 98/56 ust. 2 lit. c) tego artykułu zezwala dostawcom na dokonywanie obrotu materiałem rozmnożeniowym, który nie spełnia tych wymogów, jeżeli materiał ten jest przeznaczony do ochrony różnorodności genetycznej.

Biorąc pod uwagę wątpliwości wyrażone przez sąd odsyłający, należy na wstępie podkreślić, że zgodnie ze zwyczajowym znaczeniem tych terminów w języku potocznym pojęcie „różnorodności genetycznej” obejmuje wszystkie zmiany dziedziczne istniejące w obrębie danego gatunku, w szczególności te, które przejawiają się poprzez różne odmiany składające się na ten gatunek. Wynika z tego, że wbrew temu, co twierdzi BKD, pojęcie „ochrony różnorodności genetycznej” w rozumieniu art. 3 ust. 2 lit. c) dyrektywy 98/56 dotyczy nie tylko ochrony gatunku roślin, lecz również ochrony konkretnej odmiany gatunku roślin.

Mając to na uwadze, należy jednak podkreślić w pierwszej kolejności, że jako odstępstwo od ogólnej zasady ustanowionej w art. 3 ust. 1 dyrektywy 98/56 jej art. 3 ust. 2 lit. c) należy interpretować ściśle (zob. podobnie wyroki: z dnia 4 października 2011 r., Football Association Premier League i in., C‑403/08 i C‑429/08, EU:C:2011:631, pkt 162; a także z dnia 29 lipca 2019 r., Spiegel Online, C‑516/17, EU:C:2019:625, pkt 53).

W tym względzie, jak wskazała Komisja w uwagach na piśmie, ochrona odmiany, która nie jest zagrożona wyginięciem, nie może zostać uznana za konieczną do zachowania różnorodności genetycznej danej rośliny ozdobnej w rozumieniu tego art. 3 ust. 2 lit. c). Wykładnia, zgodnie z którą na odstępstwo przewidziane w tym przepisie można by powołać się w celu ochrony każdej odmiany rośliny ozdobnej, niezależnie od ryzyka jej wyginięcia, mogłaby bowiem pozbawić skuteczności ogólną zasadę ustanowioną w art. 3 ust. 1 dyrektywy 98/56, umożliwiając dostawcom powołanie się na to odstępstwo w odniesieniu do każdego materiału rozmnożeniowego.

Jak zauważył zasadniczo rzecznik generalny w pkt 105 i 116 opinii, z art. 3 ust. 2 tej dyrektywy wynika, że reguluje on, podobnie jak ust. 1 tego artykułu, obrót materiałem rozmnożeniowym i pozwala dostawcom na wprowadzanie do obrotu materiału rozmnożeniowego bez spełnienia wymogów przewidzianych w tej dyrektywie, pod warunkiem że materiał ten jest przeznaczony do jednego z wymienionych w nim celów, a mianowicie do prób lub celów naukowych, selekcji lub do ochrony różnorodności genetycznej. Dostawca może powołać się na to odstępstwo jedynie w odniesieniu do materiału rozmnożeniowego przeznaczonego do obrotu.

W uwagach na piśmie rząd niderlandzki podniósł, że jedna z pięciu partii będących przedmiotem sporu w postępowaniu głównym była przedmiotem obrotu, czego zbadanie należy do sądu odsyłającego. Jedynie w przypadku takiego obrotu przepisy art. 3 dyrektywy 98/56 znajdują zastosowanie w okolicznościach sporu w postępowaniu głównym.

W drugiej kolejności zgodnie z art. 3 ust. 3 dyrektywy 98/56 przyjęcia szczegółowych zasad stosowania art. 3 ust. 2 tej dyrektywy, zgodnie z jego wykładnią dokonaną w pkt 63 niniejszego wyroku, „można dokonać” zgodnie z procedurą zwaną „procedurą komitetu” przewidzianą w art. 17 wspomnianej dyrektywy.

Ani z brzmienia art. 3 ust. 2 rzeczonej dyrektywy, ani z jej art. 3 ust. 3 nie wynika, że zastosowanie odstępstwa przewidzianego w pierwszym z tych przepisów jest uzależnione od przyjęcia szczegółowych zasad stosowania, o których mowa w drugim z tych przepisów. W szczególności użycie w art. 3 ust. 3 wyrażenia „można dokonać” wskazuje w sposób jednoznaczny, że przyjęcie takich zasad stosowania ma charakter fakultatywny.

Wykładnię tę potwierdza porównanie brzmienia art. 3 ust. 3 z brzmieniem art. 8 ust. 3 i art. 14 ust. 4 dyrektywy 98/56. Te dwa ostatnie przepisy używają bowiem, w odróżnieniu od pierwszego, sformułowań wyrażających obowiązek działania. Przewidują one odpowiednio, że „[z]godnie z procedurą ustanowioną w art. 17 należy ustanowić wymogi dotyczące etykiety lub dokumentu określonych w [art. 8] ust. 2” (ale nie wymogi dotyczące pakowania materiału rozmnożeniowego, które „można przyjąć zgodnie z tą samą procedurą”) oraz że „Komisja, działając zgodnie z procedurą określoną w art. 17, podejmuje niezbędne ustalenia dotyczące przeprowadzania badań [porównawczych]”, potwierdzając tym samym, że zamiarem prawodawcy Unii było nadanie fakultatywnego charakteru przyjęciu szczegółowych zasad stosowania, o których mowa w art. 3 ust. 3, poprzez użycie zwrotu „można dokonać”.

Rządy niderlandzki i grecki podniosły, że w braku szczegółowych zasad stosowania przyjętych na poziomie Unii stosowanie odstępstwa przewidzianego w art. 3 ust. 2 lit. c) dyrektywy 98/56 jest uzależnione od przyjęcia takich zasad na szczeblu krajowym, w szczególności w celu reglamentowania lokalizacji partii korzystających z tego odstępstwa oraz sposobów oddzielenia tych partii od sąsiednich partii podlegających wymogom tej dyrektywy. Na rozprawie rząd niderlandzki oświadczył, że takie zasady zostały przyjęte na szczeblu krajowym, czego zbadanie należy do sądu odsyłającego.

Chociaż art. 3 ust. 3 dyrektywy 98/56 odnosi się do procedury komitetu przewidzianej w art. 17 tej dyrektywy, państwa członkowskie mają również możliwość przyjęcia szczegółowych zasad stosowania odstępstwa przewidzianego w art. 3 ust. 2 tej dyrektywy. O ile bowiem ów art. 3 ust. 3 określa procedurę przyjęcia na poziomie Unii, o tyle nie wyklucza on możliwości przyjęcia przez państwa członkowskie takich zasad, jeżeli Unia nie skorzystała z upoważnienia udzielonego we wspomnianym art. 3 ust. 3.

Stosowanie tego odstępstwa nie może jednak zależeć od przyjęcia takich szczegółowych zasad stosowania, czy to na poziomie Unii, czy na poziomie krajowym.

W tym względzie należy przypomnieć, że wykładnia przepisu prawa Unii nie może skutkować pozbawieniem wszelkiej skuteczności jasnego i precyzyjnego brzmienia tego przepisu. W związku z tym, jeżeli znaczenie przepisu prawa Unii wynika jednoznacznie z samego jego brzmienia, Trybunał nie może odejść od tej wykładni (wyrok z dnia 1 sierpnia 2025 r., Banca Mediolanum, od C‑92/24 do C‑94/24, EU:C:2025:599, pkt 31).

Tymczasem ze względu na to, że art. 3 ust. 3 dyrektywy 98/56 przewiduje w sposób jasny i precyzyjny zwykłą możliwość, stosowanie odstępstwa przewidzianego w art. 3 ust. 2 tej dyrektywy nie może zależeć od istnienia szczegółowych zasad stosowania.

Ponadto, jak zauważył zasadniczo rzecznik generalny w pkt 116 i 125 opinii, państwo członkowskie nie może sprzeciwiać się stosowaniu tego odstępstwa, zaniechując przyjęcia takich zasad. W tym względzie należy podkreślić, że art. 3 ust. 2 dyrektywy 98/56 jest wystarczająco precyzyjny i bezwarunkowy, aby uznać go za bezpośrednio skuteczny. Wynika z tego, że nawet w braku szczegółowych zasad stosowania przyjętych na poziomie krajowym dostawca może powołać się na odstępstwo przewidziane w tym przepisie i musi być ono stosowane przez organy administracyjne oraz sądy państw członkowskich.

W świetle powyższych rozważań na pytania drugie i trzecie należy odpowiedzieć, iż art. 3 ust. 2 lit. c) dyrektywy 98/56 należy interpretować w ten sposób, że dostawca może powołać się na ten przepis w celu obrotu materiałem rozmnożeniowym roślin ozdobnych, który nie spełnia wymogów tej dyrektywy, jeżeli materiał ten jest przeznaczony do ochrony różnorodności genetycznej, w tym w braku szczegółowych zasad stosowania tego przepisu przyjętych bądź na poziomie Unii, takich jak określone w art. 3 ust. 3 wspomnianej dyrektywy, bądź na poziomie krajowym.

W przedmiocie kosztów

Dla stron w postępowaniu głównym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej przed sądem odsyłającym, do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi, inne niż koszty stron w postępowaniu głównym, nie podlegają zwrotowi.

Z powyższych względów Trybunał (trzecia izba) orzeka, co następuje:

1) Artykuł 2 pkt 3 dyrektywy Rady 98/56/WE z dnia 20 lipca 1998 r. w sprawie obrotu materiałem rozmnożeniowym roślin ozdobnych, zmienionej rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 652/2014 z dnia 15 maja 2014 r., w związku z art. 1 ust. 1 tej dyrektywy, ze zmianami,

należy interpretować w ten sposób, że:

pojęcie „obrotu” zdefiniowane w tym przepisie i w szczególności jego składnik dotyczący „udostępniania lub składowania” nie obejmują sadzenia materiału rozmnożeniowego roślin ozdobnych przed ich zbiorem. Państwa członkowskie nie mogą rozszerzyć tego pojęcia „obrotu” w celu objęcia nim sadzenia materiału rozmnożeniowego, mogą one jednak przyjąć przepisy krajowe, w danym wypadku identyczne lub analogiczne do przewidzianych we wspomnianej dyrektywie, ze zmianami, nakładające wymogi zdrowotne i jakościowe mające zastosowanie do materiału rozmnożeniowego nieprzeznaczonego do obrotu. Ewentualne sankcje, które przewidziano by w celu zapewnienia zgodności z tymi zasadami mającymi zastosowanie do materiału rozmnożeniowego nieprzeznaczonego do obrotu, podlegają wyłącznie prawu krajowemu.

2) Artykuł 3 ust. 2 lit. c) dyrektywy 98/56, zmienionej rozporządzeniem nr 652/2014,

dostawca może powołać się na ten przepis w celu obrotu materiałem rozmnożeniowym roślin ozdobnych, który nie spełnia wymogów tej dyrektywy, ze zmianami, jeżeli materiał ten jest przeznaczony do ochrony różnorodności genetycznej, w tym w braku szczegółowych zasad stosowania tego przepisu przyjętych bądź na poziomie Unii Europejskiej, takich jak określone w art. 3 ust. 3 wspomnianej dyrektywy, ze zmianami, bądź na poziomie krajowym.

Podpisy

* Język postępowania: niderlandzki.