Sygn. akt C-363/25
Wydanie tymczasowe
WYROK TRYBUNAŁU (piąta izba)
z dnia 16 lipca 2026 r.(*)
Odwołanie – Środki ograniczające podjęte w związku z sytuacją na Białorusi i udziałem Białorusi w agresji Rosji wobec Ukrainy – Wykazy osób, podmiotów i organów, do których ma zastosowanie zamrożenie środków finansowych i zasobów gospodarczych – Kryterium umieszczenia w tych wykazach związane z korzyścią czerpaną z reżimu Łukaszenki lub wspieraniem tego reżimu – Pozostawienie nazwy wnoszącej odwołanie w tych wykazach – Białoruska spółka prowadząca działalność w sektorze realizacji projektów deweloperskich i budowlanym – Uzasadnienie pozostawienia w wykazie – Artykuł 263 akapit szósty TFUE – Termin do wniesienia skargi – Rozpoczęcie biegu terminu – Poinformowanie adwokatów wnoszącej odwołanie o rozpatrywanych środkach ograniczających – Niedopuszczalność skargi spowodowana przekroczeniem terminu – Badanie skargi co do istoty ze względu na należyte sprawowanie wymiaru sprawiedliwości – Zarzut dotyczący błędów w ocenie obarczających uzasadnienie pozostawienia w wykazie
W sprawie C‑363/25 P
mającej za przedmiot odwołanie w trybie art. 56 statutu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, wniesione w dniu 28 maja 2025 r.,
Dana Astra IOOO, z siedzibą w Minsku (Białoruś), którą reprezentowali D. Birdling, BL, M. Lester, BL, i K. Van Maldegem, advocaat,
strona skarżąca,
w której drugą stroną postępowania jest:
Rada Unii Europejskiej, którą reprezentowali L. Berger i S. Van Overmeire, w charakterze pełnomocników,
strona pozwana w pierwszej instancji,
TRYBUNAŁ (piąta izba),
w składzie: M.L. Arastey Sahún, prezeska izby, J. Passer, E. Regan, D. Gratsias i B. Smulders (sprawozdawca), sędziowie,
rzecznik generalny: J. Kokott,
sekretarz: A. Calot Escobar,
uwzględniając pisemny etap postępowania,
podjąwszy, po zapoznaniu się ze stanowiskiem rzeczniczki generalnej, decyzję o rozstrzygnięciu sprawy bez opinii,
wydaje następujący
Wyrok
W odwołaniu Dana Astra IOOO wnosi o uchylenie wyroku Sądu Unii Europejskiej z dnia 19 marca 2025 r., Dana Astra/Rada (T‑281/23, zwanego dalej „zaskarżonym wyrokiem”, EU:T:2025:315), w którym Sąd oddalił jej skargę o stwierdzenie nieważności, po pierwsze, decyzji Rady (WPZiB) 2023/421 z dnia 24 lutego 2023 r. w sprawie zmiany decyzji 2012/642/WPZiB dotyczącej środków ograniczających w związku z sytuacją na Białorusi i udziałem Białorusi w agresji Rosji wobec Ukrainy (Dz.U. 2023, L 61, s. 41) i rozporządzenia wykonawczego Rady (UE) 2023/419 z dnia 24 lutego 2023 r. w sprawie wykonania art. 8a rozporządzenia (WE) nr 765/2006 dotyczącego środków ograniczających w związku z sytuacją na Białorusi i udziałem Białorusi w agresji Rosji wobec Ukrainy (Dz.U. 2023, L 61, s. 20) (zwanych dalej łącznie „spornymi aktami utrzymującymi z 2023 r.”), a po drugie, decyzji Rady (WPZiB) 2024/769 z dnia 26 lutego 2024 r. w sprawie zmiany decyzji 2012/642/WPZiB dotyczącej środków ograniczających w związku z sytuacją na Białorusi i udziałem Białorusi w agresji Rosji wobec Ukrainy (Dz.U. L, 2024/769) i rozporządzenia wykonawczego Rady (UE) 2024/768 z dnia 26 lutego 2024 r. w sprawie wykonania art. 8a rozporządzenia (WE) nr 765/2006 dotyczącego środków ograniczających w związku z sytuacją na Białorusi i udziałem Białorusi w agresji Rosji wobec Ukrainy (Dz.U. L, 2024/768) (zwanych dalej łącznie „spornymi aktami utrzymującymi z 2024 r.”), w zakresie, w jakim te cztery akty (zwane dalej łącznie „spornymi aktami”) dotyczą wnoszącej odwołanie.
Ramy prawne i okoliczności powstania sporu
Do celów rozpatrywanego odwołania kontekst faktyczny i prawny niniejszej sprawy, przedstawiony w pkt 2–20 zaskarżonego wyroku, można streścić w następujący sposób.
Niniejsza sprawa wpisuje się w ramy środków ograniczających przyjmowanych przez Unię Europejską od 2004 r. ze względu na istniejącą na Białorusi sytuację dotyczącą demokracji, praworządności i praw człowieka oraz, od 2022 r., ze względu na udziału Białorusi w agresji Rosji wobec Ukrainy.
W dniu 18 maja 2006 r. Rada Unii Europejskiej przyjęła rozporządzenie (WE) nr 765/2006 dotyczące środków ograniczających skierowanych przeciwko prezydentowi Aleksandrowi Łukaszence i niektórym urzędnikom z Białorusi (Dz.U. 2006, L 134, s. 1), którego tytuł został zastąpiony zgodnie z art. 1 ust. 1 rozporządzenia Rady (UE) nr 588/2011 z dnia 20 czerwca 2011 r. (Dz.U. 2011, L 161, s. 1) tytułem „rozporządzenie Rady (WE) nr 765/2006 z dnia 18 maja 2006 r. dotyczące środków ograniczających wobec Białorusi”.
W dniu 15 października 2012 r. Rada przyjęła decyzję 2012/642/WPZiB dotyczącą środków ograniczających skierowanych przeciwko Białorusi (Dz.U. 2012, L 285, s. 1).
Artykuł 4 ust. 1 tej decyzji brzmi następująco:
„Zamrożone zostają wszelkie środki finansowe i zasoby gospodarcze należące do osób i podmiotów lub przez nie posiadane, przechowywane lub kontrolowane:
a) osób, podmiotów lub organów odpowiedzialnych za poważne naruszenia praw człowieka lub represje wobec społeczeństwa obywatelskiego i opozycji demokratycznej lub których działania w inny sposób poważnie naruszyły demokrację lub praworządność na Białorusi lub jakichkolwiek osób fizycznych lub prawnych, podmiotów i organów z nimi związanych, a także osób prawnych, podmiotów lub organów należących do nich lub przez nie kontrolowanych;
b) osób fizycznych lub prawnych, podmiotów lub organów, którym reżim prezydenta Łukaszenki przynosi korzyści [które czerpią korzyści z reżimu Łukaszenki] lub które go wspierają, a także osób prawnych, podmiotów lub organów należących do nich lub przez nie kontrolowanych,
wymienionych w Załączniku”.
Artykuł 2 ust. 4 i 5 rozporządzenia nr 765/2006, zmienionego rozporządzeniem Rady (UE) nr 1014/2012 z dnia 6 listopada 2012 r. (Dz.U. 2012, L 307, s. 1), odsyła do art. 4 ust. 1 lit. a) i b) decyzji 2012/642 i przewiduje te same kryteria umieszczania w wykazach osób, podmiotów i organów, do których ma zastosowanie zamrożenie środków finansowych i zasobów gospodarczych, co kryteria określone w tym ostatnim przepisie, w szczególności kryterium „wspierania reżimu Aleksandra Łukaszenki” lub „czerpania korzyści” z tego reżimu [zwane dalej „kryterium b)”].
Jak wynika z motywów decyzji wykonawczej Rady (WPZiB) 2020/2130 z dnia 17 grudnia 2020 r. w sprawie wykonania decyzji 2012/642/WPZiB dotyczącej środków ograniczających skierowanych przeciwko Białorusi (Dz.U. 2020, L 426 I, s. 14) i rozporządzenia wykonawczego Rady (UE) 2020/2129 z dnia 17 grudnia 2020 r. w sprawie wykonania art. 8a ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 765/2006 dotyczącego środków ograniczających wobec Białorusi (Dz.U. 2020, L 426 I, s. 1), a także motywów spornych aktów, niniejsza sprawa jest szczególnie związana z nasileniem ciągłego naruszania praw człowieka i brutalnych represji wobec przeciwników reżimu prezydenta Łukaszenki w następstwie wyborów prezydenckich w dniu 9 sierpnia 2020 r., które zostały uznane przez Unię za niezgodne z międzynarodowymi standardami, a także zaangażowaniem Białorusi w agresję Federacji Rosyjskiej na Ukrainę, która została uznana za rażące naruszenie integralności terytorialnej, suwerenności i niezależności tego państwa.
Na mocy decyzji wykonawczej 2020/2130 i rozporządzenia wykonawczego 2020/2129 podmiot zidentyfikowany jako „Dana Holdings/Dana Astra” został umieszczony w wykazach osób, podmiotów i organów objętych środkami ograniczającymi zawartych w załączniku do decyzji 2012/642 i w załączniku I do rozporządzenia nr 765/2006 (zwanych dalej łącznie „rozpatrywanymi wykazami”) z następujących powodów:
„Dana Holdings/Dana Astra jest jednym z głównych deweloperów nieruchomości oraz przedsiębiorstw budowlanych na Białorusi. Spółka otrzymała parcele pod budowę kilku dużych osiedli mieszkaniowych i centrów biznesu.
Właściciele spółki Dana Holdings/Dana Astra utrzymują ścisłe powiązania z [prezydentem] Łukaszenką. Synowa prezydenta, Lilija Łukaszenko, piastuje wysokie stanowisko w tej spółce.
Dana Holdings/Dana Astra odnosi zatem korzyści wynikające z reżimu [prezydenta] Łukaszenki i wspiera ten reżim”.
W dniu 25 lutego 2021 r. Rada przyjęła decyzję (WPZiB) 2021/353 zmieniającą decyzję 2012/642 (Dz.U. 2021, L 68, s. 189) i rozporządzenie wykonawcze (UE) 2021/339 w sprawie wykonania art. 8a rozporządzenia nr 765/2006 (Dz.U. 2021, L 68, s. 29) (zwane dalej łącznie „aktami utrzymującymi z 2021 r.”), na mocy których podmiot zidentyfikowany jako „Dana Holdings/Dana Astra” pozostawiono w rozpatrywanych wykazach do dnia 28 lutego 2022 r., przy czym powody uzasadniające to pozostawienie były analogiczne do powodów uzasadniających to umieszczenie przypomnianych w pkt 9 niniejszego wyroku.
W dniu 24 lutego 2022 r. Rada przyjęła decyzję (WPZiB) 2022/307 w sprawie zmiany decyzji 2012/642 (Dz.U. 2022, L 46, s. 97) oraz rozporządzenie wykonawcze (UE) 2022/300 w sprawie wykonania art. 8a rozporządzenia (WE) nr 765/2006 (Dz.U. 2022, L 46, s. 3) (zwane dalej łącznie „aktami utrzymującymi z 2022 r.”), na mocy których środki ograniczające wobec wnoszącej odwołanie zostały utrzymane do dnia 28 lutego 2023 r. z następujących powodów:
„Dana Astra – uprzednio jedna ze spółek zależnych Dana Holdings – jest jednym z głównych deweloperów nieruchomości oraz przedsiębiorstw budowlanych na Białorusi. Otrzymała prawo do zabudowy nieruchomości gruntowych, a obecnie buduje wielofunkcyjne centrum »Minsk World«, które reklamuje jako największą tego rodzaju inwestycję w Europie.
Osoby według doniesień reprezentujące Dana Astra utrzymują ścisłe powiązania z prezydentem Łukaszenką. Synowa prezydenta, Lilija Łukaszenko, piastuje wysokie stanowisko w tej spółce.
[Dana Astra] [o]siąga zatem korzyści z reżimu Łukaszenki i wspiera ten reżim”.
Wnosząca odwołanie wniosła skargę na akty utrzymujące z 2021 r. i 2022 r. w zakresie, w jakim akty te jej dotyczyły. Skarga ta została oddalona wyrokiem Sądu z dnia 28 czerwca 2023 r., Dana Astra/Rada (T‑239/21, EU:T:2023:364) i nie była przedmiotem odwołania. W pkt 79 tego wyroku Sąd stwierdził, po zbadaniu dowodów przedstawionych przez Radę, że pierwszy powód pozostawienia nazwy wnoszącej odwołanie w rozpatrywanych wykazach, zgodnie z którym wnosząca odwołanie jest jednym z głównych deweloperów i przedsiębiorstw budowlanych na Białorusi, budującym centrum Minsk World, które reklamuje jako największą inwestycję tego rodzaju w Europie na działkach gruntowych, w stosunku do których otrzymała prawo do zabudowy, i w związku z tym czerpie ona korzyści z reżimu prezydenta Łukaszenki oraz go wspiera, jest wystarczająco uzasadniony pod względem prawnym.
W dniu 24 lutego 2023 r. Rada przyjęła sporne akty utrzymujące z 2023 r., na mocy których umieszczenie nazwy wnoszącej odwołanie w rozpatrywanych wykazach zostało utrzymane do dnia 28 lutego 2024 r. z tych samych powodów co te, które uzasadniały przyjęcie aktów utrzymujących z 2022 r., o których mowa w pkt 11 niniejszego wyroku.
W dniu 26 lutego 2024 r. Rada przyjęła sporne akty utrzymujące z 2024 r., na mocy których obowiązywanie środków ograniczających przyjętych wobec wnoszącej odwołanie przedłużono do dnia 28 lutego 2025 r. W aktach tych Rada uzasadniła przedłużenie obowiązywania tych środków tymi samymi powodami co te, które zostały wskazane w pkt 11 niniejszego wyroku.
Postępowanie przed Sądem i zaskarżony wyrok
W skardze z dnia 23 maja 2023 r., w brzmieniu następnie dostosowanym, wnosząca odwołanie wniosła do Sądu o stwierdzenie nieważności spornych aktów w zakresie, w jakim akty te jej dotyczą, opierając się na jednym zarzucie, w którym podniosła ona zasadniczo, że powody wymienione w tych aktach, w zakresie, w jakim jej dotyczą, są obarczone błędami w ocenie, a zatem nie mogą uzasadniać pozostawienia jej nazwy w rozpatrywanych wykazach.
Zaskarżonym wyrokiem Sąd oddalił skargę wniesioną przez wnoszącą odwołanie. Do celów niniejszego odwołania wyrok ten można streścić w następujący sposób.
W pierwszej kolejności Sąd zbadał w pkt 29–62 zaskarżonego wyroku kwestię, czy – jak utrzymywała Rada, nie podnosząc jednak formalnie zarzutu niedopuszczalności – skarga na sporne akty utrzymujące z 2023 r. była niedopuszczalna, ponieważ nie została wniesiona w terminie dwóch miesięcy przewidzianym w art. 263 TFUE, przedłużonym o dziesięciodniowy termin uwzględniający odległość, co spowodowało również niedopuszczalność skargi w zakresie, w jakim dotyczyła ona, po dostosowaniu jej żądań przez wnoszącą odwołanie, stwierdzenia nieważności spornych aktów utrzymujących z 2024 r.
W pkt 34 zaskarżonego wyroku Sąd przypomniał, że zgodnie z jego orzecznictwem co do zasady Rada nie może wywiązać się z obowiązku powiadomienia zainteresowanego o akcie nakładającym na niego środki ograniczające poprzez doręczenie tego aktu adwokatom, którzy reprezentują tego zainteresowanego. Doręczenie przedstawicielowi strony skarżącej jest równoznaczne z doręczeniem adresatowi tylko wtedy, gdy taka forma doręczenia jest wyraźnie przewidziana w przepisach, gdy strony uzgodniły takie porozumienie lub gdy adwokat jest należycie umocowany do odebrania takiego powiadomienia w imieniu swojego klienta (wyrok z dnia 21 kwietnia 2021 r., El‑Qaddafi/Rada, T‑322/19, EU:T:2021:206, pkt 64 i przytoczone tam orzecznictwo).
W pkt 46–60 zaskarżonego wyroku Sąd zbadał, czy w niniejszym przypadku można uznać, że adwokaci wnoszącej odwołanie zostali należycie umocowani do odbioru spornych aktów utrzymujących z 2023 r. w imieniu wnoszącej odwołanie, i doszedł do wniosku, że tak właśnie jest.
Aby dojść do tego wniosku, Sąd oparł się na wykładni pełnomocnictwa z dnia 1 listopada 2021 r., na mocy którego przedstawiciele wnoszącej odwołanie zostali upoważnieni do działania w jej imieniu w odniesieniu do przyjętych wobec niej środków ograniczających.
W pkt 50–52 zaskarżonego wyroku Sąd uznał, że o ile pełnomocnictwo to zostało wydane w sprawie T‑239/21, która dotyczyła aktów utrzymujących z 2021 r. i z 2022 r., o tyle z jego brzmienia, w zakresie, w jakim upoważnia ono adwokatów wnoszącej odwołanie do podejmowania „wszelkich innych czynności, które mogą być konieczne lub użyteczne w ramach dalszego prowadzenia tego postępowania”, wynika, że wspomniane pełnomocnictwo nie ogranicza się do reprezentowania wnoszącej odwołanie przed sądami Unii w ramach jej żądania stwierdzenia nieważności aktów utrzymujących z 2021 r.
W pkt 56–59 zaskarżonego wyroku Sąd dodał, że taką wykładnię treści pełnomocnictwa z dnia 1 listopada 2021 r. potwierdza kontekst, w jakim doszło do przyjęcia spornych aktów, a także sposób, w jaki strony zachowywały się po przekazaniu tego pełnomocnictwa.
W tym względzie Sąd zauważył, po pierwsze, że po przedstawieniu pełnomocnictwa z dnia 1 listopada 2021 r. cała korespondencja między wnoszącą odwołanie a Radą w przedmiocie umieszczenia jej nazwy w rozpatrywanych wykazach była w odniesieniu do wnoszącej odwołanie prowadzona za pośrednictwem jej adwokatów, a po drugie, że sporne akty utrzymujące z 2024 r. zostały jej notyfikowane w taki sam sposób jak akty utrzymujące z 2023 r., a mianowicie w szczególności listem poleconym za potwierdzeniem odbioru przekazanym jej adwokatom, przy czym wnosząca odwołanie nie zakwestionowała tego sposobu postępowania.
Sąd stwierdził na tej podstawie w pkt 60–62 zaskarżonego wyroku, po pierwsze, że skargę, w zakresie, w jakim była ona pierwotnie skierowana przeciwko spornym aktom utrzymującym z 2023 r., należy odrzucić jako niedopuszczalną, ponieważ została ona wniesiona po terminie, a po drugie, że skargę należy również odrzucić jako niedopuszczalną w zakresie, w jakim była ona skierowana przeciwko aktom utrzymującym z 2024 r., ponieważ skarżący nie ma prawnej możliwości dostosowania swoich żądań i zarzutów w taki sposób, aby uwzględniały pojawienie się nowych aktów w toku postępowania, chyba że jego żądanie stwierdzenia nieważności wcześniej zaskarżonego aktu było samo w sobie dopuszczalne w dniu jego wniesienia.
W drugiej kolejności, w pkt 63–110 zaskarżonego wyroku, Sąd uznał jednak za stosowne, ze względu na właściwe prowadzenie postępowania sądowego, wypowiedzieć się co do istoty sprawy, uznając, że przebieg postępowania umożliwił rozpoznanie sprawy co do istoty i że strony zostały wysłuchane w tej kwestii na rozprawie.
Sąd zbadał zatem jedyny zarzut podniesiony przez wnoszącą odwołanie na poparcie jej skargi, w którym podniosła ona zasadniczo, że dotyczące jej uzasadnienie spornych aktów jest obarczone błędami w ocenie, a zatem nie może uzasadniać pozostawienia jej nazwy w rozpatrywanych wykazach.
Po przeprowadzeniu tego badania Sąd stwierdził w pkt 110 zaskarżonego wyroku, po pierwsze, że pierwszy powód uzasadnienia pozostawienia nazwy wnoszącej odwołanie w rozpatrywanych wykazach zawarty w spornych aktach, zgodnie z którym jest ona jednym z głównych deweloperów i przedsiębiorstw budowlanych na Białorusi, budującym centrum Minsk World, które reklamuje jako największą tego rodzaju inwestycję w Europie, na działkach gruntowych, w stosunku do których otrzymała prawo do zabudowy, i w związku z tym czerpie ona korzyści z reżimu prezydenta Łukaszenki oraz go wspiera, jest wystarczająco uzasadniony pod względem prawnym, a po drugie, że stwierdzenie, iż ten powód został wystarczająco uzasadniony pod względem prawnym i stanowi sam w sobie wystarczającą podstawę do pozostawienia nazwy wnoszącej odwołanie w tych wykazach, wystarczy do oddalenia jedynego zarzutu podniesionego przez wnoszącą odwołanie bez konieczności badania pozostałych argumentów, które wnosząca odwołanie podniosła i które są skierowane przeciwko drugiemu i trzeciemu powodowi zawartemu w uzasadnieniu znajdującemu się w spornych aktach.
W rezultacie Sąd oddalił skargę.
Postępowanie przed Trybunałem i żądania stron
Dana Astra wnosi do Trybunału o:
– uchylenie zaskarżonego wyroku;
– stwierdzenie nieważności spornych aktów w zakresie, w jakim akty te jej dotyczą;
– posiłkowo – przekazanie sprawy Sądowi do ponownego rozpoznania.
Rada wnosi do Trybunału o:
– oddalenie odwołania; oraz
– obciążenie wnoszącej odwołanie kosztami zarówno postępowania w pierwszej instancji, jak i niniejszego postępowania odwoławczego.
W przedmiocie odwołania
Wnosząca odwołanie podnosi na jego poparcie dwa zarzuty, z których pierwszy dotyczy tego, że Sąd naruszył prawo, stwierdzając niedopuszczalność skargi, a drugi tego, że Sąd naruszył prawo, stwierdzając, iż sporne akty nie są obarczone błędami w ocenie.
W przedmiocie zarzutu pierwszego
Argumentacja stron
W zarzucie pierwszym wnosząca odwołanie zarzuca Sądowi, że naruszył prawo, stwierdzając niedopuszczalność skargi ze względu na jej wniesienie po terminie, ponieważ Sąd błędnie uznał, że Rada mogła zgodnie z prawem notyfikować jej sporne akty utrzymujące z 2023 r. pismem skierowanym do jej adwokatów, w związku z czym dwumiesięczny termin przewidziany w art. 263 TFUE rozpoczął bieg od dnia tego notyfikowania i upłynął przed wniesieniem skargi.
Ta ocena Sądu dotycząca notyfikowania tych aktów jest obarczona dwoma naruszeniami prawa. Pierwsze z nich wiąże się z faktem, że notyfikowanie drogą pocztową danym adwokatom nie może w żadnym razie stanowić ważnego notyfikowania tych aktów wnoszącej odwołanie. Drugi błąd polega na tym, że Sąd stwierdził w pkt 55 zaskarżonego wyroku, iż pełnomocnictwo z dnia 1 listopada 2021 r., którego zakres był jednak wyraźnie, jasno i niezaprzeczalnie ograniczony do innego postępowania prowadzonego przez Sąd, a mianowicie postępowania dotyczącego sprawy T‑239/21, upoważniało Radę do notyfikowania spornych aktów utrzymujących z 2023 r., które nie dotyczyły tego postępowania, pismem skierowanym do adwokatów wnoszącej odwołanie.
Rada twierdzi, że zarzut pierwszy jest bezzasadny i że wniosek końcowy dotyczący wniesienia skargi po terminie należy potwierdzić.
W szczególności Rada podnosi, że poinformowała wnoszącą odwołanie o rozpatrywanych aktach za pośrednictwem czterech odrębnych kanałów, a mianowicie ogłoszenia opublikowanego w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej w dniu 27 lutego 2023 r., a w dniu 28 lutego 2023 r. notyfikowania pocztą elektroniczną zarówno wnoszącej odwołanie, jak i jej przedstawicielom, oraz notyfikowania listem poleconym przedstawicielom wnoszącej odwołanie. Bezpośrednie notyfikowanie wnoszącej odwołanie przesyłką poleconą było niemożliwe, ponieważ w chwili przyjęcia spornych aktów Białoruś była „miejscem niedostępnym”, co oznacza, że belgijskie służby pocztowe nie mogły dokonywać żadnych doręczeń pocztowych. Rada wykorzystała zatem i połączyła wszystkie dostępne jej kanały komunikacji i nie próbowała uchylić się od ciążącego na niej obowiązku indywidualnego powiadomienia.
W replice wnosząca odwołanie podkreśla, że Rada po raz pierwszy podnosi na etapie odwołania – jest to zatem twierdzenie spóźnione – że nie było możliwe notyfikowanie informacji o aktach wnoszącej odwołanie w wymagany sposób, to znaczy drogą pocztową na adres jej siedziby, powołując się na dokumenty, które są niedopuszczalne, ponieważ nie zostały przedstawione przed Sądem.
Ocena Trybunału
Zgodnie z brzmieniem art. 263 akapit szósty TFUE skargi przewidziane w tym postanowieniu wnosi się w terminie dwóch miesięcy, stosownie do przypadku od daty publikacji aktu lub jego notyfikowania skarżącemu lub, w razie ich braku, od daty powzięcia przez niego wiadomości o tym akcie.
Trybunał orzekł już, że z brzmienia tego przepisu, a w szczególności z wyrażeń „stosownie do przypadku” i „w razie ich braku” jasno wynika, że początek biegu terminu do wniesienia skargi jest określany w zależności od danej sytuacji i że pierwsze i drugie kryterium, które mogą rozpocząć ten termin, są ustawione wyżej w hierarchii niż trzecie z nich. Tym samym termin do wniesienia skargi o stwierdzenie nieważności rozpoczyna swój bieg przede wszystkim z chwilą publikacji aktu lub jego notyfikowania skarżącemu. Te dwa główne kryteria są umieszczone w systematyce tego przepisu na równi, w tym znaczeniu, że żadne z tych kryteriów nie jest pomocnicze w stosunku do drugiego. Natomiast kryterium daty powzięcia wiadomości o zaskarżonym akcie jako rozpoczęcia biegu terminu do wniesienia skargi posiada charakter pomocniczy w stosunku do kryteriów daty publikacji lub daty notyfikacji tego aktu (wyrok z dnia 10 lutego 2026 r., WhatsApp Ireland/Europejska Rada Ochrony Danych, C‑97/23 P, EU:C:2026:81, pkt 45 i przytoczone tam orzecznictwo).
W niniejszej sprawie sporne akty utrzymujące z 2023 r. zostały opublikowane w dniu 27 lutego 2023 r. w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej, seria L, ale zgodnie z art. 8a ust. 2 rozporządzenia nr 765/2006 „[o] swojej decyzji, wraz z uzasadnieniem umieszczenia w wykazie, Rada powiadamia daną osobę fizyczną lub prawną, podmiot lub organ, daną osobę fizyczną lub prawną, podmiot lub organ [których nazwisko lub nazwa postanawia umieścić w załączniku I do tego rozporządzenia], bezpośrednio – gdy adres jest znany – lub w drodze ogłoszenia”.
Taki system, wymagający zarówno publikacji, jak i powiadomienia o rozpatrywanych aktach, wynika ze szczególnej natury spornych aktów nakładających środki ograniczające na osobę lub podmiot, które są podobne zarówno do aktów o charakterze ogólnym, ponieważ zabraniają adresatom określonym w sposób ogólny i abstrakcyjny w szczególności udostępniania środków finansowych i zasobów gospodarczych osobom i podmiotom wymienionym w wykazach zawartych w załącznikach do tych aktów, jak również do zbioru indywidualnych decyzji stosowanych wobec takich osób i podmiotów (zob. podobnie wyrok z dnia 23 kwietnia 2013 r., Gbagbo i in./Rada od C‑478/11 P do C‑482/11 P, EU:C:2013:258, pkt 56 i przytoczone tam orzecznictwo).
Należy ponadto przypomnieć, odnosząc się do aktów przyjmowanych na podstawie przepisów dotyczących wspólnej polityki zagranicznej i bezpieczeństwa, takich jak sporne akty utrzymujące z 2023 r., że ich indywidualny charakter umożliwia, zgodnie z art. 275 akapit drugi TFUE i art. 263 akapit czwarty TFUE dostęp do sądu Unii (wyrok z dnia 23 kwietnia 2013 r., Gbagbo i in./Rada, od C‑478/11 P do C‑482/11 P, EU:C:2013:258, pkt 57).
Wynika z tego, że o ile wprawdzie wejście w życie takich aktów odbywa się na podstawie ich publikacji, o tyle termin do wniesienia skargi o stwierdzenie nieważności tych aktów na podstawie art. 263 akapit czwarty TFUE biegnie dla każdej z tych osób i podmiotów od dnia powiadomienia, które powinno było mieć miejsce (wyrok z dnia 23 kwietnia 2013 r., Gbagbo i in./Rada, od C‑478/11 P do C‑482/11 P, EU:C:2013:258, pkt 59).
W tym względzie należy uściślić, że o ile art. 8a ust. 2 rozporządzenia nr 765/2006 przewiduje możliwość powiadomienia w drodze publikacji ogłoszenia, jak słusznie stwierdził Sąd w pkt 33 zaskarżonego wyroku, o tyle skorzystanie z tego środka powiadomienia może jednak być rozważane jedynie w przypadku niemożności bezpośredniego powiadomienia danej osoby lub danego podmiotu, gdy na przykład ich adres nie jest znany (zob. podobnie wyrok z dnia 23 kwietnia 2013 r., Gbagbo i in./Rada, od C‑478/11 P do C‑482/11 P, EU:C:2013:258, pkt 61).
W niniejszej sprawie Sąd, opierając się na pełnomocnictwie z dnia 1 listopada 2021 r., uznał w pkt 60 i 61 zaskarżonego wyroku, że notyfikowanie spornych aktów utrzymujących z 2023 r. listem poleconym za potwierdzeniem odbioru dokonanym w dniu 28 lutego 2023 r. przez Radę adwokatom wnoszącej odwołanie stanowi notyfikowanie samej wnoszącej odwołanie i że w związku z tym data otrzymania tego pisma stanowi początek biegu dwumiesięcznego terminu do wniesienia skargi przewidzianego w art. 263 akapit szósty TFUE.
W tym względzie należy zauważyć, że – jak słusznie orzekł Sąd w pkt 34 zaskarżonego wyroku – z orzecznictwa przypomnianego w pkt 42 i 43 niniejszego wyroku wynika, iż co do zasady Rada nie może wywiązać się z obowiązku powiadomienia zainteresowanego o akcie nakładającym na niego środki ograniczające poprzez notyfikowanie tego aktu adwokatom, którzy go reprezentują. Powiadomienia przedstawicieli osoby, takich jak jej adwokat, o akcie nakładającym na tę osobę środki ograniczające nie można bowiem zakwalifikować jako „bezpośredniego powiadomienia” tej osoby w rozumieniu art. 8a ust. 2 rozporządzenia nr 765/2006, aby ustanowić początek biegu dwumiesięcznego terminu do wniesienia skargi przewidzianego w art. 263 akapit szósty TFUE, ponieważ takie powiadomienie ma ze swej natury charakter pośredni.
Jednakże, jak również słusznie zauważył Sąd w pkt 34 i 44 zaskarżonego wyroku, należy dopuścić wyjątek od tej zasady, jeżeli adwokat lub radca prawny jest należycie umocowany do otrzymania takiego powiadomienia. W takim bowiem przypadku adwokat, jako pełnomocnik zainteresowanego, otrzymuje to powiadomienie w jego imieniu i na jego rachunek, w związku z czym wspomniane powiadomienie jest równoznaczne z powiadomieniem samego zainteresowanego.
Biorąc jednak pod uwagę, że stanowi to odstępstwo od wspomnianej zasady, powiadomienie o takim akcie adwokata osoby lub podmiotu, których dotyczy ten akt, może stanowić „bezpośrednie powiadomienie” w rozumieniu art. 8a ust. 2 rozporządzenia nr 765/2006, mogące spowodować rozpoczęcie biegu terminu, o którym mowa w art. 263 akapit szósty TFUE, tylko wtedy, gdy z treści danego pełnomocnictwa wynika w sposób jasny i jednoznaczny, nie pozostawiając miejsca na żadną inną wykładnię, że adwokat ten jest umocowany do otrzymania takiego powiadomienia.
Należy zatem zbadać, czy pełnomocnictwo z dnia 1 listopada 2021 r. opisane w zaskarżonym wyroku udzielało w sposób jasny i jednoznaczny, nie pozostawiając miejsca na żadną inną wykładnię, umocowania adwokatom wnoszącej odwołanie do otrzymywania spornych aktów utrzymujących z 2023 r.
W niniejszej sprawie zgodnie z samym brzmieniem pełnomocnictwa z dnia 1 listopada 2021 r. adwokaci wnoszącej odwołanie byli umocowani, „w ramach sprawy T‑239/21”, do reprezentowania jej przed sądami Unii w celu stwierdzenia nieważności aktów utrzymujących z 2021 r. Po zapoznaniu się z tym pełnomocnictwem należy stwierdzić, że umocowanie to obejmuje „podpisanie i przedłożenie wszelkich dokumentów proceduralnych”, a także „wszelkie inne czynności, które mogą być konieczne lub użyteczne w ramach dalszego prowadzenia tego postępowania”.
Tymczasem należy stwierdzić, że te sformułowania zawarte w treści pełnomocnictwa z dnia 1 listopada 2021 r., w szczególności te, na podstawie których adwokaci wnoszącej odwołanie byli umocowani do wykonywania „wszelkich innych czynności, które mogą być konieczne lub użyteczne w ramach dalszego prowadzenia tego postępowania”, nie były wystarczająco jasne i precyzyjne, aby można było stwierdzić, że na podstawie tego pełnomocnictwa adwokaci byli umocowani do odbioru powiadomienia o spornych aktach utrzymujących z 2023 r. w imieniu i na rzecz swej mocodawczyni.
Wbrew bowiem temu, co orzekł Sąd w pkt 55 zaskarżonego wyroku, połączenie wyraźnego odesłania do sprawy T‑239/21 z użyciem wyrażenia „dalszego prowadzenia tego postępowania” prowadzi do takiej wykładni tego pełnomocnictwa, zgodnie z którą pełnomocnictwo to udziela umocowania adwokatom wnoszącej odwołanie do reprezentowania jej wyłącznie w ramach sprawy T‑239/21, w której to sprawie nie chodziło o sporne akty utrzymujące z 2023 r., które z kolei były przedmiotem postępowania w sprawie T‑281/23, w której zapadł zaskarżony wyrok.
W związku z tym, biorąc pod uwagę brzmienie rozpatrywanego pełnomocnictwa, należy uznać, że nie udziela ono w sposób jasny i jednoznaczny umocowania adwokatom wnoszącej odwołanie do otrzymywania spornych aktów utrzymujących z 2023 r.
Wynika z tego, że akty te nie zostały należycie notyfikowane wnoszącej odwołanie za pośrednictwem jej adwokatów i że w związku z tym dwumiesięczny termin przewidziany w art. 263 akapit szósty TFUE nie rozpoczął biegu w dniu, w którym akty te zostały doręczone tym adwokatom listem poleconym.
Wniosku tego nie mogą podważyć elementy kontekstowe przedstawione przez Sąd w pkt 56–59 zaskarżonego wyroku.
Kwestię, czy adwokat jest należycie umocowany do odbioru, w imieniu i na rzecz swojego klienta, powiadomienia o aktach nakładających na niego środki ograniczające, tak aby powiadomienie to mogło skutkować rozpoczęciem biegu terminu przewidzianego w art. 263 akapit szósty TFUE, należy bowiem badać wyłącznie na podstawie treści danego pełnomocnictwa, a nie na podstawie sposobu, w jaki Rada i zainteresowana osoba odpowiadały w przedmiocie aktów nakładających środki ograniczające.
W świetle powyższych rozważań należy stwierdzić, że zarzut pierwszy jest zasadny.
Niemniej jednak w zakresie, w jakim Sąd zbadał jedyny zarzut podniesiony przez wnoszącą odwołanie co do istoty, oddalił go i oparł się również na uzasadnieniu oddalającym ten zarzut w celu oddalenia skargi wniesionej w pierwszej instancji, przed wydaniem rozstrzygnięcia w przedmiocie niniejszego odwołania należy zbadać zarzut drugi skargi, który odnosi się do tych podstaw uzasadnienia.
W przedmiocie zarzutu drugiego
W zarzucie drugim wnosząca odwołanie podnosi, że Sąd dopuścił się dziewięciu naruszeń prawa, stwierdzając, że sporne akty nie są dotknięte błędami w ocenie.
Rada kwestionuje argumentację przedstawioną przez wnoszącą odwołanie.
Przed zbadaniem dziewięciu zarzutów szczegółowych podniesionych przez wnoszącą odwołanie w ramach zarzutu drugiego należy przypomnieć, po pierwsze, że zgodnie z art. 256 TFUE i art. 58 statutu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej odwołanie ogranicza się do kwestii prawnych i jedynie Sąd jest właściwy z jednej strony do dokonywania ustaleń faktycznych, z wyjątkiem sytuacji, gdy nieprawidłowość jego ustaleń wynika z akt sprawy, które zostały mu przedłożone, a z drugiej strony do oceny tych okoliczności faktycznych. Ocena ta nie stanowi więc – z wyjątkiem przypadków, w których doszło do przeinaczenia dowodów przedstawionych Sądowi – kwestii prawnej, która jako taka podlegałaby kontroli Trybunału. Jeżeli Sąd dokonał ustalenia lub oceny okoliczności faktycznych, Trybunał jest uprawniony, na podstawie art. 256 TFUE, do kontroli kwalifikacji prawnej tych okoliczności faktycznych i skutków prawnych, jakie wywiódł z nich Sąd (wyrok z dnia 26 marca 2026 r., Pumpyanskiy i in./Rada, C‑696/23 P, C‑704/23 P, C‑711/23 P, C‑35/24 P i C‑111/24 P, EU:C:2026:245, pkt 158 i przytoczone tam orzecznictwo).
Po drugie, w sytuacji gdy wnoszący odwołanie zarzuca Sądowi przeinaczenie okoliczności faktycznych lub dowodów, powinien on – zgodnie z art. 256 TFUE, z art. 58 akapit pierwszy statutu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej i z art. 168 § 1 lit. d) regulaminu postępowania przed Trybunałem – szczegółowo wskazać, które okoliczności lub dowody zostały jego zdaniem przeinaczone przez Sąd, oraz wykazać błędy w analizie, które w jego opinii doprowadziły do takiego przeinaczenia. Ponadto zgodnie z utrwalonym orzecznictwem przeinaczenie musi w oczywisty sposób – bez konieczności dokonywania nowej oceny faktów i dowodów – wynikać z akt sprawy (wyrok z dnia 26 marca 2026 r., Pumpyanskiy i in./Rada, C‑696/23 P, C‑704/23 P, C‑711/23 P, C‑35/24 P i C‑111/24 P, EU:C:2026:245, pkt 378 i przytoczone tam orzecznictwo).
Po trzecie, należy przypomnieć, z jednej strony, że w odniesieniu do środków ograniczających sądy Unii powinny – zgodnie z kompetencjami przysługującymi im na podstawie traktatu – zapewnić co do zasady pełną kontrolę zgodności z prawem ogółu aktów Unii (zob. podobnie wyrok z dnia 3 lipca 2025 r., Grodno Azot i Khimvolokno Plant/Rada, C‑326/24 P, EU:C:2025:522, pkt 34 i przytoczone tam orzecznictwo).
Z drugiej strony w ramach kontroli zgodności z prawem przesłanek uzasadniających decyzję o umieszczeniu lub pozostawieniu nazwiska osoby w wykazie osób objętych środkami ograniczającymi skuteczność kontroli sądowej gwarantowanej w art. 47 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej wymaga, aby sąd Unii zbadał, oprócz tego, czy przywołane przesłanki są wystarczająco precyzyjne i konkretne, również to, czy przesłanki te lub co najmniej jedna z nich stanowią same w sobie wystarczającą podstawę do wsparcia tej decyzji. Ponadto sąd Unii jest zobowiązany upewnić się, że owa decyzja, która ma dla zainteresowanej osoby charakter indywidualny, opiera się na wystarczająco solidnej podstawie faktycznej. Oznacza to sprawdzenie okoliczności faktycznych podnoszonych w uzasadnieniu, które leży u podstaw wspomnianej decyzji, tak aby kontrola sądowa nie była ograniczona do oceny abstrakcyjnego prawdopodobieństwa przywołanych powodów, ale by dotyczyła tego, czy powody te – lub co najmniej jeden z nich, uważany za sam w sobie wystarczający do wsparcia tej samej decyzji – są wykazane (wyrok z dnia 1 sierpnia 2025 r., Timchenko/Rada, C‑703/23 P, EU:C:2025:608, pkt 36 i przytoczone tam orzecznictwo).
To właśnie w świetle tych rozważań należy zbadać dziewięć zarzutów szczegółowych podniesionych przez wnoszącą odwołanie na poparcie jej zarzutu drugiego.
W pierwszym zarzucie szczegółowym, skierowanym przeciwko pkt 85 zaskarżonego wyroku, wnosząca odwołanie zarzuca Sądowi, że dokonał błędnej kwalifikacji prawnej ustalonych okoliczności faktycznych. Ponieważ w pkt 84 zaskarżonego wyroku Sąd ustalił, że w chwili przyjęcia spornych aktów utrzymujących z 2023 r. wnosząca odwołanie była objęta szeregiem niekorzystnych środków przyjętych przez reżim prezydenta Łukaszenki, Sąd błędnie stwierdził w pkt 85 zaskarżonego wyroku, że ustalone w ten sposób okoliczności faktyczne nie miały „charakteru” pozwalającego podważyć z prawnego punktu widzenia możliwość zastosowania wobec wnoszącej odwołanie kryterium b) uzasadniającego pozostawienie jej nazwy w rozpatrywanych wykazach.
Wskazany zarzut szczegółowy należy oddalić, ponieważ opiera się on na ewidentnie błędnym rozumieniu pkt 85 zaskarżonego wyroku.
W owym pkt 85 Sąd uznał bowiem, że wnosząca odwołanie nie zdołała wykazać, w jaki sposób wskazane środki były równoznaczne z jej niekorzystnym traktowaniem ani w jaki sposób, nawet przy założeniu, że takie niekorzystne traktowanie zostałoby wykazane, mogłoby ono podważyć ocenę, zgodnie z którą w chwili przyjęcia spornych aktów wnosząca odwołanie nadal czerpała korzyści z reżimu prezydenta Łukaszenki i wspierała go, realizując projekt Minsk World, uznany za największą inwestycję tego rodzaju w Europie i mający szczególne znaczenie dla tego reżimu.
Wnosząca odwołanie twierdzi również, ale nie wykazuje, że pkt 85 zaskarżonego wyroku jest dotknięty błędem w kwalifikacji okoliczności faktycznych popełnionym przez Sąd. Ponadto, ponieważ pkt 85 zawiera ocenę zasadniczo faktyczną dokonaną przez Sąd, możliwe jest formułowanie w stosunku do niego zarzutów na etapie odwołania tylko wtedy, gdy zostanie podniesione i wykazane przeinaczenie okoliczności faktycznych. Tymczasem wnosząca odwołanie nie podniosła takiego przeinaczenia.
W drugim zarzucie szczegółowym wnosząca odwołanie podnosi, że uznając w pkt 86 zaskarżonego wyroku, iż „nie twierdzi ona, że środki podjęte wobec niej przez reżim prezydenta Łukaszenki miały wpływ na same warunki, w jakich uzyskała i budowała centrum Misk World”, Sąd przedstawił w sposób nieprawidłowy lub przeinaczył przedstawione przez nią dowody. Z pkt 23 i 24 skargi oraz z opinii prawnych załączonych do repliki i pisma dostosowującego skargę wynika, że wnosząca odwołanie prawidłowo wyjaśniła powody, dla których niekorzystne środki podjęte wobec niej przez ten reżim rzeczywiście miały negatywny wpływ na same warunki, w jakich kontynuowała realizację projektu Minsk World.
Ten zarzut szczegółowy należy oddalić.
Po pierwsze, pkt 86 zaskarżonego wyroku należy bowiem odczytywać w związku z innymi punktami tego wyroku. W pkt 67 wyroku Sąd przedstawił najpierw argument wnoszącej odwołanie, zgodnie z którym środki podjęte wobec niej przez reżim prezydenta Łukaszenki miały negatywny wpływ na realizację centrum Minsk World, który był opóźniony, zagrożony i ostatecznie nierentowny. Następnie w pkt 87 i 88 tego wyroku Sąd uznał, że w świetle dowodów przedstawionych przez Radę nie wykazano, iż środki te miały taki wpływ, a wręcz przeciwnie, dowody te wskazywały na kontynuowanie prac nad centrum Minsk World przez wnoszącą odwołanie, jedynego dewelopera odpowiedzialnego za projekt, na warunkach nadal dla niej korzystnych, ponieważ przedsięwzięcie to stanowiło operację o dużym zasięgu, o szczególnym znaczeniu dla tego systemu. Wreszcie w pkt 94–105 zaskarżonego wyroku Sąd zbadał dowody przedstawione przez wnoszącą odwołanie i oddalił różne jej twierdzenia dotyczące szczególnego wpływu, jaki środki podjęte wobec niej przez reżim prezydenta Łukaszenki miały na budowę centrum Minsk World.
Po drugie, o ile wnosząca odwołanie utrzymuje, że pkt 86 zaskarżonego wyroku zawiera przeinaczenie niektórych przedstawionych przez nią dowodów, o tyle należy zauważyć, że nie wykazała ona, iż Sąd dopuścił się ich przeinaczenia w rozumieniu utrwalonego orzecznictwa Trybunału przypomnianego w pkt 61 niniejszego wyroku. Wnosząca odwołanie nie wykazała, w wypadku których dokładnie elementów Sąd miał oprzeć się w tym pkt 86 na oczywiście błędnej interpretacji dokumentów zawartych w aktach sprawy, do których się ona odnosi. W związku z tym z akt sprawy w oczywisty sposób nie wynika żadne przeinaczenie. Przeciwnie, wydaje się, że wnosząca odwołanie zwraca się do Trybunału o dokonanie ponownej oceny okoliczności faktycznych i dowodów na etapie odwołania, co zgodnie z tym orzecznictwem jest wykluczone.
W trzecim zarzucie szczegółowym wnosząca odwołanie podnosi, że Sąd naruszył prawo, stwierdzając w pkt 86 zaskarżonego wyroku, że zbadał już wpływ niekorzystnych środków podjętych wobec niej przez reżim prezydenta Łukaszenki w wyroku z dnia 28 czerwca 2023 r., Dana Astra/Rada (T‑239/21, EU:T:2023:364). Wyrok ten dotyczy bowiem aktów utrzymujących z 2021 r. i 2022 r., przyjętych przed wejściem w życie tych środków w dniu 1 stycznia 2022 r., w związku z czym Sąd nie uwzględnił ich w tym wyroku.
Argument ten należy oddalić, ponieważ wynika on z błędnej interpretacji tego pkt 86.
Zawarte w pkt 86 zaskarżonego wyroku odesłanie do wyroku z dnia 28 czerwca 2023 r., Dana Astra/Rada (T‑239/21, EU:T:2023:364), który rzeczywiście dotyczył aktów utrzymujących z 2021 r. i 2022 r., przyjętych przed wejściem w życie środków przyjętych przez reżim prezydenta Łukaszenki przeciwko wnoszącej odwołanie, służy bowiem wyłącznie przypomnieniu, że warunki realizacji projektu Minsk World przez wnoszącą odwołanie zostały już w nim uznane za świadczące o korzyściach, jakie czerpie ona z tego reżimu, i o udzielonym mu wsparciu.
W czwartym zarzucie szczegółowym wnosząca odwołanie podnosi, że w pkt 87–94 zaskarżonego wyroku Sąd przedstawił w sposób nieprawidłowy lub przeinaczył dowody lub uchybił ciążącemu na nim obowiązkowi uzasadnienia. Sąd miał wspomnieć o niektórych dowodach, które jego zdaniem świadczą o tym, że wnosząca odwołanie kontynuowała realizację projektu Minsk World na korzystnych warunkach, nie biorąc jednak pod uwagę ani odpowiedzi, ani dowodów przeciwnych dostarczonych przez wnoszącą odwołanie.
W tym względzie należy stwierdzić, że w pkt 87–92 zaskarżonego wyroku Sąd dokonał oceny okoliczności faktycznych dowodów przedstawionych przez Radę, a mianowicie artykułów opublikowanych na stronie internetowej oficjalnej białoruskiej agencji prasowej, aby dojść na tej podstawie w pkt 93 tego wyroku do wniosku, że dowody te wykazują w wiarygodny sposób, iż w chwili przyjęcia spornych aktów wnosząca odwołanie nadal z powodzeniem budowała centrum Minsk World na takich samych warunkach jak te, które uznał on za świadczące o czerpaniu korzyści z reżimu prezydenta Łukaszenki i o udzieleniu mu wsparcia, i to pomimo działań podjętych przez ten reżim wobec niej.
O ile wnosząca odwołanie zarzuca Sądowi przeinaczenie dowodów, o tyle nie wykazuje ona, jak wymaga tego orzecznictwo przypomniane w pkt 61 niniejszego wyroku, że sąd ten, dokonując takiej oceny okoliczności faktycznych, przeinaczył w sposób oczywisty akta sprawy, bez konieczności dokonywania nowej oceny okoliczności faktycznych i dowodów.
Co się tyczy twierdzenia wnoszącej odwołanie, zgodnie z którym Sąd nie zbadał niektórych przedstawionych przez nią dowodów, przeczących wnioskowi zawartemu w pkt 93 zaskarżonego wyroku, należy stwierdzić, że w pkt 94–104 tego wyroku Sąd szczegółowo zbadał, a następnie oddalił dowody przedstawione przez wnoszącą odwołanie, które jej zdaniem wykazywały, że środki podjęte wobec niej przez reżim prezydenta Łukaszenki miały negatywny wpływ na realizację projektu Minsk World.
O ile poprzez swoją argumentację wnosząca odwołanie zamierza zarzucić Sądowi, że nie uzasadnił swojego wyroku w sposób wystarczający pod względem prawnym, o tyle należy przypomnieć, że uzasadnienie wyroku lub postanowienia Trybunału powinno przedstawiać w sposób jasny i jednoznaczny rozumowanie Sądu, pozwalając zainteresowanym na poznanie powodów wydania orzeczenia, a Trybunałowi – na dokonanie jego kontroli sądowej. Spoczywający na Sądzie obowiązek uzasadnienia nie wymaga jednak, by Sąd przedstawił wywód, w którym wyczerpująco rozpatrzyłby każdy z argumentów wysuniętych przez strony postępowania z osobna, a tym samym uzasadnienie to może być dorozumiane, jeżeli tylko pozwala zainteresowanym zapoznać się z powodami nieuwzględnienia ich argumentów przez Sąd i zapewnia Trybunałowi wystarczający materiał do sprawowania kontroli (wyrok z dnia 26 marca 2026 r., Pumpyanskiy i in./Rada, C‑696/23 P, C‑704/23 P, C‑711/23 P, C‑35/24 P i C‑111/24 P, EU:C:2026:245, pkt 101 i przytoczone tam orzecznictwo).
Mając na względzie szczegółowe badanie dowodów przedstawionych zarówno przez Radę, jak i przez wnoszącą odwołanie, przeprowadzone przez Sąd w pkt 87–105 zaskarżonego wyroku, należy uznać, że Sąd ten uzasadnił zaskarżony wyrok w sposób wystarczający pod względem prawnym, umożliwiając wnoszącej odwołanie zrozumienie, w tym w sposób dorozumiany, powodów, dla których nie uwzględnił on jej argumentów zmierzających do wykazania, że środki podjęte wobec niej przez reżim prezydenta Łukaszenki miały negatywny wpływ na realizację projektu Minsk World, a Trybunałowi dysponowanie elementami wystarczającymi do sprawowania kontroli.
W piątym zarzucie szczegółowym wnosząca odwołanie podnosi, że w pkt 89 zaskarżonego wyroku Sąd przeinaczył lub przedstawił w nieprawidłowy sposób dowody, które przedłożyła, stwierdzając, że środki nałożone na nią przez reżim prezydenta Łukaszenki zostały przyjęte wobec 190 białoruskich przedsiębiorstw z kapitałem zagranicznym, w związku z czym z samego ich przyjęcia nie można wywieść „szczególnego niekorzystnego traktowania wnoszącej odwołanie przez reżim prezydenta Łukaszenki”.
Ów zarzut szczegółowy nie może zostać uwzględniony, ponieważ jest bezskuteczny.
Stwierdzenie Sądu, zgodnie z którym wnosząca odwołanie nie została potraktowana w sposób „szczególnie niekorzystny” ze względu na samo przyjęcie środków nałożonych na nią przez reżim prezydenta Łukaszenki, ma bowiem charakter zbędny. W szczególności stwierdzenie to nie miało żadnego wpływu na przedstawione później w zaskarżonym wyroku rozumowanie dotyczące konsekwencji, jaki środki te miały zdaniem wnoszącej odwołanie na realizację projektu Minsk World, które to rozumowanie kończy się wnioskiem zawartym w pkt 105 tego wyroku, zgodnie z którym w dniu przyjęcia spornych aktów utrzymujących kontynuowała ona realizację tego projektu w warunkach wskazujących na to, iż czerpie ona korzyści ze wspomnianego reżimu i że go wspiera. Wniosek ten jest zatem pozbawiony jakiegokolwiek odniesienia do tego stwierdzenia lub związku przyczynowego z tym stwierdzeniem. W konsekwencji Sąd w sposób dorozumiany, lecz bezsprzeczny, uznał, nie naruszając prawa, że okoliczność, iż wspomniane środki nie przewidywały dla wnoszącej odwołanie „szczególnie niekorzystnego traktowania”, jest pod względem prawnym bez znaczenia w odniesieniu do kwestii, czy wnosząca odwołanie spełnia kryterium b) uzasadniające pozostawienie jej nazwy w rozpatrywanych wykazach.
Zgodnie zaś z utrwalonym orzecznictwem zarzuty skierowane przeciwko uzupełniającym elementom uzasadnienia orzeczenia Sądu są bezskuteczne, ponieważ nie mogą prowadzić do uchylenia tego orzeczenia (wyroki: z dnia 3 lipca 2025 r., Grodno Azot i Khimvolokno Plant/Rada, C‑326/24 P, EU:C:2025:522, pkt 59; z dnia 26 marca 2026 r., Pumpyanskiy i in./Rada, C‑696/23 P, C‑704/23 P, C‑711/23 P, C‑35/24 P i C‑111/24 P, EU:C:2026:245, pkt 240 i przytoczone tam orzecznictwo).
W szóstym zarzucie szczegółowym wnosząca odwołanie zarzuca Sądowi, że w pkt 89 zaskarżonego wyroku popełnił błąd, przypisując wartość prawną okoliczności, że inne podmioty również mogły być traktowane niekorzystnie przez reżim prezydenta Łukaszenki z powodu środków lub sankcji nałożonych na białoruskie spółki z kapitałem zagranicznym. Okoliczność ta nie ma wpływu na kwestię, czy wnosząca odwołanie spełnia kryterium b) uzasadniające pozostawienie jej w spornych wykazach.
Z pkt 84 niniejszego wyroku wynika, że ten zarzut szczegółowy jest bezzasadny i w konsekwencji należy go oddalić.
Poprzez siódmy zarzut szczegółowy, odnoszący się do pkt 94–97 zaskarżonego wyroku, wnosząca odwołanie zarzuca Sądowi nieprawidłowe przedstawienie lub przeinaczenie dowodów lub uchybienie ciążącemu na nim obowiązkowi uzasadnienia. Skarżąca przedstawiła bowiem dowody świadczące o tym, że znaczący partnerzy handlowi zerwali z nią stosunki z powodu środków nałożonych na nią przez reżim białoruski, w tym poprzez zamrożenie jej rachunków bankowych i unieważnienie umów. Sytuację tę potwierdza pięć konkretnych i przekonujących przykładów przedstawionych w załącznikach A.22–A.26 do skargi, które nie zostały zbadane przez Sąd.
Ten zarzut szczegółowy nie może zostać uwzględniony.
W zakresie, w jakim poprzez tę argumentację wnosząca odwołanie twierdzi bowiem, że Sąd nie przeprowadził w należyty sposób kontroli sądowej w zakresie, w jakim pominął przedstawione przez nią dowody, należy zauważyć, tak jak twierdzi Rada, a czemu wnosząca odwołanie nie zaprzeczyła, że dowody te odpowiadają pięciu przykładom przedstawionym w skardze, powtórzonym w odwołaniu wniesionym przez wnoszącą odwołanie, które Sąd zbadał w pkt 94–97 zaskarżonego wyroku.
W związku z tym wnosząca odwołanie zmierza w rzeczywistości do zakwestionowania oceny okoliczności faktycznych dokonanej przez Sąd i usiłuje uzyskać jej nową ocenę, przedkładając ponownie Trybunałowi te same pięć przykładów. Tymczasem zgodnie z orzecznictwem Trybunału przypomnianym w pkt 60 i 61 niniejszego wyroku taka argumentacja jest niedopuszczalna na etapie odwołania.
W ósmym zarzucie szczegółowym, dotyczącym pkt 95–102 oraz 105 i 106 zaskarżonego wyroku, wnosząca odwołanie zarzuca Sądowi, że naruszył prawo, opierając się na zasadzie, zgodnie z którą do niej należało udowodnienie zakresu konsekwencji środków i sankcji nałożonych na nią przez reżim prezydenta Łukaszenki, podczas gdy to do Rady należało wykazanie, że wnosząca odwołanie czerpała korzyści z tego reżimu. Sąd miał zatem orzec błędnie, uznając, że wystarczyło, aby Rada stwierdziła, iż „nie można było wykluczyć”, że inne czynniki „mogły” mieć znaczenie w odniesieniu do tych konsekwencji.
Wbrew temu, co twierdzi Rada, taki argument jest dopuszczalny, ponieważ sprowadza się on do zwrócenia się do Trybunału o przeprowadzenie kontroli ewentualnego naruszenia przez Sąd zasad dotyczących ciężaru dowodu i postępowania dowodowego, co leży w kompetencji Trybunału w ramach postępowania odwoławczego (wyrok z dnia 26 marca 2026 r., Pumpyanskiy i in./Rada, C‑696/23 P, C‑704/23 P, C‑711/23 P, C‑35/24 P i C‑111/24 P, EU:C:2026:245, pkt 226 i przytoczone tam orzecznictwo).
Argument ten nie może jednak zostać uwzględniony.
Prawdą jest bowiem, że zgodnie z zasadą „actori incumbit probatio” to do Rady należy wykazanie, w razie zakwestionowania, zasadności uzasadnienia przedstawionego wobec danej osoby na podstawie kryterium b), nawet jeśli nie jest wymagane przedstawienie przed sądem Unii wszystkich dowodów nierozerwalnie związanych z tym uzasadnieniem (zob. wyrok z dnia 26 marca 2026 r., UC/Rada, C‑455/24 P, EU:C:2026:253, pkt 115 i przytoczone tam orzecznictwo).
Jednakże ze względu na to, że Rada przedstawiła przed Sądem szereg istotnych informacji i dowodów potwierdzających, że kryterium to zostało rzeczywiście spełnione, to zgodnie z tą samą zasadą to do wnoszącej odwołanie, w sytuacji gdy podważała ona te informacje lub dowody, powołując się na niekorzystne traktowanie jej przez reżim prezydenta Łukaszenki ze względu na zastosowane wobec niej środki lub sankcje, należało wykazanie, że traktowanie to negatywny wpływ na realizację projektu Minsk World, a tym samym na korzyść, jaką czerpała ona z tego reżimu w celu zabezpieczenia tego przedsięwzięcia.
Co się tyczy dziewiątego zarzutu szczegółowego, w którym wnosząca odwołanie podnosi, że ocena dokonana przez Sąd w pkt 107–110 zaskarżonego wyroku jest obarczona naruszeniami prawa, które zostały już wykazane, wystarczy stwierdzić, że naruszenia prawa zarzucane Sądowi w tym zarzucie szczegółowym są identyczne z naruszeniami będącymi przedmiotem zarzutów szczegółowych od pierwszego do ósmego, w związku z czym zarzut ten należy oddalić z tych samych powodów, z jakich oddalono owych pierwszych osiem zarzutów.
W świetle powyższych rozważań, z których wynika, że Sąd słusznie oddalił skargę co do istoty, należy oddalić zarzut drugi.
Jako że uzasadnienie zaskarżonego wyroku, do którego odnosi się ten zarzut, jest wystarczające, aby uzasadnić sentencję tego wyroku, w związku z czym naruszenia prawa stwierdzone podczas badania zarzutu pierwszego nie mają wpływu na tę sentencję (zob. podobnie wyrok z dnia 21 grudnia 2023 r., United Parcel Service/Komisja, C‑297/22 P, EU:C:2023:1027, pkt 64 i przytoczone tam orzecznictwo), odwołanie należy oddalić.
W przedmiocie kosztów
Zgodnie z art. 184 § 2 regulaminu postępowania przed Trybunałem jeżeli odwołanie jest bezzasadne, Trybunał rozstrzyga o kosztach. Zgodnie z art. 138 § 1 regulaminu, mającym zastosowanie do postępowania odwoławczego na podstawie art. 184 § 1 regulaminu, kosztami zostaje obciążona, na żądanie strony przeciwnej, strona przegrywająca sprawę.
Ponieważ Rada wniosła o obciążenie wnoszącej odwołanie kosztami postępowania, a ta ostatnia przegrała sprawę, należy obciążyć ją jej własnymi kosztami oraz kosztami poniesionymi przez Radę.
Z powyższych względów Trybunał (piąta izba) orzeka, co następuje:
1) Odwołanie zostaje oddalone.
2) Dana Astra IOOO pokrywa, poza własnymi kosztami, koszty poniesione przez Radę Unii Europejskiej.
Podpisy
* Język postępowania: angielski.
