Wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 8 października 2026 r.

Wydanie tymczasowe

WYROK TRYBUNAŁU (pierwsza izba)

z dnia 8 października 2026 r.(*)

Odwołanie – Wspólna polityka zagraniczna i bezpieczeństwa – Środki ograniczające przyjęte w związku z agresją wojskową wobec Ukrainy – Rozporządzenie (UE) 2022/334 zmieniające rozporządzenie (UE) 833/2014 – Artykuły 3d i 3e – Zakaz lądowania na terytorium Unii, startowania z tego terytorium lub przelotu nad tym terytorium mający zastosowanie do wszelkich niezarejestrowanych w Rosji statków powietrznych, które są własnością lub są czarterowane lub w inny sposób kontrolowane przez rosyjską osobę fizyczną lub prawną, rosyjski podmiot lub rosyjski organ – Odrzucenie planu lotu – Skarga o stwierdzenie nieważności – Dopuszczalność – Akt podlegający zaskarżeniu

W sprawie C‑482/24 P

mającej za przedmiot odwołanie w trybie art. 56 statutu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, wniesione w dniu 9 lipca 2024 r.,

Global 8 Airlines z siedzibą w Biszkeku (Kirgistan), którą reprezentowali E. Novicāne, K. Novicāns oraz E. Stankevičs, advokāti,

wnosząca odwołanie,

w której drugą stroną postępowania jest:

Komisja Europejska, którą reprezentowały M. Bruti Liberati, M. Carpus-Carcea oraz B. Sasinowska, w charakterze pełnomocników,

strona pozwana w pierwszej instancji,

popierana przez:

Republikę Federalną Niemiec, którą reprezentowali J. Möller oraz R. Kanitz, w charakterze pełnomocników,

interwenient w postępowaniu odwoławczym,

TRYBUNAŁ (pierwsza izba),

w składzie: F. Biltgen (sprawozdawca), prezes izby, T. von Danwitz, wiceprezes Trybunału, pełniący obowiązki sędziego pierwszej izby, S. Gervasoni, A. Kumin i I. Ziemele, sędziowie,

rzecznik generalny: M. Campos Sánchez-Bordona,

sekretarz: A. Lamote, administratorka,

uwzględniając pisemny etap postępowania i po przeprowadzeniu rozprawy w dniu 17 grudnia 2025 r.,

po zapoznaniu się z opinią rzecznika generalnego na posiedzeniu w dniu 12 marca 2026 r.,

wydaje następujący

Wyrok

W odwołaniu Global 8 Airlines LLC wnosi o uchylenie postanowienia Sądu Unii Europejskiej z dnia 29 kwietnia 2024 r., Global 8 Airlines/Komisja (T‑277/23, zwanego dalej „zaskarżonym postanowieniem”, EU:T:2024:285), w którym Sąd odrzucił jako niedopuszczalną jej skargę o stwierdzenie nieważności decyzji wydanej przez Komisję Europejską, o której spółka została poinformowana w dniu 20 marca 2023 r., dotyczącej wpisania dwóch należących do tej spółki lekkich odrzutowców biznesowych do wykazu statków powietrznych podlegających zakazowi lądowania na terytorium Unii Europejskiej, startu lub przelotu nad nim na podstawie rozporządzenia Rady (UE) 2022/334 z dnia 28 lutego 2022 r. zmieniającego rozporządzenie Rady (UE) nr 833/2014 dotyczące środków ograniczających w związku z działaniami Rosji destabilizującymi sytuację na Ukrainie (Dz.U. 2022, L 57, s. 1) (zwanej dalej „sporną decyzją”).

Ramy prawne

Prawo międzynarodowe

Międzynarodowa konwencja o współpracy w zakresie bezpieczeństwa żeglugi powietrznej EUROCONTROL, sporządzona w Brukseli dnia 13 grudnia 1960 r., była wielokrotnie zmieniana i została ujednolicona protokołem z dnia 27 czerwca 1997 r. Chociaż konwencja ta nie weszła jeszcze w życie, jej postanowienia obowiązują tymczasowo od 1998 r. zgodnie z przyjętą w grudniu 1997 r. decyzją Stałej Komisji, organu Europejskiej Organizacji ds. Bezpieczeństwa Żeglugi Powietrznej (Eurocontrol). Wspólnota Europejska zatwierdziła protokół przystąpienia do Eurocontrolu decyzją Rady 2004/636/WE z dnia 29 kwietnia 2004 r. dotyczącą zawarcia przez Wspólnotę Europejską Protokołu w sprawie przystąpienia Wspólnoty Europejskiej do Europejskiej Organizacji ds. Bezpieczeństwa Nawigacji Lotniczej [Żeglugi Powietrznej] (Dz.U. 2004, L 304, s. 209).

Zgodnie z jej art. 1 celem tej konwencji międzynarodowej jest wzmocnienie współpracy jej umawiających się stron w dziedzinie żeglugi powietrznej oraz rozwijanie ich wspólnych działań w tej dziedzinie, z należytym uwzględnieniem potrzeb obronnych, przy jednoczesnym zapewnieniu wszystkim użytkownikom przestrzeni powietrznej maksymalnej wolności zgodnej z wymaganym poziomem bezpieczeństwa. W tym celu utworzono Eurocontrol.

Prawo Unii

Rozporządzenie nr 833/2014

Artykuł 3d rozporządzenia Rady (UE) nr 833/2014 z dnia 31 lipca 2014 r. dotyczącego środków ograniczających w związku z działaniami Rosji destabilizującymi sytuację na Ukrainie (Dz.U. 2014, L 229, s. 1), zmienionego rozporządzeniem 2022/334 (zwanego dalej „rozporządzeniem nr 833/2014”), przewiduje:

„1. Zabrania się lądowania na terytorium Unii, startu z terytorium Unii oraz przelotu nad terytorium Unii wszelkim statkom powietrznym eksploatowanym przez rosyjskich przewoźników lotniczych, w tym jako przewoźnikowi marketingowemu w ramach porozumień dotyczących wspólnej obsługi połączeń lub dotyczących dzielenia pojemności statku powietrznego, lub wszelkim zarejestrowanym w Rosji statkom powietrznym lub niezarejestrowanym w Rosji statkom powietrznym, które są własnością [rosyjskiej osoby fizycznej lub prawnej, rosyjskiego podmiotu lub organu] lub są czarterowane lub w inny sposób kontrolowane przez rosyjską osobę prawną lub fizyczną.

2. Ustęp 1 nie ma zastosowania w przypadku lądowania awaryjnego lub przelotu awaryjnego.

3. Na zasadzie odstępstwa od ust. 1 właściwe organy mogą wyrazić zgodę na lądowanie statku powietrznego na terytorium Unii, start z niego lub przelot nad tym terytorium, pod warunkiem że te właściwe organy wcześniej stwierdziły, że takie lądowanie, start lub przelot są konieczne ze względów humanitarnych lub dowolnych innych względów zgodnych z celami niniejszego rozporządzenia.

4. Państwo lub państwa członkowskie informują pozostałe państwa członkowskie oraz Komisję o każdym zezwoleniu udzielonym na podstawie ust. 3 w terminie dwóch tygodni od udzielenia zezwolenia”.

Artykuł 3e rozporządzenia 833/2014 stanowi:

„1. Menedżer sieci wyznaczony przez Komisję na podstawie jej decyzji wykonawczej (UE) 2019/709 [z dnia 6 maja 2019 r. w sprawie wyznaczenia menedżera sieci ds. funkcji sieciowych zarządzania ruchem lotniczym (ATM) w jednolitej europejskiej przestrzeni powietrznej] [(Dz.U. 2019, L 120, s. 27)] wspiera Komisję i państwa członkowskie w zapewnianiu wykonania i przestrzegania art. 3d. Menedżer sieci w szczególności odrzuca wszystkie plany lotu złożone przez operatorów statków powietrznych wskazujące na zamiar prowadzenia działań nad terytorium Unii, które to działania stanowią naruszenie niniejszego rozporządzenia lub innych obowiązujących środków bezpieczeństwa i ochrony, tak aby pilot nie mógł wykonywać lotów.

2. Menedżer sieci regularnie dostarcza Komisji i państwom członkowskim, w oparciu o analizę planów lotu, sprawozdania z wykonania art. 3d”.

Decyzja wykonawcza 2019/709

Zgodnie z art. 1 ust. 1 i 2 decyzji wykonawczej 2019/709 w związku z art. 7 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) 2019/317 z dnia 11 lutego 2019 r. ustanawiającego system skuteczności działania i opłat w jednolitej europejskiej przestrzeni powietrznej oraz uchylającego rozporządzenia wykonawcze (UE) nr 390/2013 i (UE) nr 391/2013 (Dz.U. 2019, L 56, s. 1) Eurocontrol został wyznaczony na menedżera sieci na okres od 2020 r. do 2029 r.

Okoliczności leżące u podstaw sporu

Okoliczności powstania sporu zostały przedstawione w pkt 2–17 zaskarżonego postanowienia i można je streścić w sposób opisany poniżej sposób.

Global 8 Airlines jest spółką z ograniczoną odpowiedzialnością prawa kirgiskiego. Jest to komercyjny przewoźnik lotniczy wpisany do rejestru przedsiębiorców Republiki Kirgiskiej, z którego wynika, że jest on własnością D.L. i że jest zarządzany przez U.M., obaj posiadających obywatelstwo łotewskie.

W dniu 28 lutego 2022 r., w kontekście szeregu środków ograniczających dotyczących w szczególności zamknięcia przestrzeni powietrznej Unii dla niektórych kategorii statków powietrznych, Rada Unii Europejskiej przyjęła na podstawie art. 29 TUE decyzję (WPZiB) 2022/335 zmieniającą decyzję 2014/512/WPZiB dotyczącą środków ograniczających w związku z działaniami Rosji destabilizującymi sytuację na Ukrainie (Dz.U. 2022, L 57, s. 4) oraz, na podstawie art. 215 TFUE, rozporządzenie 2022/334.

Dwiema decyzjami, odpowiednio, z dnia 9 września 2022 r. i z dnia 20 lutego 2023 r. zarząd spółki Global 8 Airlines zatwierdził zakup dwóch statków powietrznych o numerach seryjnych producenta RB274 i RB120 (zwanych dalej „dwoma statkami powietrznymi”). Umowa sprzedaży została zawarta między Global 8 Airlines a spółką rosyjską, której jedynymi udziałowcami byli obywatele rosyjscy.

Oba statki powietrzne zostały wpisane do rejestru przedsiębiorców Republiki Kirgiskiej jako należące do spółki Global 8 Airlines, odpowiednio, w dniu 12 września 2022 r. pod numerem rejestracyjnym EX‑88012 i w dniu 9 marca 2023 r. pod numerem rejestracyjnym EX‑88011.

Od momentu wpisania ich do rejestru Republiki Kirgiskiej statek powietrzny o numerze rejestracyjnym EX‑88012 odbył kilka lotów, między innymi z Rosji do Unii, a statek powietrzny o numerze rejestracyjnym EX‑88011 nie odnotowano żadnych operacji lotniczych.

W dniu 24 lutego 2023 r. spółka Global 8 Airlines przedstawiła Eurocontrolowi plan lotu dla statku powietrznego o numerze rejestracyjnym EX‑88012 na trasie z Augsburga (Niemcy) do Budapesztu (Węgry). Tego samego dnia Eurocontrol odrzucił ten plan lotu w drodze automatycznej wiadomości.

W dniu 15 marca 2023 r. spółka Global 8 Airlines zwróciła się do Eurocontrolu za pomocą poczty elektronicznej w celu uzyskania wyjaśnień na temat tej automatycznej wiadomości.

Wiadomością elektroniczną z dnia 20 marca 2023 r. Eurocontrol, po pierwsze, potwierdził spółce Global 8 Airlines, że statek powietrzny o numerze rejestracyjnym EX‑88012 znajduje się w wykazie statków powietrznych objętych art. 3d rozporządzenia nr 833/2014, których dotyczy zakaz lotów (zwanym dalej „rozpatrywanym wykazem”), wyjaśniając, że wykaz ten przekazała mu Komisja. Po drugie, Eurocontrol zasugerował Global 8 Airlines do zwrócenia się do tej instytucji za pośrednictwem funkcjonalnej skrzynki pocztowej (zwanej dalej „skrzynką funkcjonalną”), zarządzanej przez Dyrekcję generalną (DG) ds. Mobilności i Transportu, na wypadek gdyby Global 8 Airlines chciała wystąpić o usunięcie omawianego statku powietrznego z rozpatrywanego wykazu.

W dniu 21 marca 2023 r. spółka Global 8 Airlines zwróciła się do Komisji za pomocą funkcjonalnej skrzynki pocztowej w celu wyjaśnienia swojego stanowiska i uzyskania, zasadniczo, ponownego rozpatrzenia jej sytuacji, w szczególności w zakresie zniesienia zakazu lotów w odniesieniu do dwóch statków powietrznych, usunięcia ich z rozpatrywanego wykazu oraz przekazania Eurocontrolowi aktualnych informacji na jej temat. Zwróciła się również o przekazanie jej w danym wypadku o organie krajowym właściwym w sprawie jej wniosku o ponowne rozpatrzenie.

Wiadomością elektroniczną z dnia 28 marca 2023 r. pracownik DG ds. Mobilności i Transportu zarządzający skrzynką funkcjonalną poinformował spółkę Global 8 Airlines, że oba statki powietrzne podlegają zakazowi lotów na podstawie art. 3c i 3d rozporządzenia nr 833/2014. Poinformował ją również o tym, że zakaz lotów powinien zostać utrzymany, a także o jego uzasadnieniu.

Wiadomością elektroniczną z dnia 6 kwietnia 2023 r. spółka Global 8 Airlines odpowiedziała pracownikowi DG ds. Mobilności i Transportu, dostarczając dodatkowych informacji na temat swojej sytuacji.

W dniu 25 kwietnia 2023 r. pracownik ten ponownie poinformował spółkę Global 8 Airlines o tym, że nie ma żadnego powodu uzasadniającego usunięcie dwóch statków powietrznych z rozpatrywanego wykazu.

Skarga do Sądu i zaskarżone postanowienie

Pismem złożonym w sekretariacie Sądu w dniu 22 maja 2023 r. spółka Global 8 Airlines wniosła skargę na podstawie art. 263 TFUE o stwierdzenie nieważności spornej decyzji.

Odrębnym pismem złożonym w sekretariacie Sądu w dniu 15 września 2023 r. Komisja podniosła zarzut niedopuszczalności na podstawie art. 130 § 1 regulaminu postępowania przed Sądem, utrzymując, po pierwsze, że sporna decyzja nie istnieje, a w każdym razie nie można dokładnie określić jej treści, po drugie, że decyzja ta nie może być przedmiotem skargi o stwierdzenie nieważności, ponieważ należy ją uznać, w danym wypadku, za środek pośredni, który w każdym razie nie wywoływał wiążących skutków prawnych wobec spółki Global 8 Airlines, po trzecie, akt niekorzystny można przypisać wyłącznie państwom członkowskim, po czwarte, skarga o stwierdzenie nieważności została skierowana przeciwko błędnemu aktowi i przed sąd niewłaściwy do jej rozpoznania, po piąte, skarga ta została wniesiona po terminie, a po szóste, rzeczona skarga była bezprzedmiotowa z uwagi na ogólny zakaz prowadzenia działalności w Unii ze względów bezpieczeństwa, który dotyczył przewoźników lotniczych wpisanych do rejestru Republiki Kirgiskiej.

Zaskarżonym postanowieniem Sąd odrzucił skargę o stwierdzenie nieważności jako niedopuszczalną, uzasadniając to tym, że sporna decyzja nie jest aktem podlegającym zaskarżeniu w drodze skargi o stwierdzenie nieważności na podstawie art. 263 TFUE.

Postępowanie przed Trybunałem i żądania stron w postępowaniu odwoławczym

Postanowieniem prezesa Trybunału z dnia 22 listopada 2024 r. Republika Federalna Niemiec została dopuszczona do udziału w sprawie w charakterze interwenienta po stronie Komisji.

W odwołaniu spółka Global 8 Airlines wnosi do Trybunału o:

– uznanie odwołania za dopuszczalne i zasadne;

– uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości; oraz

– obciążenie Komisji kosztami postępowania odwoławczego.

Komisja wnosi do Trybunału o:

– odrzucenie odwołania jako niedopuszczalnego, a w każdym razie oddalenie go w całości jako bezzasadnego; oraz

– obciążenie spółki Global 8 Airlines kosztami postępowania.

Republika Federalna Niemiec wnosi do Trybunału o:

– odrzucenie odwołania jako niedopuszczalnego lub, tytułem żądania ewentualnego, oddalenie go jako bezzasadnego; oraz

W przedmiocie odwołania

Na poparcie odwołania wnosząca odwołanie podnosi zasadniczo trzy zarzuty, skierowane przeciwko pkt 34–55 zaskarżonego postanowienia, z których pierwszy dotyczy błędu w określeniu przedmiotu skargi w pierwszej instancji, drugi – błędnego zrozumienia struktury rozporządzenia nr 833/2014, a trzeci – błędnej oceny prawa Unii w postaci obowiązującej w praktyce przez wszystkie zainteresowane podmioty. Ponieważ zarzuty drugi i trzeci podważają kwalifikację prawną spornej decyzji jako aktu niepodlegającego zaskarżeniu, zostaną one zbadane łącznie.

W przedmiocie dopuszczalności odwołania

Argumentacja stron

Komisja, popierana przez Republikę Federalną Niemiec, twierdzi, że odwołanie jest niedopuszczalne.

Instytucja ta podnosi, po pierwsze, że wnosząca odwołanie nie wskazuje wystarczająco precyzyjnie punktów uzasadnienia zaskarżonego postanowienia, o którym mowa. Po drugie, wnosząca odwołanie nie powołuje się na żadne konkretne naruszenie prawa, którego miał dopuścić się Sąd w zaskarżonym postanowieniu. Po trzecie, podnoszone błędy są albo pozbawione uzasadnienia, albo sprowadzają się do zwrócenia się do Trybunału o ponowne pełne rozpatrzenie całej skargi w całości skargi wniesionej do Sądu, co nie należy do jego właściwości w przypadku wniesienia do niego odwołania.

Spółka Global 8 Airlines uważa, że jej odwołanie jest dopuszczalne.

Ocena Trybunału

Należy przypomnieć, że z art. 256 ust. 1 akapit drugi TFUE, z art. 58 akapit pierwszy statutu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej oraz z art. 168 § 1 lit. d) i art. 169 § 2 regulaminu postępowania przed Trybunałem wynika, że odwołanie powinno precyzyjnie wskazywać zakwestionowane punkty wyroku, o którego uchylenie się wnosi, oraz argumenty prawne, które szczegółowo uzasadniają to żądanie, pod rygorem niedopuszczalności odwołania lub danego zarzutu (zob. podobnie wyrok z dnia 15 lipca 2025 r., BCE i Komisja/Corneli, C‑777/22 P i C‑789/22 P, EU:C:2025:580, pkt 58 i przytoczone tam orzecznictwo).

W niniejszej sprawie wnosząca odwołanie wskazuje punkty zaskarżonego postanowienia, a mianowicie jego pkt 39–55, jako punkty uzasadnienia obarczone jej zdaniem błędem i przedstawia, wprawdzie w sposób zwięzły, lecz wystarczająco zrozumiały, nie tylko naruszenia prawa, jakich miał się dopuścić Sąd w związku z określeniem przedmiotu skargi w pierwszej instancji i kwalifikacji prawnej spornej decyzji jako aktu niepodlegającego zaskarżeniu, ale również powody, dla których uważa ona, że zaskarżone postanowienie należy uchylić.

W tych okolicznościach należy uznać odwołanie za dopuszczalne.

Co do istoty

W przedmiocie zarzutu pierwszego, dotyczącego błędu w określeniu przedmiotu skargi

– Argumentacja stron

Na poparcie zarzutu pierwszego wnosząca odwołanie podnosi, że jej skarga w pierwszej instancji nie dotyczyła odrzucenia przez Eurocontrol jej planu lotu, lecz umieszczenia dwóch statków powietrznych w rozpatrywanym wykazie.

Komisja, popierana przez Republikę Federalną Niemiec, kwestionuje argumentację spółki Global 8 Airlines i uważa, że zarzut pierwszy należy oddalić.

– Ocena Trybunału

Co się tyczy zarzutu pierwszego, z pkt 1 zaskarżonego postanowienia wynika, że Sąd określił przedmiot skargi w pierwszej instancji jako „decyzję przyjętą przez Komisję Europejską, o której [wnosząca odwołanie] została poinformowana w dniu 20 marca 2023 r., dotyczącą wpisania dwóch lekkich samolotów służbowych należących do [wnoszącej odwołanie] do wykazu statków powietrznych objętych zakazem lądowania na terytorium Unii Europejskiej, startu z niego lub przelotu nad nim na podstawie [rozporządzenia 2022/334]”.

Ponadto z łącznej lektury pkt 14, 37, 39, 48, 51 i 55 zaskarżonego postanowienia wynika, że badanie przeprowadzone przez Sąd – dotyczące tego, czy zaskarżona decyzja stanowi akt mogący być przedmiotem skargi o stwierdzenie nieważności na podstawie art. 263 akapit czwarty TFUE.

Prawdą jest, że pkt 41, 42, 47 i 54 tego postanowienia są poświęcone odrzuceniu przez Eurocontrol, w imieniu państw członkowskich, planów lotu przedstawionych przez zainteresowanych operatorów statków powietrznych w celu wykonywania działalności naruszającej zakaz przewidziany w art. 3d rozporządzenia nr 833/2014. Niemniej jednak rozważania te wpisują się w ramy analizy kontekstu faktycznego i prawnego, w jakim została wydana sporna decyzja, zgodnie z orzecznictwem przytoczonym w pkt 36 zaskarżonego postanowienia. Potwierdzają one zatem jedynie stwierdzenie Sądu, zgodnie z którym inne akty przyjęte w ramach rozpatrywania planów lotu przedstawionych przez tych operatorów statków powietrznych i przypisywane państwom członkowskim mogą wywoływać wiążące skutki prawne wpływające na sytuację prawną wspomnianych operatorów statków powietrznych, w związku z czym takie akty przyjęte w ramach wykonania art. 3d i 3e tego rozporządzenia podlegają kontroli sądowej sądów państw członkowskich.

Z powyższego wynika, że Sąd nie dopuścił się naruszenia, uznając, iż wniesiona do niego skarga była skierowana przeciwko decyzji Komisji, której treść została przedstawiona w pkt 1 i 36 niniejszego wyroku.

W konsekwencji zarzut pierwszy należy oddalić jako bezzasadny.

W przedmiocie zarzutów drugiego i trzeciego, dotyczących błędnej kwalifikacji spornej decyzji jako aktu niepodlegającego zaskarżeniu

Na poparcie zarzutów drugiego i trzeciego wnosząca odwołanie podnosi z jednej strony, że art. 3d rozporządzenia nr 833/2014 ustanawia pojęcie „statk[ów] powietrzn[ych], […] które są własnością lub są czarterowane lub w inny sposób kontrolowane przez rosyjską osobę prawną lub fizyczną”, które wymagają odrębnej oceny prawnej dotyczącej własności lub kontroli statków powietrznych, o których mowa w tym artykule. W szczególności pojęcie to jest niezależne i szczególne w stosunku do pojęcia świadczenia przez Eurocontrol usług ruchu lotniczego, o którym mowa odrębnie w art. 3e tego rozporządzenia. Rola Eurocontrolu jako menedżera sieci jest bowiem jedynie drugorzędna w ramach tej oceny prawnej.

Z drugiej strony wnosząca odwołanie utrzymuje, że ostateczną decyzję w sprawie dokładnego statusu statku powietrznego podejmuje DG ds. Mobilności i Transportu, a państwa członkowskie i Eurocontrol ograniczają się do wykonania tej decyzji w ramach swoich kompetencji.

Komisja, popierana przez Republikę Federalną Niemiec, twierdzi, że odwołanie jest bezzasadne.

Zdaniem tej instytucji umieszczenie statków powietrznych w rozpatrywanym wykazie nie podlega kontroli Sądu pod kątem zgodności z prawem, ponieważ zakaz lotu ma bezpośrednie zastosowanie na mocy art. 3d rozporządzenia nr 833/2014 i to nie do Komisji, lecz wyłącznie do państw członkowskich należy przyjęcie niezbędnych przepisów wykonawczych do tego rozporządzenia, które byłyby wykonywane w ich imieniu przez Eurocontrol.

W konsekwencji Sąd słusznie stwierdził, że umieszczenie przez Komisję dwóch statków powietrznych w rozpatrywanym wykazie nie stanowi aktu wywołującego wiążące skutki prawne. Takie skutki wynikają wyłącznie z odrzucenia indywidualnych planów lotu przez Eurocontrol, działający w imieniu państw członkowskich.

Ponadto nawet przy założeniu, że rozpatrywany wykaz powinien być przedmiotem kontroli zgodności z prawem i że DG ds. Mobilności i Transportu podejmuje ostateczną decyzję o statusie statków powietrznych znajdujących się w tym wykazie, stwierdzenie nieważności takiej decyzji nie miałoby skutków prawnych dla sytuacji prawnej wnoszącej odwołanie, ponieważ nie pociągałoby ono automatycznie za sobą nieważności decyzji wykonawczych państw członkowskich i odrzucenia danego planu lotu przez Eurocontrol.

Republika Federalna Niemiec zgadza się z Komisją, że zakaz lotu przewidziany w art. 3d rozporządzenia (UE) nr 833/2014 ma bezpośrednie zastosowanie i wnosząca odwołanie powinna była zakwestionować nie umieszczenie w rozpatrywanym wykazie dwóch statków powietrznych, lecz odrzucenie jej planu lotu. Jednakże, w odróżnieniu od Komisji, Republika Federalna Niemiec uważa, że skarga o stwierdzenie nieważności odrzucenia planu lotu powinna być skierowana przeciwko Eurocontrolowi, organizacji, której na mocy art. 3e tego rozporządzenia przyznano uprawnienie do odrzucenia planów lotu przedłożonych przez operatorów statków powietrznych w celu wykonywania działalności, która narusza zakaz przewidziany w art. 3d tego rozporządzenia.

Należy przypomnieć, że zgodnie z art. 263 akapit pierwszy TFUE Trybunał kontroluje między innymi „legalność aktów organów lub jednostek organizacyjnych Unii, które zmierzają do wywarcia skutków prawnych wobec osób trzecich”.

Zgodnie z orzecznictwem Trybunału skarga o stwierdzenie nieważności ustanowiona w art. 263 TFUE przysługuje na wszelkie przepisy wydane przez instytucje, organy lub jednostki organizacyjne Unii, bez względu na ich formę, które mają na celu wywołanie wiążących skutków prawnych (zob. podobnie wyroki: z dnia 12 lipca 2022 r., Nord Stream 2/Parlament i Rada, C‑348/20 P, EU:C:2022:548, pkt 62; z dnia 10 lutego 2026 r., WhatsApp Ireland/Europejska Rada Ochrony Danych, C‑97/23 P, EU:C:2026:81, pkt 66, 68 i przytoczone tam orzecznictwo).

W celu ustalenia, czy dany akt wywołuje wiążące skutki prawne, należy skupić się w szczególności na istocie tego aktu oraz na zamiarze jego autora. W tym względzie Trybunał wyjaśnił, że skupienie się na istocie aktu wymaga oceny jego skutków w świetle obiektywnych kryteriów, takich jak treść tego aktu, z uwzględnieniem, w danym wypadku, kontekstu jego przyjęcia, a także uprawnień instytucji, która go wydała, przy czym uprawnienia te nie powinny być postrzegane w sposób abstrakcyjny, lecz jako elementy mogące wyjaśnić konkretną analizę treści tego aktu, która ma charakter centralny i niezbędny (zob. podobnie wyroki: z dnia 6 maja 2021 r., ABLV Bank i in./EBC, C‑551/19 P i C‑552/19 P, EU:C:2021:369, pkt 40, 41; a także z dnia 10 lutego 2026 r., WhatsApp Ireland/Europejska Rada Ochrony Danych, C‑97/23 P, EU:C:2026:81, pkt 67 i przytoczone tam orzecznictwo).

To w świetle orzecznictwa, o którym mowa w pkt 49 i 50 niniejszego wyroku, należy ustalić, czy Sąd prawidłowo zakwalifikował sporną decyzję jako akt niepodlegający zaskarżeniu w drodze skargi o stwierdzenie nieważności na podstawie art. 263 TFUE.

W pierwszej kolejności, co się tyczy dokonanej przez Sąd oceny istoty spornej decyzji, należy zauważyć, że pomimo faktu, iż Sąd ustanowił kryterium dotyczące treści aktu w pkt 36 i 37 zaskarżonego postanowienia i wyraźnie o tym wspomniał we wniosku sformułowanym na zakończenie badania w pkt 53 tego postanowienia, Sąd nie przeprowadził konkretnej analizy treści tej decyzji. Stwierdził on natomiast zaskarżalność tego aktu w świetle innych obiektywnych kryteriów dotyczących kontekstu przyjęcia rozpatrywanego aktu i uprawnień instytucji, która go wydała, które stanowią raczej elementy mogące wyjaśnić konkretną analizę treści aktu.

W pkt 39 tego postanowienia Sąd przedstawił bowiem powody, dla których nie można było przyjąć analizy wnoszącej odwołanie, zgodnie z którą Komisja może zostać uznana za autora decyzji o zakazie lotu, o której mowa w art. 3d rozporządzenia nr 833/2014, z powodu umieszczenia statków powietrznych wnoszącej odwołanie w rozpatrywanym wykazie. Powody te, przedstawione w pkt 40–48 tego postanowienia, dotyczą raczej kontekstu prawnego, w jaki wpisuje się sporna decyzja, jak również odpowiednich uprawnień Komisji, Eurocontrolu i państw członkowskich Eurocontrolu, a nie treści tej decyzji.

Ponadto Sąd nie mógł odstąpić od przeprowadzenia konkretnej analizy treści rozpatrywanego aktu z powodu, dla którego pierwsza podstawa zarzutu niedopuszczalności podniesiona przez Komisję, oparta na twierdzeniu, że sporna decyzja nie istniała, a w każdym razie nie można jej określić, mogła ewentualnie zostać uwzględniona. Orzekając bowiem w pkt 34–55 zaskarżonego postanowienia w przedmiocie podniesionej przez Komisję drugiej podstawy zarzutu niedopuszczalności, dotyczącej tego, że sporna decyzja nie stanowi aktu podlegającego zaskarżeniu w drodze skargi o stwierdzenie nieważności na podstawie art. 263 TFUE, Sąd w sposób dorozumiany, lecz konieczny, oddalił tę pierwszą podstawę zarzutu niedopuszczalności, a zatem oparł się na założeniu, że wspomniana decyzja istniała.

W związku z tym Sąd dopuścił się naruszenia prawa, nie przeprowadzając konkretnej analizy treści spornej decyzji, podczas gdy analiza ta ma charakter centralny i niezbędny do ustalenia zaskarżalności aktu w rozumieniu art. 263 TFUE.

Ponadto nie ulega wątpliwości jest, że sporna decyzja nie została włączona przez strony do akt postępowania w pierwszej instancji i że Sąd nie przyjął środka organizacji postępowania nakazującego stronom przedstawienie tej decyzji. Zarzut trzeci podniesiony przez wnoszącą odwołanie w pierwszej instancji zmierzał właśnie do tego, aby Sąd, w ramach środka organizacji postępowania, nakazał Komisji przedstawienie wszystkich dokumentów dotyczących spornej decyzji w zakresie, w jakim dotyczyły one wnoszącej odwołanie, którego to zarzutu Sąd jednak nie zbadał, ponieważ uwzględnił bez rozpatrywania istoty sprawy zarzut niedopuszczalności podniesiony przez Komisję.

Tymczasem ponieważ Sąd był zobowiązany do przeprowadzenia konkretnej analizy treści spornej decyzji, nie mógł on odstąpić od zwrócenia się do Komisji, która wydała sporną decyzję, o przedłożenie tej decyzji przed Sądem.

W związku z tym Sąd naruszył prawo, badając zaskarżalny charakter spornej decyzji w rozumieniu art. 263 TFUE, bez uprzedniego wezwania Komisji do przedstawienia tej decyzji.

W drugiej kolejności Sąd doszedł do wniosku zawartego w pkt 48 zaskarżonego postanowienia, zgodnie z którym sporna decyzja nie wywołuje wiążących skutków prawnych mających wpływ na sytuację prawną wnoszącej odwołanie, po przeprowadzeniu w pkt 40–47 tego postanowienia badania kontekstu prawnego wydania tej decyzji oraz uprawnień instytucji Unii, która jest jej autorem.

Sąd przyjął w istocie w pkt 40–48, że takie wiążące skutki prawne wynikają, po pierwsze, z zakazu lotu przewidzianego w art. 3d rozporządzenia nr 833/2014, mającego zasięg ogólny, którego przepisy powinny być wykonywane przez państwa członkowskie, a po drugie, z indywidualnych środków mających na celu jego wykonanie, a w szczególności z odrzucenia planów lotu poszczególnych operatorów statków powietrznych, w odniesieniu do którego kompetencje zostały powierzone państwom członkowskim i wykonywane w ich imieniu przez Eurocontrol, zgodnie z art. 3e tego rozporządzenia.

Zdaniem Sądu zakaz lotu, o którym mowa w art. 3d, wywołujący wiążące skutki prawne wobec osób trzecich, nie mógł natomiast wynikać z aktu, który można przypisać Komisji. Jak wynika zasadniczo z pkt 45–48 zaskarżonego postanowienia, poprzez sporządzenie rozpatrywanego wykazu Komisja, działając w porozumieniu z Agencją Unii Europejskiej ds. Bezpieczeństwa Lotniczego (EASA) i z udziałem organów państw członkowskich, ograniczyła się bowiem do koordynacji przepływu pochodzących z różnych źródeł informacji na temat statków powietrznych kontrolowanych lub czarterowanych przez rosyjskie osoby lub podmioty, które mogą być objęte zakazem lotów przewidzianym w art. 3d wspomnianego rozporządzenia, w celu ułatwienia wykonania tego przepisu.

Sąd wyjaśnił w tym względzie w pkt 47 zaskarżonego postanowienia, że Komisja, nie mając kompetencji, na podstawie art. 3d rozporządzenia nr 833/2014, do nałożenia zakazu lotów statków powietrznych, do których ma zastosowanie ten artykuł, pełniąc rolę podmiotu gromadzącego i rozpowszechniającego informacje, ograniczyła się do udzielania państwom członkowskim zwykłego wsparcia w wykonywaniu ich zadań, w związku z czym to one podejmują skoordynowane decyzje co do obsługi indywidualnych planów lotu. Zdaniem Sądu wynika z tego, że ani sporządzenie rozpatrywanego wykazu, ani w konsekwencji umieszczenie poszczególnych statków powietrznych w tym wykazie nie wchodzi w zakres podnoszonej decyzji wydanej przez Komisję lub w jej imieniu, która wywołuje wiążące skutki prawne wpływające na sytuację prawną wnoszącej odwołanie.

Tymczasem, co się tyczy, po pierwsze, kontekstu prawnego, w jaki wpisuje się sporna decyzja, należy zauważyć, że ani ogólny zasięg przepisów art. 3d rozporządzenia nr 833/2014, ani stwierdzenie, zgodnie z którym przepisy te mogą obejmować środki wykonawcze, które mają zostać przyjęte przez właściwe organy krajowe, w szczególności w ramach obsługi planów lotów poszczególnych operatorów statków powietrznych objętych zakazem lotów przewidzianym w tym artykule, nie pozwalają wykluczyć, że sporna decyzja stanowi akt podlegający zaskarżeniu w drodze skargi o stwierdzenie nieważności na podstawie art. 263 TFUE. Ten ogólny zasięg i to stwierdzenie nie stoją bowiem na przeszkodzie temu, by mechanizm ustanowiony przez Komisję i EASA, z udziałem państw członkowskich, w celu koordynowania przepływu informacji pochodzących z różnych źródeł na temat statków powietrznych kontrolowanych lub czarterowanych przez rosyjskie osoby lub podmioty mógł doprowadzić do przyjęcia na szczeblu Unii aktów mających na celu wywołanie wiążących skutków prawnych w odniesieniu do włączenia statków powietrznych należących do poszczególnych operatorów tych statków do statków powietrznych objętych tym zakazem lotów przewidzianym we wspomnianym art. 3d, które to akty można by przypisać Komisji.

Prawdą jest, że art. 3d i art. 3e tego rozporządzenia nie przewidują wyraźnie, że po dokonaniu oceny kryterium „kontroli” sprawowanej przez rosyjską osobę fizyczną lub prawną, rosyjski podmiot lub rosyjski organ nad operatorami statków powietrznych, o którym mowa w art. 3d wspomnianego rozporządzenia, Komisja jest zobowiązana do umieszczenia danych operatorów poszczególnych statków powietrznych w rozpatrywanym wykazie. Niemniej jednak art. 3e ust. 1 zdanie pierwsze tego samego rozporządzenia, zgodnie z którym „[m]enedżer sieci wyznaczony przez Komisję na podstawie jej decyzji wykonawczej [2019/709] wspiera Komisję i państwa członkowskie w zapewnianiu wykonania i przestrzegania art. 3d [rozporządzenia nr 833/2014]”, nie przyznając Komisji uprawnień wykonawczych, wskazuje jednak na istnienie pewnych obowiązków, które Komisja ma pełnić w ramach wdrażania tego art. 3d. Ponadto z łącznej lektury dwóch zdań art. 3e ust. 1 tego rozporządzenia wynika, że obowiązki te są związane z zadaniami powierzonymi Eurocontrolowi jako menedżerowi sieci na podstawie wspomnianego art. 3e, które obejmują w szczególności odrzucanie wszystkich planów przedłożonych przez operatorów statków powietrznych w celu prowadzenia działalności na terytorium Unii, które stanowią naruszenie tego rozporządzenia

W związku z tym kontekst prawny, w jaki wpisuje się sporna decyzja, nie mógł skutecznie uzasadniać zakwalifikowania przez Sąd spornej decyzji jako aktu niepodlegającego zaskarżeniu w drodze skargi o stwierdzenie nieważności na podstawie art. 263 TFUE.

Dodatkowo art. 291 ust. 2 TFUE przewiduje właśnie przyznanie uprawnień wykonawczych Komisji lub Radzie, w przypadku gdy konieczne są jednolite przesłanki wykonywania prawnie wiążących aktów Unii, na warunkach określonych w tym postanowieniu. Trybunał orzekł, że art. 215 TFUE nie stoi na przeszkodzie temu, by rozporządzenie przyjęte na jego podstawie przyznawało Komisji lub Radzie uprawnienia wykonawcze w dziedzinie środków ograniczających na warunkach określonych w art. 291 ust. 2 TFUE, zarówno w celu opracowania przepisów wykonawczych, jak i stosowania przepisów do szczególnych przypadków w drodze aktów o charakterze indywidualnym (zob. podobnie wyrok z dnia 1 marca 2016 r., National Iranian Oil Company/Rada, C‑440/14 P, EU:C:2016:128, pkt 34–36). Tymczasem wykonanie art. 3d rozporządzenia nr 833/2014, który przewiduje zakaz „lądowania na terytorium Unii, startu z terytorium Unii lub przelotu nad terytorium Unii” w odniesieniu do wszystkich statków powietrznych objętych kryteriami w nim określonymi, wymaga spełnienia takich jednolitych przesłanek wykonywania na szczeblu Unii.

Co się tyczy, po drugie, uprawnień instytucji Unii, która wydała dany akt, należy zauważyć, że wbrew temu, co stwierdził Sąd w pkt 47 zaskarżonego postanowienia, stwierdzenie, zgodnie z którym Komisja nie posiadała kompetencji do objęcia zakazem lotów statków powietrznych, do których ma zastosowanie art. 3d rozporządzenia nr 833/2014, nie pozwala wykluczyć, że akt, którego wiążącym skutkiem prawnym jest objęcie tym zakazem lotów statków powietrznych należących do poszczególnych operatorów statków powietrznych, został wydany przez Komisję lub w jej imieniu.

Przyjęcie takiego podejścia prowadziłoby bowiem do wyłączenia spod kontroli sądu Unii aktów Unii, które są niezgodne z prawem ze względu na brak kompetencji instytucji, która jest ich autorem, ponieważ już z tego powodu nie stanowią one aktów, które mogą być przedmiotem skargi o stwierdzenie nieważności na podstawie art. 263 TFUE. Taki rezultat byłby niezgodny z systematyką art. 263 TFUE, który przewiduje w akapicie drugim, że Trybunał jest właściwy na podstawie tego przepisu do orzekania w zakresie skarg wniesionych w szczególności w przypadku „braku kompetencji”.

Co się tyczy, po trzecie, kontekstu faktycznego, w jaki wpisuje się sporna decyzja, to choć Sąd zbadał argumenty kontekstowe wnoszącej odwołanie dotyczące „faktycznego postępowania” DG ds. Mobilności i Transportu, Eurocontrolu i Republiki Federalnej Niemiec w pkt 50–52 zaskarżonego postanowienia, oceniając w szczególności wiadomości elektroniczne z dnia 28 marca i 25 kwietnia 2023 r. wysłane przez pracownika tej DG za pośrednictwem skrzynki funkcjonalnej, przedstawione, odpowiednio, jako załącznik A.2 i załącznik A.4 do skargi w pierwszej instancji, to w pkt 49 tego postanowienia uznał on, że argumenty te nie podważają wniosku, do którego doszedł w pkt 48 wspomnianego postanowienia, iż sporna decyzja nie wywołuje wiążących skutków prawnych mających wpływ na sytuację prawną wnoszącej odwołanie.

Tymczasem wbrew temu, co wynika z pkt 50 zaskarżonego postanowienia, wiadomości elektroniczne wysłane przez pracownika DG ds. Mobilności i Transportu za pośrednictwem skrzynki funkcjonalnej odnoszą się do „decyzji” pochodzących w szczególności od Komisji i potwierdzają tezę, zgodnie z którą wyjaśnienia udzielone przez tego pracownika Komisji w odniesieniu do powodów uzasadniających umieszczenie i utrzymanie dwóch statków powietrznych wnoszącej odwołanie w rozpatrywanym wykazie wynikało z jednolitego i skoordynowanego stanowiska przyjętego na szczeblu Unii, dotyczącego umieszczenia tych dwóch statków powietrznych w rozpatrywanym wykazie, które to stanowisko można przypisać Komisji.

Z wiadomości elektronicznych pracownika DG ds. Mobilności i Transportu z dni 28 marca i 25 kwietnia 2023 r., przedstawionych, odpowiednio, jako załącznik A.2 i załącznik A.4 do skargi w pierwszej instancji, o których mowa w pkt 50 i 51 zaskarżonego postanowienia, wynika bowiem, że ów pracownik Komisji odpowiedział, za pośrednictwem skrzynki funkcjonalnej, na wnioski o udzielenie informacji i o ponowne rozpatrzenie, złożone przez wnoszącą odwołanie w odniesieniu do dwóch statków powietrznych, przedstawiając jej powody umieszczenia tych dwóch statków powietrznych w rozpatrywanym wykazie i informując ją o oddaleniu jej wniosków o udzielenie informacji i o ponowne rozpatrzenie.

W tym względzie należy wyjaśnić, po pierwsze, że w wiadomości elektronicznej z dnia 28 marca 2023 r. DG ds. Mobilności i Transportu używa wyrażeń takich jak „we have examined” (zbadaliśmy) „[t]he following has been established” (ustalono, co następuje), „we see no other option but to continue with grounding of the aircraft” (nie widzimy innego rozwiązania niż dalsze unieruchomienie obu statków powietrznych). Po drugie, wiadomość elektroniczna DG ds. Mobilności i Transportu z dnia 25 kwietnia 2023 r. zawiera wyrażenia takie jak „we (and the relevant [M]ember States) normally base our decisions” [my (i zainteresowane państwa członkowskie) opieramy zazwyczaj nasze decyzje] i „we see no reason to lift the ban on these two aircrafts” (nie widzimy powodu, aby znieść zakaz mający zastosowanie do tych dwóch statków powietrznych).

Tak więc te wiadomości elektroniczne sugerują, że Komisja ponosiła, samodzielnie lub wspólnie z państwami członkowskimi, odpowiedzialność za przyjęcie środków ograniczających wobec wnoszącej odwołanie, zarówno w odniesieniu do umieszczenia dwóch statków powietrznych w rozpatrywanym wykazie, jak i pozostawienia ich w tym wykazie.

Analizę tę potwierdza, po pierwsze, wiadomość elektroniczna z dnia 20 marca 2023 r., przedstawiona w załączniku A.1 do skargi w pierwszej instancji, o której mowa w pkt 14 i 52 zaskarżonego postanowienia, w której Eurocontrol, jako menedżer sieci, w odpowiedzi na wniosek wnoszącej odwołanie o udzielenie wyjaśnień dotyczących odrzucenia planu lotu dla statku powietrznego o numerze rejestracyjnym EX‑88012 powołał się na istnienie przekazanego mu przez Komisję wykazu statków powietrznych objętych zakresem art. 3d rozporządzenia nr 833/2014 i zasugerował wnoszącej odwołanie do zwrócenia się do Komisji za pośrednictwem funkcjonalnej skrzynki pocztowej, administrowanej przez DG ds. Mobilności i Transportu, na wypadek gdyby chciała wystąpić z wnioskiem o usunięcie danego statku powietrznego z tego wykazu.

Analizę tę potwierdza, po drugie, wiadomość elektroniczna ministerstwa cyfryzacji i transportu (Niemcy) z dnia 31 lipca 2023 r., przedstawiona w załączniku C.2 do uwag wnoszącej odwołanie w przedmiocie zarzutu niedopuszczalności podniesionego przez Komisję w pierwszej instancji, o której to analizie mowa w pkt 31 i 52 zaskarżonego postanowienia, w odpowiedzi na wiadomość elektroniczną wnoszącej odwołanie dotyczącą możliwości fizycznego dostępu do dwóch statków powietrznych w celu wykonywania konserwacji technicznej. Przedstawiciel tego ministerstwa wyjaśnił bowiem w tej wiadomości elektronicznej z dnia 31 lipca 2023 r., że skontaktował się już z Komisją w celu uzyskania dodatkowych wyjaśnień w przedmiocie własności tych dwóch statków powietrznych i umieszczenia ich w rozpatrywanym wykazie.

Te wiadomości elektroniczne Eurocontrolu i władz niemieckich potwierdzają zatem analizę, zgodnie z którą Komisja odgrywała wiodącą rolę we wpisaniu obu statków powietrznych do wykazu statków powietrznych objętych zakazem lotów na podstawie art. 3d rozporządzenia nr 833/2014.

W tym względzie Komisja przyznała na rozprawie, w odpowiedzi na pytanie Trybunału, że Eurocontrol nie dysponuje żadnymi uprawnieniami dyskrecjonalnymi, jeśli chodzi o odejście od instrukcji państw członkowskich w zakresie obsługi planów lotu statków powietrznych objętych zakazem lotów na podstawie art. 3d rozporządzenia nr 833/2014. Przeciwnie, organizacja ta jest zobowiązana, z zastrzeżeniem odstępstw przewidzianych w art. 3d ust. 3 rozporządzenia nr 833/2014, do odrzucenia wszystkich planów lotu przedłożonych przez poszczególnych operatorów statków powietrznych w celu wykonywania działalności na terytorium Unii, które stanowią naruszenie tego zakazu, zgodnie z art. 3e ust. 1 zdanie drugie tego rozporządzenia.

Wynika z tego, że umieszczenie tych dwóch statków powietrznych w rozpatrywanym wykazie określającym ostatecznie stanowisko, które należy przypisać Komisji, wiąże Eurocontrol w ramach obsługi planów lotu przedłożonych przez wnoszącą odwołanie, a zatem wywołuje wiążące skutki prawne przynajmniej wobec tej organizacji.

W konsekwencji, jak zasadniczo podkreślił rzecznik generalny w pkt 73 opinii, zidentyfikowanie w rozpatrywanym wykazie operatorów statków powietrznych objętych zakazem, których plany lotu mogą następnie zostać odrzucone, jest aktem mającym własną istotę i wywołującym bezpośrednie skutki prawne wobec osób trzecich.

W tych okolicznościach z analizy kontekstu faktycznego, w jaki wpisuje się sporna decyzja, wynika, że wbrew temu, co Sąd przyjął w pkt 49–52 zaskarżonego postanowienia, dokumenty załączone do akt sprawy w pierwszej instancji i zbadane przez Sąd potwierdzają wniosek, zgodnie z którym sporna decyzja może stanowić akt, który można przypisać Komisji, w drodze którego instytucja ta ostatecznie wypowiedziała się w przedmiocie umieszczenia dwóch statków powietrznych w rozpatrywanym wykazie.

W związku z tym Sąd w pkt 40–52 zaskarżonego postanowienia, poświęconych analizie kontekstu prawnego przyjęcia spornej decyzji i uprawnień instytucji Unii, która ją wydała, oraz analizie argumentów wnoszącej odwołanie w odniesieniu do kontekstu faktycznego, w jaki wpisuje się ta decyzja, naruszył prawo, powołując się na okoliczność, że Komisja nie dysponowała uprawnieniami niezbędnymi do przyjęcia aktu dotyczącego konkretnie zakazu lotów statków powietrznych w rozpatrywanym wykazie, w przedmiocie materiału dowodowego przedstawionego przez wnoszącą odwołanie w celu wykazania, że Komisja wydała decyzję wywołującą wiążące skutki wobec osób trzecich co do umieszczenia dwóch statków powietrznych w tym wykazie.

Należy dodać, że wbrew temu, co wynika w szczególności z pkt 35, 39, 48 i 53 zaskarżonego postanowienia, wniosku zawartego w pkt 78 niniejszego wyroku nie może podważyć fakt – przy założeniu, że zostanie on wykazany – iż sporna decyzja nie wywoływała wiążących skutków prawnych „wpływających na sytuację prawną wnoszącej odwołanie”.

W celu bowiem wykazania, czy akt, którego strona skarżąca nie jest adresatem, taki jak sporna decyzja, wywołuje wiążące skutki prawne, a zatem może być przedmiotem skargi o stwierdzenie nieważności na podstawie art. 263 TFUE, nie ma potrzeby badania, czy akty te mogą mieć wpływ na sytuację prawną strony skarżącej, ponieważ weryfikacja ta ma znaczenie jedynie w ramach badania spełnienia przesłanek dopuszczalności określonych w art. 263 akapit czwarty TFUE, zgodnie z którymi skarga o stwierdzenie nieważności aktu przysługuje każdej osobie, której akt ten dotyczy bezpośrednio i indywidualnie, jeżeli ten ostatni przepis ma zastosowanie. Zaskarżalność aktu należy zatem oceniać obiektywnie, w zależności od jego istoty, a nie w zależności od strony skarżącej (zob. podobnie wyroki: z dnia 12 lipca 2022 r., Nord Stream 2/Parlement i Rada, C‑348/20 P, EU:C:2022:548, pkt 63; z dnia 13 lutego 2025 r., Swissgrid/Komisja, C‑121/23 P, EU:C:2025:83, pkt 46; z dnia 10 lutego 2026 r., WhatsApp Ireland/Europejska Rada Ochrony Danych, C‑97/23 P, EU:C:2026:81, pkt 68).

W związku z tym w pkt 35, 39, 48 i 53 zaskarżonego postanowienia Sąd przedstawił i zastosował błędne kryterium prawne, opierając się mianowicie na tym, czy rozpatrywany akt wywołuje wiążące skutki prawne mogące naruszyć interesy wnoszącej odwołanie poprzez istotną zmianę jej sytuacji prawnej. W ten sposób Sąd naruszył prawo, ponieważ pomylił wymogi wynikające, odpowiednio, z akapitu pierwszego i czwartego art. 263 TFUE.

W świetle całości powyższych rozważań należy uwzględnić zarzuty drugi i trzeci odwołania, a zaskarżone postanowienie należy uchylić.

W przedmiocie skargi przed Sądem

Zgodnie z art. 61 akapit pierwszy statutu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej jeśli odwołanie jest zasadne, Trybunał uchyla orzeczenie Sądu. Może on wydać orzeczenie ostateczne w sprawie, jeśli stan postępowania na to pozwala, lub skierować sprawę do ponownego rozpoznania przez Sąd.

W niniejszej sprawie, jeśli chodzi o podniesione przez Komisję w toku postępowania przed Sądem podstawy zarzutu niedopuszczalności od pierwszej do trzeciej, w których Komisja twierdziła, że sporna decyzja nie istniała, nie stanowiła aktu podlegającego zaskarżeniu w drodze skargi o stwierdzenie nieważności i nie można jej było jej przypisać w rozumieniu art. 263 akapit czwarty TFUE, stan postępowania pozwala na wydanie orzeczenia w sprawie.

Co się tyczy w szczególności drugiej podstawy niedopuszczalności podniesionej przez Komisję w toku postępowania w pierwszej instancji, dotyczącej tego, że sporna decyzja nie stanowiła aktu podlegającego zaskarżeniu w drodze skargi o stwierdzenie nieważności na podstawie art. 263 TFUE, z pkt 50 niniejszego wyroku wynika, że badanie tej podstawy wymaga oceny skutków tej decyzji w szczególności w świetle jej konkretnej treści. Tymczasem bezsporne jest, że decyzja ta nie została włączona do akt postępowania w pierwszej instancji, a Sąd nie zwrócił się do stron o jej przedłożenie.

W tych okolicznościach, w drodze środka organizacji postępowania przyjętego w dniu 10 września 2025 r. na podstawie art. 62 § 1 regulaminu postępowania Komisja została wezwana do udzielenia odpowiedzi na pytania wymagające ustosunkowania się na piśmie odnośnie do w szczególności do przedstawienia fragmentu spornej decyzji w zakresie, w jakim decyzja ta dotyczy dwóch statków powietrznych, lub – w przypadku gdyby decyzja ta nie istniała – odnośnie do przedstawienia decyzji dotyczącej rozpatrywanego wykazu, którą Komisja przekazała Eurocontrolowi, wspomnianą w wiadomości elektronicznej Eurocontrolu z dnia 20 marca 2023 r.

W dniu 7 października 2025 r. Komisja odpowiedziała na pytania zadane przez Trybunał, twierdząc, że nie istnieje „decyzja”, i przedstawiając wyciąg z rozpatrywanego wykazu, który jej zdaniem nie ma jednak charakteru „decyzji”.

W następstwie tego środka organizacji postępowania i rozprawy przeprowadzonej w dniu 17 grudnia 2025 r., podczas której strony mogły przeprowadzić kontradyktoryjną debatę na temat okoliczności faktycznych i prawnych istotnych dla celów analizy charakteru spornej decyzji jako aktu podlegającego zaskarżeniu, Trybunał dysponuje zatem informacjami niezbędnymi do wydania ostatecznego orzeczenia w przedmiocie drugiej podstawy zarzutu niedopuszczalności podniesionej przez Komisję w toku postępowania w pierwszej instancji.

W odpowiedzi na wspomniany środek organizacji postępowania Komisja przedstawiła jawny wyciąg z rozpatrywanego wykazu, który zawiera wpisanie dwóch statków powietrznych do wykazu, zredagowany dla każdego z tych dwóch statków powietrznych w następujący sposób:

„22.2.2023: Decyzja Komisji o umieszczeniu statku powietrznego w potwierdzonym wykazie na podstawie dowodów zebranych przez władze niemieckie podczas kontroli i przy wykorzystaniu innych zasobów; Global 8 Airlines […] świadczy usługi dla pasażerów, loty organizowane z Rosji przez Mińsk do Unii Europejskiej, w Rosji, w Unii. Eksploatacja ta nie jest również zgodna z zasadami określonymi w »liście bezpieczeństwa« […]”.

Fragment ten odnosi się wyraźnie do „decyzji”, której „Komisja” jest autorem, z dnia „22 lutego 2023 r.”, dotyczącej umieszczenia dwóch statków powietrznych w tym wykazie, w której przedstawiono powody umieszczenia tych dwóch statków powietrznych we wspomnianym wykazie, wskazując szczególne i konkretne powody, dla których wspomniane dwa statki powietrzne miały zostać objęte środkami ograniczającymi.

W związku z tym zarówno ze wspomnianego fragmentu, który odnosi się do spornej decyzji, jak i z uzasadnienia przedstawionego w pkt 59–80 niniejszego wyroku wynika, że decyzja ta stanowi akt wywołujący wiążące skutki prawne wobec osób trzecich, niezależnie od tego, czy skutkowała istotną zmianą sytuacji prawnej wnoszącej odwołanie.

W zakresie, w jakim Komisja podniosła na rozprawie przed Trybunałem, że jej kolegium nie wydało żadnej „decyzji” dotyczącej konkretnie objęcia dwóch statków powietrznych ustanowionym w art. 3d rozporządzenia nr 833/2014 zakazem lotu, wystarczy przypomnieć, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem okoliczność, iż dany akt nie przybiera postaci formalnej decyzji Komisji, nie jest decydująca dla uznania go za akt zaskarżalny w rozumieniu art. 263 TFUE (zob. podobnie wyroki: z dnia 11 listopada 1981 r., IBM/Komisja, 60/81, EU:C:1981:264, pkt 9; z dnia 17 lipca 2008 r., Athinaïki Techniki/Komisja, C‑521/06 P, EU:C:2008:422, pkt 44, 59).

W konsekwencji należy oddalić podniesioną przez Komisję drugą podstawę zarzutu niedopuszczalności, opartą na tym, że sporna decyzja nie stanowiła aktu podlegającego zaskarżeniu w drodze skargi o stwierdzenie nieważności na podstawie art. 263 TFUE, a także w efekcie podniesioną przez tę instytucję pierwszą podstawę zarzutu niedopuszczalności, dotyczącą tego, że decyzja ta nie istniała, a w każdym razie nie mogła zostać zidentyfikowana, podobnie jak podniesioną przez tę instytucję trzecią podstawę zarzutu niedopuszczalności, dotyczącą tego, że domniemywane skutki tej decyzji należy przypisać nie Komisji, lecz państwom członkowskim.

Natomiast stan postępowania nie pozwala na wydanie orzeczenia w odniesieniu do podniesionych przez Komisję podstaw zarzutu niedopuszczalności czwartej, piątej i – w części – szóstej, przesłanek dopuszczalności przewidzianych w art. 263 akapit czwarty TFUE, a także kwestii kompetencji Komisji do wydania spornej decyzji, ponieważ te aspekty sporu wiążą się z oceną prawną i faktyczną, której Sąd nie dokonał, a wspomniane aspekty sporu nie były przedmiotem debaty w ramach postępowania odwoławczego.

Co się tyczy w szczególności szóstej podstawy zarzutu niedopuszczalności podniesionej przez Komisję, Sąd zbadał jedynie argument Komisji, zgodnie z którym skarga była bezprzedmiotowa z uwagi na ogólny zakaz wykonywania przewozów w Unii ze względów bezpieczeństwa nałożony na przewoźników lotniczych wpisanych do rejestru Republiki Kirgiskiej na podstawie rozporządzenia Komisji (WE) nr 1543/2006 z dnia 12 października 2006 r. zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 474/2006 ustanawiające wspólnotowy wykaz przewoźników lotniczych podlegających zakazowi wykonywania przewozów w ramach Wspólnoty określonemu w rozdziale II rozporządzenia (WE) nr 2111/2005 Parlamentu Europejskiego i Rady, zmienione rozporządzeniem (WE) nr 910/2006 (Dz.U. 2006, L 283, s. 27), który to argument Sąd odrzucił w pkt 34 zaskarżonego postanowienia, ale który nie wyczerpuje tej podstawy zarzutu niedopuszczalności.

Ponadto, co się tyczy podniesionych przez Komisję podstaw zarzutu niedopuszczalności czwartej i piątej, Sąd nie zbadał argumentów podniesionych przez Komisję, zgodnie z którymi, po pierwsze, skarga w pierwszej instancji została wniesiona na błędny akt do sądu, który nie jest właściwy do jej rozpoznania, oraz że po drugie, w każdym wypadku, zakładając, że skarga została skierowana przeciwko właściwemu aktowi, powinna ona zostać oddalona jako wniesiona po terminie.

Sąd nie zbadał również z jednej strony przesłanek dopuszczalności skargi określonych w art. 263 akapit czwarty TFUE i stanowiących bezwzględną przeszkodę procesową, której występowanie sąd Unii powinien badać w każdym czasie, także działając z urzędu (wyrok z dnia 27 lutego 2014 r.,Stichting Woonpunt i in./Komisja, C‑132/12 P, EU:C:2014:100, pkt 45 i przytoczone orzecznictwo), ani też z drugiej strony meritum wniesionej do niego skargi, a w szczególności kompetencji autora aktu, co samo w sobie stanowi bezwzględną przeszkodę procesową (zob. wyrok z dnia 14 grudnia 2016 r., SV Capital/ABE, C‑577/15 P, EU:C:2016:947, pkt 32 i przytoczone tam orzecznictwo).

Należy zatem oddalić zarzut niedopuszczalności podniesiony przez Komisję w zakresie, w jakim dotyczy on podstaw od pierwszej do trzeciej, a w pozostałym zakresie przekazać sprawę Sądowi do ponownego rozpoznania.

W przedmiocie kosztów

Ze względu na fakt, iż sprawa zostaje przekazana Sądowi do ponownego rozpoznania, rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów postępowania odwoławczego nastąpi w orzeczeniu kończącym postępowanie w sprawie.

Z powyższych względów Trybunał (pierwsza izba) orzeka, co następuje:

1) Postanowienie Sądu Unii Europejskiej z dnia 29 kwietnia 2024 r., Global 8 Airlines/Komisja (T‑277/23, EU:T:2024:285) zostaje uchylone.

2) Podniesiony przez Komisję Europejską zarzut niedopuszczalności zostaje oddalony w zakresie, w jakim dotyczy on powołanych przez nią podstaw od pierwszej do trzeciej.

3) W pozostałym zakresie sprawa zostaje przekazana Sądowi Unii Europejskiej do ponownego rozpoznania.

4) Rozstrzygnięcie o kosztach nastąpi w orzeczeniu kończącym postępowanie w sprawie.

Podpisy

* Język postępowania: angielski.