Wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 29 stycznia 2026 r., C-727/23

Sygn. akt C-727/23

62023CJ0727

WYROK TRYBUNAŁU (siódma izba)

z dnia 29 stycznia 2026 r. ( *1 )

Odwołanie – Służba publiczna – Warunki zatrudnienia innych pracowników – Personel tymczasowy – Decyzja o braku zmiany zaszeregowania – Przysługująca administracji możliwość uzupełnienia uzasadnienia decyzji o braku zmiany zaszeregowania na etapie postępowania przed sądem Unii Europejskiej – Przesłanki – Wyjątkowe przypadki – Zasada zgodności między zażaleniem administracyjnym a późniejszą skargą – Skarga o stwierdzenie nieważności

W sprawie C‑727/23 P

mającej za przedmiot odwołanie w trybie art. 56 statutu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, wniesione w dniu 28 listopada 2023 r.,

PB, którego reprezentowała N. de Montigny, avocate,

wnoszący odwołanie,

w której drugą stroną postępowania jest:

Jednolita Rada ds. Restrukturyzacji i Uporządkowanej Likwidacji (SRB), którą reprezentowali H. Ehlers i L. Forestier, w charakterze pełnomocników, których wspierali A. Duron i D. Waelbroeck, adwokaci,

strona pozwana w pierwszej instancji,

TRYBUNAŁ (siódma izba),

w składzie: F. Schalin, prezes izby, M. Gavalec i Z. Csehi (sprawozdawca), sędziowie,

rzecznik generalny: R. Norkus,

sekretarz: A. Calot Escobar,

uwzględniając pisemny etap postępowania,

podjąwszy, po zapoznaniu się ze stanowiskiem rzecznika generalnego, decyzję o rozstrzygnięciu sprawy bez opinii,

wydaje następujący

Wyrok

W odwołaniu PB wnosi o uchylenie wyroku Sądu Unii Europejskiej z dnia 20 września 2023 r., PB/SRB (T‑293/22, zwanego dalej „zaskarżonym wyrokiem”, EU:T:2023:577), w którym Sąd oddalił wniesioną przez PB na podstawie art. 270 TFUE skargę o stwierdzenie nieważności decyzji Jednolitej Rady ds. Restrukturyzacji i Uporządkowanej Likwidacji (SRB) z dnia 16 lipca 2021 r. o niezmienianiu zaszeregowania wnoszącego odwołanie po zakończeniu postępowania w sprawie zmiany zaszeregowania za 2021 r. (zwanej dalej „sporną decyzją o braku zmiany zaszeregowania”).

Ramy prawne

Regulamin pracowniczy

Artykuł 45 ust. 1 Regulaminu pracowniczego urzędników Unii Europejskiej (zwanego dalej „regulaminem pracowniczym”), mającego zastosowanie na zasadzie analogii do członków personelu tymczasowego zgodnie z art. 16 akapit pierwszy Warunków zatrudnienia innych pracowników Unii Europejskiej (zwanych dalej „WZIP”), ma następujące brzmienie:

„Awans następuje na podstawie decyzji organu powołującego z uwzględnieniem art. 6 ust. 2. Urzędnicy mogą awansować tylko wtedy, gdy zajmują stanowisko, które odpowiada jednej z kategorii stanowisk określonych w załączniku I sekcja A dla następnej wyższej grupy zaszeregowania, chyba że stosuje się procedurę określoną w art. 4 i [art.] 29 ust. 1. W wyniku awansu urzędnika powołuje się do kolejnej wyższej grupy zaszeregowania w ramach grupy funkcyjnej, do której należy. Awans obejmuje wyłącznie osoby wybrane spośród urzędników, którzy posiadają co najmniej dwuletni staż pracy w swojej grupie zaszeregowania, po porównaniu zasług urzędników kwalifikujących się do awansu. Porównując zasługi, organ powołujący uwzględnia w szczególności sprawozdania dotyczące urzędników, posługiwanie się przez nich w ramach pełnionych obowiązków innymi językami niż języki, których biegłą znajomość wykazali zgodnie z art. 28 lit. f), oraz zakres ich odpowiedzialności”.

Artykuł 90 ust. 2 regulaminu pracowniczego stanowi:

„Każda osoba, wobec której zastosowanie znajduje niniejszy regulamin pracowniczy, może złożyć organowi powołującemu zażalenie przeciwko aktowi, z którym wiążą się niekorzystne dla niej skutki; dotyczy to zarówno przypadku wydania decyzji przez organ powołujący, jak i niezastosowania środka przewidzianego przez niniejszy regulamin pracowniczy. Zażalenie powinno zostać złożone w terminie trzech miesięcy […]”.

WZIP

Artykuł 2 WZIP stanowi:

„Do celów niniejszych warunków zatrudnienia przez »personel tymczasowy« rozumie się:

[…]

personel zatrudniony na stanowisku, które znajduje się na liście stanowisk dodanej do sekcji budżetu odnoszącej się do agencji, o której mowa w art. 1a ust. 2 regulaminu pracowniczego, i które władze budżetowe zaklasyfikowały jako stanowisko tymczasowe, z wyjątkiem dyrektorów agencji i zastępców dyrektorów agencji, o których mowa w akcie Unii ustanawiającym agencję, oraz urzędników oddelegowanych do agencji w interesie służby”.

Artykuł 54 WZIP przewiduje:

„W przypadku personelu tymczasowego, o którym mowa w art. 2 lit. f), awans do kolejnej wyższej grupy zaszeregowania odbywa się wyłącznie w drodze wyboru spośród członków personelu, których staż pracy w danej grupie zaszeregowania wynosi minimum dwa lata, po rozważeniu porównywalnych zasług członków personelu tymczasowego oraz sprawozdań ich dotyczących. [Artykuł] 45 ust. 1 zdanie ostatnie i art. 45 ust. 2 regulaminu pracowniczego stosuje się na zasadzie analogii. Mnożniki odniesienia równorzędności średniego okresu służby, określone w przypadku urzędników w sekcji B załącznika I do regulaminu pracowniczego, nie mogą zostać przekroczone.

Zgodnie z art. 110 regulaminu pracowniczego każda agencja przyjmuje ogólne przepisy wykonawcze w celu wykonania niniejszego artykułu”.

OPW

Artykuł 4 decyzji SRB z dnia 24 kwietnia 2017 r. w sprawie ogólnych przepisów wykonawczych do art. 54 WZIP (zwanych dalej „OPW”), zatytułowany „Podstawa procedury zmiany zaszeregowania”, ma następujące brzmienie:

„1. Porównanie zasług kwalifikujących się członków personelu tymczasowego stanowi podstawę postępowania w sprawie zmiany zaszeregowania. Bezpieczny elektroniczny system zarządzający ćwiczeniem zawiera informacje niezbędne do przeprowadzenia tego porównania. Do celów tego porównania [organ upoważniony do zawierania umów o pracę (zwany dalej »OUZU«)] bierze pod uwagę w szczególności:

sprawozdania dotyczące członków personelu tymczasowego od chwili ich ostatniej zmiany zaszeregowania lub, w przypadku ich braku, od ich zatrudnienia, a w szczególności sprawozdania z oceny sporządzone zgodnie z ogólnymi przepisami wykonawczymi do art. 43 regulaminu pracowniczego;

posługiwanie się przez członków personelu tymczasowego w ramach pełnionych obowiązków innymi językami niż języki, których biegłą znajomość wykazali zgodnie z art. 12 ust. 2 lit. e) WZIP; oraz

zakres ich odpowiedzialności.

2. W przypadku równości zasług członków personelu tymczasowego kwalifikujących się na podstawie trzech elementów, o których mowa w ust. 1, OUZU może pomocniczo wziąć pod uwagę inne elementy”.

Zgodnie z art. 5 OPW prowadzone przez SRB postępowanie w sprawie zmiany zaszeregowania przebiega w następujących etapach:

–

w pierwszej kolejności służba zasobów ludzkich publikuje pismo administracyjne informujące o zakończeniu postępowania w sprawie oceny (art. 5 ust. 1 OPW);

w drugiej kolejności członkowie prezydium konsultują się z oceniającymi kwalifikujących się członków personelu tymczasowego (art. 5 ust. 3 akapit pierwszy OPW), a następnie dokonują pierwszego porównania zasług tych ostatnich (art. 5 ust. 3 akapit drugi OPW);

w trzeciej kolejności przewodniczący SRB rozmawia z komitetem pracowniczym i na jego wniosek przekazuje mu kryteria pomocnicze uwzględnione w przypadku równych zasług (art. 5 ust. 4 OPW);

w czwartej kolejności przewodniczący SRB sporządza listę członków personelu tymczasowego proponowanych do zmiany zaszeregowania (art. 5 ust. 5 OPW), którą przekazuje wszystkim członkom personelu SRB i wspólnemu komitetowi ds. zmiany zaszeregowania (zwanemu dalej „wspólnym komitetem”) (art. 5 ust. 6 OPW);

w piątej kolejności członkowie personelu tymczasowego, którzy nie znajdują się na tej liście, mogą złożyć odwołanie do wspólnego komitetu z powodu braku zgłoszenia ich nazwiska do zmiany zaszeregowania. Komitet ten przeprowadza porównanie zasług kwalifikujących się członków personelu tymczasowego i przedstawia OUZU listę członków personelu, w stosunku do których zaleca zmianę zaszeregowania (art. 5 ust. 7 OPW);

w szóstej kolejności OUZU przeprowadza z kolei porównanie zasług kwalifikujących się członków personelu i przyjmuje listę członków personelu podlegających zmianie zaszeregowania (art. 5 ust. 8 OPW). Lista ta jest publikowana do wiadomości personelu SRB (art. 5 ust. 9 OPW).

Okoliczności powstania sporu

Okoliczności powstania sporu zostały przedstawione w pkt 2–10 zaskarżonego wyroku w sposób opisany poniżej:

„2

W dniu 1 listopada 2016 r. skarżący został zatrudniony przez SRB w charakterze członka personelu tymczasowego na podstawie art. 2 lit. f) [WZIP] i zaszeregowany do grupy AD 6 stopień 2. Został on zatem zatrudniony jako prawnik w wydziale 01 sekretariatu SRB.

Po pomyślnym udziale w zewnętrznej procedurze rekrutacyjnej zorganizowanej przez SRB skarżący zawarł nową umowę o pracę w tym samym wydziale, ze zmianą zaszeregowania do grupy AD 7 z dniem 1 października 2017 r.

Pismem służbowym przewodniczącej SRB (zwanej dalej »przewodniczącą«) z dnia 11 maja 2021 r., przekazanym personelowi SRB […], SRB wszczęła postępowanie w sprawie zmiany zaszeregowania członków personelu tymczasowego w 2021 r. […].

Przewodnicząca nie umieściła skarżącego na liście członków personelu proponowanych do zmiany zaszeregowania opublikowanej w dniu 14 czerwca 2021 r.

W dniu 22 czerwca 2021 r. skarżący złożył odwołanie do [wspólnego komitetu] z powodu braku jego nazwiska na liście członków personelu, co do których zaproponowano zmianę zaszeregowania. W dniu 9 lipca 2021 r. komitet ten, głosami trzy do dwóch, nie zalecił [OUZU] zmiany zaszeregowania skarżącego.

W dniu 16 lipca 2021 r. przewodnicząca, jako OUZU, doręczyła personelowi listę członków personelu objętych zmianą zaszeregowania w roku budżetowym 2021, na której nie widniało nazwisko skarżącego.

W okresie od 19 lipca do 19 września 2021 r. skarżący złożył szereg wniosków o udzielenie dostępu do dokumentów dotyczących w szczególności postępowań w sprawie zmiany zaszeregowania w latach 2019–2021 […]. W dniu 1 października 2021 r. SRB udzieliła skarżącemu częściowego dostępu do żądanych dokumentów.

W dniu 15 października 2021 r. skarżący złożył zażalenie na decyzję o braku zmiany zaszeregowania na podstawie art. 90 ust. 2 [regulaminu pracowniczego], mającego zastosowanie na zasadzie analogii do członków personelu tymczasowego na podstawie art. 46 WZIP. Zażalenie to zostało oddalone decyzją SRB z dnia 14 lutego 2022 r. (zwaną dalej »decyzją oddalającą«).

Po wniesieniu skargi SRB nie przedłużyła umowy skarżącego, w wyniku czego zakończył on służbę”.

Postępowanie przed Sądem i zaskarżony wyrok

Pismem złożonym w sekretariacie Sądu w dniu 19 maja 2022 r. wnoszący odwołanie wniósł skargę wskazaną w pkt 1 niniejszego wyroku.

W pkt 31 zaskarżonego wyroku Sąd stwierdził, że na poparcie skargi wnoszący odwołanie podniósł zasadniczo sześć zarzutów, z których:

pierwszy dotyczył braku porównania zasług wszystkich kwalifikujących się członków personelu;

drugi dotyczył naruszenia obowiązku uzasadnienia i błędu w obliczeniu stażu pracy w grupie zaszeregowania;

trzeci dotyczył oceny poziomów odpowiedzialności;

czwarty dotyczył nieprawidłowości, które spowodowały wadliwość procedury zmiany zaszeregowania;

piąty dotyczył naruszenia średniej docelowej, o której mowa w załączniku II do OPW, a

szósty dotyczył posiłkowo oczywistego błędu w ocenie zasług wnoszącego odwołanie i jego stażu pracy w grupie zaszeregowania.

W zaskarżonym wyroku Sąd oddalił wszystkie te zarzuty i w konsekwencji oddalił skargę o stwierdzenie nieważności wniesioną przez wnoszącego odwołanie.

Żądania stron w postępowaniu odwoławczym

Wnoszący odwołanie wnosi do Trybunału o:

uchylenie zaskarżonego wyroku;

stwierdzenie nieważności spornej decyzji o braku zmiany zaszeregowania oraz

obciążenie SRB kosztami poniesionymi przez wnoszącego odwołanie w ramach postępowania odwoławczego oraz postępowania w pierwszej instancji.

SRB wnosi do Trybunału o:

odrzucenie skargi jako niedopuszczalnej, a w każdym wypadku oddalenie jej jako bezzasadnej oraz

obciążenie wnoszącego odwołanie kosztami postępowania.

W przedmiocie odwołania

Na poparcie odwołania wnoszący odwołanie podnosi w istocie osiem zarzutów. Poza sześcioma zarzutami wymienionymi w odwołaniu wnoszący odwołanie podnosi bowiem na wstępie zarzut zwany „wstępnym”, o charakterze przekrojowym, wskazany jako jego zarzut pierwszy w replice i dotyczący dopuszczalności załączników i zarzutów, a także – w podsumowaniu – zarzut dotyczący błędnego podziału kosztów w zaskarżonym wyroku. Spośród zarzutów wymienionych w odwołaniu drugi dotyczy braku porównania zasług wszystkich kwalifikujących się członków personelu, trzeci – braku uzasadnienia, czwarty – oceny poziomów odpowiedzialności, piąty – uchybień proceduralnych, szósty – naruszenia średnich celów określonych w regulaminie pracowniczym zawartych w OPW, a siódmy – oczywistego błędu w ocenie.

W przedmiocie dopuszczalności odwołania

Argumentacja stron

Tytułem głównym SRB podnosi niedopuszczalność odwołania w całości ze względu na to, że jest ono niejasne i zawiera powtórzenia, w związku z czym niektóre jego części i zastrzeżenia są pozbawione spójnej struktury.

Wnoszący odwołanie kwestionuje zasadność tej argumentacji.

Ocena Trybunału

Z art. 256 ust. 1 akapit drugi TFUE, art. 58 akapit pierwszy statutu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej i art. 168 § 1 lit. d) regulaminu postępowania przed Trybunałem wynika, że odwołanie powinno dokładnie wskazywać zakwestionowane części wyroku lub postanowienia, o którego uchylenie wniesiono, oraz zawierać argumenty prawne, które szczegółowo uzasadniają to żądanie, pod rygorem uznania odwołania lub danego zarzutu za niedopuszczalne (wyrok z dnia 3 marca 2022 r., WV/SEAE, C‑162/20 P, EU:C:2022:153, pkt 44 i przytoczone tam orzecznictwo).

W szczególności nie spełnia tych wymogów i powinien zostać uznany za niedopuszczalny zarzut, którego argumentacja nie jest wystarczająco jasna i precyzyjna, aby umożliwić Trybunałowi przeprowadzenie kontroli zgodności z prawem, zwłaszcza ze względu na to, że zasadnicze elementy, na których ów zarzut jest oparty, nie wynikają w sposób wystarczająco spójny i zrozumiały z treści tego odwołania, które zostało sformułowane w tym względzie w sposób niejasny i dwuznaczny. Trybunał orzekł również, że należy oddalić jako oczywiście niedopuszczalne pozbawione spójnej struktury odwołanie ograniczające się do ogólnych stwierdzeń i niewskazujące dokładnie tych punktów zaskarżonego orzeczenia, w których miano się dopuścić naruszenia prawa (wyrok z dnia 3 marca 2022 r., WV/SEAE, C‑162/20 P, EU:C:2022:153, pkt 45 i przytoczone tam orzecznictwo).

W niniejszej sprawie, o ile przedstawienie argumentów na poparcie odwołania mogłoby być jaśniejsze, tak by ułatwić jego zrozumienie, o tyle odwołanie to wskazuje kwestionowane punkty zaskarżonego wyroku i zawiera szereg argumentów prawnych odnoszących się właśnie do jasno określonych elementów tego wyroku. W konsekwencji argumenty SRB nie mogą prowadzić do uznania wspomnianego odwołania za niedopuszczalne w całości.

W tych okolicznościach należy uznać odwołanie za dopuszczalne.

Co do istoty

W części pierwszej zarzutu trzeciego odwołania oraz w części pierwszej zarzutu siódmego, które należy przeanalizować łącznie i w pierwszej kolejności, wnoszący odwołanie podnosi, że Sąd, po pierwsze, naruszył prawo, uznając, iż SRB miała prawo uzupełnić uzasadnienie spornej decyzji o braku zmiany zaszeregowania w toku postępowania, a po drugie, naruszył zasadę zgodności między zażaleniem administracyjnym a skargą do sądu, ponieważ odrzucił jako niedopuszczalny zarzut dotyczący błędu w ocenie zasług wnoszącego odwołanie.

W przedmiocie części pierwszej zarzutu trzeciego

W części pierwszej zarzutu trzeciego wnoszący odwołanie podnosi w istocie, że Sąd naruszył prawo w pkt 238 i 240–245 zaskarżonego wyroku, uznając, iż SRB miała prawo uzupełnić uzasadnienie spornej decyzji o braku zmiany zaszeregowania w toku postępowania. W tym względzie Sąd, po pierwsze, powinien był wziąć pod uwagę wyjątkowy charakter takiej możliwości, a po drugie, nie mógł skutecznie uznać, że informacje, które zostały przekazane wnoszącemu odwołanie w dniu 1 października 2021 r. w odpowiedzi na jego wnioski o udzielenie dostępu, stanowiły zaczątek uzasadnienia zgodny z wymogiem przewidzianym w orzecznictwie, do którego odniósł się ten sąd. Ponadto w ramach tej części zarzutu wnoszący odwołanie podnosi argumenty ściśle związane z badaniem części pierwszej zarzutu siódmego, dotyczące wpływu konsekwencji niewystarczającego uzasadnienia spornej decyzji o braku zmiany zaszeregowania na dopuszczalność zarzutu siódmego skargi, dotyczącego, tytułem ewentualnym, oczywistego błędu w ocenie jego zasług.

SRB utrzymuje, że część pierwsza zarzutu trzeciego jest niedopuszczalna, a w każdym razie bezzasadna. W tym względzie, po pierwsze, SRB podnosi, że wnoszący odwołanie ogranicza się w tej części do powtórzenia argumentacji dotyczącej naruszenia obowiązku uzasadnienia, którą podniósł już przed Sądem, wzywając w ten sposób Trybunał do ponownego zbadania tego argumentu, co nie należy do właściwości Trybunału. Po drugie, SRB uważa, że z orzecznictwa Sądu, do którego tenże odwołuje się w pkt 238 zaskarżonego wyroku, wynika, iż niewystarczające uzasadnienie przedstawione na etapie poprzedzającym wniesienie skargi nie może uzasadniać stwierdzenia nieważności danej decyzji, jeżeli OUZU przedstawił dodatkowe wyjaśnienia w toku postępowania, a przed wniesieniem skargi zainteresowany dysponował już informacjami stanowiącymi zaczątek uzasadnienia. Z tego punktu widzenia okoliczność, że istotne dowody zostały przedstawione jedynie w odpowiedzi na pytania Sądu, nie ma znaczenia.

Co się tyczy dopuszczalności części pierwszej zarzutu trzeciego, należy przypomnieć, że w tej części wnoszący odwołanie zarzuca w istocie Sądowi, iż ten zaakceptował uzupełnienie przez SRB – w toku postępowania – uzasadnienia spornej decyzji o braku zmiany zaszeregowania. W związku z tym argument ten nie może stanowić zwykłego powtórzenia argumentu przedstawionego w skardze do Sądu, ponieważ to dodatkowe uzasadnienie zostało przedstawione przez SRB po wniesieniu tej skargi. Należy zatem oddalić podniesiony przez SRB zarzut niedopuszczalności części pierwszej zarzutu trzeciego.

Co się tyczy zasadności części pierwszej zarzutu trzeciego, należy przede wszystkim zauważyć, że uzasadnienie musi być co do zasady podane do wiadomości zainteresowanego w tym samym czasie, w którym została wydana niekorzystna dla niego decyzja, oraz że brakowi uzasadnienia nie można zaradzić w ten sposób, że zainteresowany dowie się o powodach wydania decyzji w toku postępowania przed sądem Unii. Zgodnie bowiem z utrwalonym orzecznictwem w wypadku nie braku, lecz niewystarczającego uzasadnienia – i tylko w tym ostatnim wypadku – uzasadnienie przedstawione w toku postępowania może wyjątkowo sprawić, że zarzut dotyczący naruszenia obowiązku uzasadnienia danej decyzji stanie się bezprzedmiotowy (zob. podobnie wyroki: z dnia 28 lutego 2008 r., Neirinck/Komisja, C‑17/07 P, EU:C:2008:134, pkt 50, 51; a także z dnia 11 czerwca 2020 r., Komisja/Di Bernardo, C‑114/19 P, EU:C:2020:457, pkt 51, 52 ).

W związku z tym możliwość konwalidacji a posteriori niewystarczającego uzasadnienia jako uchybienia proceduralnego poprzez uzupełnienie uzasadnienia w toku postępowania nie jest absolutna. Taka możliwość jest bowiem ograniczona do „wyjątkowych przypadków”, w których jest bezsporne, że co najmniej główne powody, które doprowadziły do wydania niekorzystnej decyzji administracyjnej, zostały przedstawione adresatowi w sposób jasny i jednoznaczny.

W niniejszej sprawie Sąd stwierdził w pkt 232 i 235 zaskarżonego wyroku, że indywidualny i istotny powód uzasadniający sporną decyzję o braku zmiany zaszeregowania nie wynika jasno z decyzji oddalającej, ponieważ SRB nie zajęła stanowiska w przedmiocie poziomu zasług wnoszącego odwołanie. Ściślej rzecz ujmując, Sąd zauważył w pkt 233 i 234 tego wyroku, że w decyzji tej nie określono wyraźnie, jaki był w stosunku do wnoszącego odwołanie indywidualny wynik porównania zasług wszystkich kolejno kwalifikujących się członków personelu, mimo że OUZU powinien był przynajmniej wskazać wnoszącemu odwołanie, czy jego zasługi okazały się mniejsze od zasług członków personelu tej samej grupy zaszeregowania, do której również on należy, w stosunku do których to członków personelu podjęto decyzję o zmianie zaszeregowania, czy też, w stosownym przypadku, równe z tymi osiągnięciami, a w przypadku równości OUZU powinien był określić zastosowane kryterium lub kryteria pomocnicze, które pozwoliły na dokonanie rozstrzygnięcie między nimi.

Niemniej jednak w pkt 239–245 wspomnianego wyroku Sąd uznał w istocie, że wnoszący odwołanie mógł wywnioskować z opinii wspólnego komitetu, przekazanej mu w dniu 1 października 2021 r. w odpowiedzi na jego wniosek o udzielenie dostępu, że przyczyną braku zmiany jego zaszeregowania mogły być niewystarczające zasługi, w związku z czym informacje dostarczone przez SRB w toku postępowania pozwoliły na uzupełnienie uzasadnienia decyzji oddalającej i na przedstawienie wystarczającego uzasadnienia spornej decyzji o braku zmiany zaszeregowania.

W tym względzie w pierwszej kolejności należy przypomnieć, że wymóg uzasadnienia, po pierwsze, powinien przedstawiać w sposób jasny i jednoznaczny rozumowanie danej instytucji lub organu Unii, które wydały akt, tak by umożliwić zainteresowanym poznanie podstaw podjętej decyzji, a właściwemu sądowi dokonać jej kontroli, a po drugie, powinien być oceniany w odniesieniu do okoliczności konkretnej sprawy, w szczególności do treści aktu, charakteru przywołanych argumentów, a także interesu, jaki w uzyskaniu wyjaśnień mogą mieć adresaci aktu lub inne osoby, których dotyczy on bezpośrednio i indywidualnie. W konsekwencji właśnie w świetle celu tego wymogu i wszystkich okoliczności można ocenić, czy decyzji brakuje uzasadnienia, czy też jest ono niewystarczające (wyrok z dnia 11 czerwca 2020 r., Komisja/Di BernardoC‑114/19 P, EU:C:2020:457, pkt 54).

Należy zatem rozróżnić dwa różne przypadki, a mianowicie, po pierwsze, brak uzasadnienia aktu, a po drugie, niewystarczające uzasadnienie tego aktu, przy czym każdy z tych przypadków podlega swoim własnym zasadom. W przypadku braku uzasadnienia zaskarżonej decyzji instytucja lub organ, które ją wydały, nie mogą bowiem usunąć takiej wady poprzez przedstawienie tego uzasadnienia sądowi Unii, podczas gdy decyzja dotknięta wadą wynikającą z niewystarczającego uzasadnienia może ewentualnie zostać usunięta a posteriori, lecz tylko wtedy, gdy uzasadniają to wyjątkowe okoliczności (zob. podobnie wyrok z dnia 11 czerwca 2020 r., Komisja/Di BernardoC‑114/19 P, EU:C:2020:457, pkt 52, 60).

Ponadto brak uzasadnienia można stwierdzić nawet wtedy, gdy dana decyzja zawiera określone elementy uzasadnienia. Tym samym wewnętrznie sprzeczne lub niezrozumiałe uzasadnienie jest równoznaczne z brakiem uzasadnienia. To samo dotyczy sytuacji, w której elementy uzasadnienia zawarte w tej decyzji są na tyle niepełne, że w żaden sposób nie pozwalają jej adresatowi, w kontekście jej wydania, na zrozumienie toku rozumowania autora decyzji (zob. wyrok z dnia 11 czerwca 2020 r., Komisja/Di Bernardo, C‑114/19 P, EU:C:2020:457, pkt 55 i przytoczone tam orzecznictwo).

Tymczasem w niniejszej sprawie bezsporne jest, że ani sporna decyzja o braku zmiany zaszeregowania, mająca formę tabeli wymieniającej członków personelu, których zaszeregowanie zostało zmienione, i odwołującej się do analizy porównawczej zasług wszystkich kwalifikujących się członków personelu, ani decyzja odmowna nie zawierały indywidualnego powodu uzasadniającego brak zmiany zaszeregowania wnoszącego odwołanie.

Jeśli chodzi o opinię wspólnego komitetu, doręczoną wnoszącemu odwołanie w odpowiedzi na jego wniosek o udzielenie dostępu, z pkt 138, 157, 240 i 388 zaskarżonego wyroku wynika, że opinia ta ogranicza się do wskazania, iż komitet ten przedstawił zalecenie, by nie zmieniać zaszeregowania wnoszącego odwołanie po zbadaniu jego akt oraz po analizie porównawczej jego zasług i zasług innych kwalifikujących się członków personelu w jego grupie zaszeregowania. Wynika z tego, że uzasadnienie opinii wspólnego komitetu w odniesieniu do porównania zasług zostało sformułowane w kategoriach ogólnych, równoważnych pod tym względem z tymi zawartymi w spornej decyzji o braku zmiany zaszeregowania, tak że uzasadnienie to nie pozwala na ustalenie w sposób jasny i jednoznaczny, czy zasługi wnoszącego odwołanie okazały się mniejsze od zasług członków personelu z jego grupy zaszeregowania, których zaszeregowanie zostało zmienione, czy też równe z tymi zasługami.

W konsekwencji w braku zaczątku uzasadnienia spornej decyzji o braku zmiany zaszeregowania w odniesieniu do szczególnych powodów, dla których wnoszący odwołanie indywidualnie powinien być adresatem takiej decyzji, należy uznać, że opinia ta jest obarczona „brakiem” uzasadnienia w rozumieniu orzecznictwa przytoczonego w pkt 31 niniejszego wyroku, któremu dany podmiot, w niniejszym przypadku SRB, nie może zaradzić a posteriori poprzez dodanie uzasadnienia w toku postępowania (zob. analogicznie dnia 11 czerwca 2020 r., Komisja/Di Bernardo, C‑114/19 P, EU:C:2020:457, pkt 60).

W drugiej kolejności, nawet przy założeniu, że Sąd słusznie uznał, iż opinia wspólnego komitetu rzeczywiście stanowi zaczątek uzasadnienia spornej decyzji o braku zmiany zaszeregowania, pozostaje faktem, że instytucje i organy Unii co do zasady nie dysponują prawem konwalidacji przed sądem Unii wydanych przez siebie niewystarczająco uzasadnionych decyzji oraz że sąd ten nie ma obowiązku uwzględnienia, w celu dokonania oceny przestrzegania obowiązku uzasadnienia, dodatkowych wyjaśnień przedstawionych dopiero w toku postępowania sądowego przez daną instytucję lub dany organ (wyrok z dnia 11 czerwca 2020 r., Komisja/Di Bernardo, C‑114/19 P, EU:C:2020:457, pkt 58).

Tak więc jedynie w „wyjątkowych przypadkach” – takich jak te charakteryzujące okoliczności związane z organizacją konkursu, w którym bierze udział wielu kandydatów – w których dana instytucja lub dana jednostka organizacyjna Unii nie jest w stanie ze względów praktycznych przedstawić w odpowiednim czasie wystarczającego uzasadnienia każdemu kandydatowi, uzasadnienie może zostać uzupełnione wyjaśnieniami przedstawionymi przez autora aktu w trakcie postępowania (zob. podobnie wyroki: z dnia 28 lutego 2008 r., Neirinck/Komisja, C‑17/07 P, EU:C:2008:134, pkt 57; z dnia 11 czerwca 2020 r., Komisja/Di Bernardo, C‑114/19 P, EU:C:2020:457, pkt 53, 59).

Tymczasem w niniejszej sprawie Sąd, jak słusznie podnosi wnoszący odwołanie, w żaden sposób nie sprawdził, czy SRB mogła powołać się na istnienie takich wyjątkowych przypadków w rozumieniu orzecznictwa przytoczonego w pkt 30 niniejszego wyroku.

W tym względzie należy dodać, że SRB nawet nie twierdziła, a tym bardziej nie wykazała, że ze względów praktycznych nie była w stanie przedstawić w odpowiednim czasie wystarczającego uzasadnienia każdemu członkowi personelu, któremu nie zmieniono zaszeregowania. W każdym razie, przy założeniu, że opinia wspólnego komitetu, doręczona wnoszącemu odwołanie w odpowiedzi na jego wniosek o udzielenie dostępu, stanowiła zaczątek uzasadnienia spornej decyzji o braku zmiany zaszeregowania, fakt udzielenia wnoszącemu odwołanie szczegółowej odpowiedzi w następstwie odwołania wniesionego do tego komitetu lub tym bardziej w decyzji oddalającej nie spowodowałby nadmiernego obciążenia SRB pracą, ponieważ porównanie odwołań dotyczyło jedynie wnoszącego odwołanie i dwóch innych pracowników w tej samej co jego grupie zaszeregowania (zob. analogicznie wyrok z dnia 28 lutego 2008 r., Neirinck/Komisja, C‑17/07 P, EU:C:2008:134, pkt 58).

Ponadto „wyjątkowe przypadki”, o których mowa w pkt 36 niniejszego wyroku, obejmują sytuacje, w których dana instytucja lub dany organ Unii nie są w stanie, ze względów praktycznych, przedstawić w odpowiednim czasie wystarczającego uzasadnienia każdej zainteresowanej osobie. Tymczasem w niniejszej sprawie w żaden sposób nie wykazano, że SRB nie miała praktycznej możliwości uzasadnienia w sposób wymagany prawem spornej decyzji o braku zmiany zaszeregowania. Tym samym zwykłe twierdzenia przedstawione przez SRB w jej pismach w pierwszej instancji lub w odpowiedzi na pytania Sądu nie mogą konwalidować wady polegającej na niewystarczającym uzasadnieniu, którą była od początku dotknięta ta decyzja.

W trzeciej kolejności należy zauważyć, że Sąd nie zbadał również, czy jego decyzja o wyrażeniu zgody, w drodze wyjątku, na uzupełnienie przez SRB uzasadnienia tej decyzji w toku postępowania nie stwarza ryzyka naruszenia prawa wnoszącego odwołania do obrony, a w szczególności naruszenia zasady równości broni.

Nawet jeśli bowiem sąd Unii stwierdzi istnienie „wyjątkowych przypadków”, w których może zezwolić danej instytucji lub danemu organowi na uzupełnienie uzasadnienia niekorzystnego aktu, to takie zezwolenie nie ma charakteru automatycznego. Biorąc pod uwagę brak równowagi między stronami, który może spowodować opóźnienie w przekazaniu uzasadnienia tego aktu, sąd Unii powinien jeszcze zbadać, czy decyzja o zezwoleniu przedstawienia dodatkowego uzasadnienia nie grozi naruszeniem prawa do obrony. W tym względzie do sądu należy w szczególności uwzględnienie etapu postępowania, na którym dana instytucja lub dany organ Unii przedstawiły wyjaśnienia, oraz upewnienie się, czy zainteresowana osoba rzeczywiście była w stanie na nie odpowiedzieć (zob. podobnie wyrok z dnia 11 czerwca 2020 r., Komisja/Di Bernardo, C‑114/19 P, EU:C:2020:457, pkt 59).

Tymczasem w niniejszej sprawie, decydując, że SRB powinna mieć możliwość uzupełnienia uzasadnienia spornej decyzji o braku zmiany zaszeregowania zasadniczo ze względu na to, że wnoszący odwołanie „mógł” wywnioskować z dokumentu przygotowawczego do tej decyzji, co „mogło” stanowić przyczynę braku jego zmiany zaszeregowania, Sąd nie przestrzegał tych zasad, a w szczególności nie upewnił się, że prawo wnoszącego odwołanie do obrony nie zostało naruszone.

Z całości powyższych rozważań wynika zatem, że Sąd niesłusznie orzekł, iż SRB mogła uzupełnić uzasadnienie w toku postępowania. Orzekając, że sporna decyzja o braku zmiany zaszeregowania nie była wadliwa z powodu niewystarczającego uzasadnienia, Sąd naruszył zatem prawo.

Wynika z tego, że część pierwsza zarzutu trzeciego jest zasadna.

W przedmiocie części pierwszej zarzutu siódmego

W części pierwszej zarzutu siódmego, dotyczącej pkt 365–373 zaskarżonego wyroku, wnoszący odwołanie zarzuca w istocie Sądowi naruszenie zasady zgodności między zażaleniem administracyjnym a skargą do sądu, w zakresie, w jakim Sąd odrzucił jako niedopuszczalny jego zarzut dotyczący błędu w ocenie jego zasług przez SRB.

Na poparcie tej części zarzutu wnoszący odwołanie podnosi, po pierwsze, że argumenty przedstawione w ramach tego zarzutu na poparcie jego skargi w pierwszej instancji odpowiadały argumentom przedstawionym w jego zażaleniu. Przypomina on również, że zgodnie z orzecznictwem Sądu, o ile podniesione okoliczności faktyczne i podniesiona argumentacja pozostają takie same, o tyle wnoszący odwołanie może zmienić przed Sądem tytuł zarzutu podniesionego w zażaleniu, który nie może zatem z tego względu zostać uznany za niedopuszczalny. Po drugie, biorąc pod uwagę, że wnoszący odwołanie złożył zażalenie samodzielnie i powtórzył te same argumenty w skardze w pierwszej instancji, Sąd dokonał szczególnie ścisłej wykładni zasady zgodności. Natomiast Sąd umożliwił SRB przedstawienie indywidualnego powodu braku zmiany zaszeregowania wnoszącego odwołanie dopiero na etapie postępowania sądowego. W niniejszej sprawie zarzut dotyczący błędu w ocenie zasług wnoszącego odwołanie został przedstawiony przez niego pomocniczo, na wypadek gdyby sporna decyzja o braku zmiany zaszeregowania rzeczywiście opierała się na tej ocenie. Tymczasem dopiero w świetle uzupełniającego uzasadnienia przedstawionego przez SRB w toku postępowania okazało się, że uzasadnienie to opierało się rzeczywiście na wspomnianej ocenie.

SRB podnosi niedopuszczalność części pierwszej zarzutu siódmego ze względu na to, że poprzez tę część wnoszący odwołanie zwraca się w rzeczywistości do Trybunału o ponowne rozpatrzenie zarzutu podniesionego już przed Sądem. W każdym razie ta część zarzutu jest bezzasadna.

Co się tyczy dopuszczalności części pierwszej zarzutu siódmego, w której wnoszący odwołanie zarzuca Sądowi naruszenie zasady zgodności między zażaleniem administracyjnym a skargą do sądu, należy zauważyć, że taki zarzut nie mógł zostać podniesiony w skardze w pierwszej instancji, ponieważ zgodność ta została zbadana przez Sąd dopiero w zaskarżonym wyroku. Należy zatem oddalić podniesiony przez SRB zarzut niedopuszczalności tej części.

Co się tyczy zasadności rzeczonej pierwszej części zarzutu, z orzecznictwa Trybunału wynika, że aby postępowanie poprzedzające wniesienie skargi mogło osiągnąć swój cel, a mianowicie umożliwić polubowne rozstrzygnięcie sporów, po pierwsze, organ powołujący musi być w stanie zapoznać się w sposób wystarczająco dokładny z uwagami krytycznymi, jakie zainteresowani formułują wobec niekorzystnej dla nich decyzji. Po drugie, administracja nie powinna interpretować zażaleń w sposób zawężający, lecz przeciwnie, powinna je rozpatrywać w duchu otwartości. Wynika z tego, że o ile w skargach urzędników żądania przedstawione przed sądem Unii powinny mieć ten sam przedmiot co żądania przedstawione w zażaleniu i zawierać jedynie zastrzeżenia oparte na tej samej podstawie co zarzuty podniesione w zażaleniu, o tyle zastrzeżenia te mogą zostać rozwinięte na etapie postępowania sądowego poprzez przedstawienie zarzutów i argumentów niekoniecznie zawartych w zażaleniu, pod warunkiem że są z nim ściśle związane (zob. podobnie wyrok z dnia 23 kwietnia 2002 r., Campogrande/Komisja, C‑62/01 P, EU:C:2002:248, pkt 33, 34).

Tym samym, ponieważ postępowanie poprzedzające wniesienie skargi ma charakter nieformalny, a zainteresowani działają na tym etapie co do zasady bez pomocy adwokata, art. 91 regulaminu pracowniczego nie ma na celu związania w sposób rygorystyczny i ostateczny ewentualnego etapu sądowego, pod warunkiem że skarga nie zmienia ani podstawy, ani przedmiotu zażalenia (zob. podobnie wyroki: z dnia 7 maja 1986 r., Rihoux i in./Komisja, 52/85, EU:C:1986:199, pkt 12; a także z dnia 23 kwietnia 2002 r., Campogrande/Komisja, C‑62/01 P, EU:C:2002:248, pkt 35).

W niniejszej sprawie bezsporne jest, że zażalenie wnoszącego odwołanie na sporną decyzję o braku zmiany zaszeregowania zostało zredagowane przez samego wnoszącego odwołanie bez wyraźnego sformułowania w nim zarzutu szczegółowego dotyczącego błędu w ocenie jego zasług przez SRB. Na tym etapie wnoszący odwołanie złożył bowiem zażalenie, mimo że znał jedynie listę członków personelu tymczasowego, których zaszeregowanie zostało zmienione. W zażaleniu tym wnoszący odwołanie, jak słusznie podnosi on w odwołaniu, uważał się zatem za niedocenionego przez SRB, nie znając powodów, dla których jego doświadczenie zawodowe zostało uznane za niewystarczające, porównując w tym celu swoją sytuację z sytuacją innych współpracowników z tej samej grupy zaszeregowania których zaszeregowanie zostało zmienione. Tymczasem te same argumenty zostały powtórzone dosłownie w ramach zarzutu szóstego skargi w pierwszej instancji. W tych okolicznościach zarzut dotyczący błędu w ocenie zasług wnoszącego odwołanie należy uznać za wystarczająco ściśle związany z zażaleniem złożonym przez niego w ramach postępowania poprzedzającego wniesienie skargi.

Ponadto należy zauważyć, że skoro z pkt 232–235 zaskarżonego wyroku wynika, iż nawet po wydaniu decyzji o oddaleniu wnoszący odwołanie nadal nie dysponował wszystkimi istotnymi informacjami pozwalającymi mu zapoznać się z indywidualną podstawą uzasadniającą sporną decyzję o braku zmiany zaszeregowania, tym bardziej nie jest pewne, czy na etapie zażalenia był on w stanie podnieść ten zarzut (zob. analogicznie wyrok z dnia 25 czerwca 2020 r., Schneider/EUIPO, C‑116/19 P, EU:C:2020:501, pkt 36).

Ponadto tę część pierwszą zarzutu siódmego należy analizować w świetle szczególnej sytuacji proceduralnej, w której Sąd umożliwił administracji uzupełnienie uzasadnienia spornej decyzji o braku zmiany zaszeregowania bez sprawdzenia w sposób wymagany prawem, czy taka zgoda nie skutkowałaby naruszeniem prawa wnoszącego odwołanie do obrony. Tymczasem takie naruszenie może zostać stwierdzone, gdy dodatkowe uzasadnienie przedstawione przez administrację skutkuje zmianą samej istoty niekorzystnego aktu, zobowiązując w ten sposób jego adresata do dostosowania w sposób istotny jego argumentacji w celu odpowiedniego ustosunkowania się do nowych argumentów.

Z całości powyższych rozważań wynika, że odrzucając jako niedopuszczalny zarzut wnoszącego odwołanie dotyczący błędu w ocenie jego zasług przez SRB, Sąd naruszył prawo.

Wynika z tego, że część pierwsza zarzutu siódmego jest zasadna.

W świetle całości powyższych rozważań należy uwzględnić część pierwszą zarzutu trzeciego i część pierwszą zarzutu siódmego odwołania i uchylić zaskarżony wyrok bez konieczności badania pozostałych części zarzutów trzeciego i siódmego oraz pozostałych zarzutów odwołania.

W przedmiocie postępowania przed Sądem

Zgodnie z art. 61 akapit pierwszy statutu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej Trybunał, w wypadku uchylenia orzeczenia Sądu, może albo skierować sprawę do ponownego rozpoznania przez Sąd, albo sam wydać orzeczenie ostateczne w sprawie, jeśli stan postępowania na to pozwala.

Ponieważ stan postępowania na to pozwala, należy orzec w przedmiocie żądań skargi mających na celu stwierdzenie nieważności spornej decyzji o braku zmiany zaszeregowania.

W tym względzie należy stwierdzić, że nie wskazując w tej decyzji, czy zasługi wnoszącego odwołanie okazały się mniejsze od zasług innych członków personelu w tej samej grupie zaszeregowania, w stosunku do których podjęto decyzję o zmianie zaszeregowania, lub, w stosownym przypadku, równe z ich zasługami, bądź też – w przypadku równości między wnoszącym odwołanie a innymi członkami personelu – nie precyzując kryterium lub kryteriów pomocniczych, które pozwoliły na dokonanie rozstrzygnięcia między nimi, SRB naruszyła ciążący na niej obowiązek uzasadnienia. Z tego względu należy zatem stwierdzić nieważność wspomnianej decyzji.

W przedmiocie kosztów

Zgodnie z art. 184 § 2 regulaminu postępowania, jeżeli odwołanie jest zasadne i Trybunał wydaje orzeczenie kończące postępowanie w sprawie, rozstrzyga on również o kosztach.

Zgodnie z art. 138 § 1 tego regulaminu, mającym zastosowanie do postępowania odwoławczego na podstawie art. 184 § 1 tego regulaminu, kosztami zostaje obciążona, na żądanie strony przeciwnej, strona przegrywająca sprawę.

Ponieważ w niniejszej sprawie wnoszący odwołanie wniósł o obciążenie SRB kosztami postępowania, a SRB przegrała sprawę, należy obciążyć ją jej własnymi kosztami oraz kosztami poniesionymi przez wnoszącego odwołanie zarówno w niniejszym postępowaniu odwoławczym, jak i w postępowaniu w pierwszej instancji.

Z powyższych względów Trybunał (siódma izba) orzeka, co następuje:

Wyrok Sądu Unii Europejskiej z dnia 20 września 2023 r., PB/SRB (T‑293/22, EU:T:2023:577), zostaje uchylony.

Decyzja Jednolitej Rady ds. Restrukturyzacji i Uporządkowanej Likwidacji (SRB) z dnia 16 lipca 2021 r. o braku zmiany zaszeregowania PB po zakończeniu postępowania w sprawie zmiany zaszeregowania za rok 2021 zostaje uchylona.

SRB zostaje obciążona własnymi kosztami oraz kosztami poniesionymi przez PB w ramach zarówno niniejszego postępowania odwoławczego, jak i postępowania w pierwszej instancji.

Podpisy

( *1 ) Język postępowania: francuski.