Wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 17 marca 2026 r., C-8/24

Sygn. akt C-8/24

62024CJ0008

WYROK TRYBUNAŁU (wielka izba)

z dnia 17 marca 2026 r. ( *1 )

Odesłanie prejudycjalne – Przestrzeń wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości – Współpraca wymiarów sprawiedliwości w sprawach karnych – Rozporządzenie (UE) 2018/1805 – Artykuł 1 ust. 1 i 4 – Nakaz konfiskaty wydany w ramach postępowania karnego – Artykuł 2 pkt 2 i pkt 3 lit. a) i d) – Konfiskata w związku z popełnieniem przestępstwa, ale bez prawomocnego wyroku skazującego – Nakaz konfiskaty wydany w wyroku uniewinniającym stwierdzającym, że mienie podlegające konfiskacie stanowi korzyści pochodzące z przestępstwa, które jest inne niż przestępstwo skutkujące wydaniem owego wyroku i w którym uczestniczyły osoby inne niż uniewinnieni oskarżeni – Brak aktu oskarżenia przeciwko tym osobom – Artykuł 19 ust. 1 lit. h) – Podstawy odmowy uznania i wykonania nakazów konfiskaty – Wyjątkowe sytuacje, w których istnieją uzasadnione podstawy, aby przypuszczać, w oparciu o konkretne i obiektywne dowody, że wykonanie nakazu konfiskaty wiązałoby się (w szczególnych okolicznościach danej sprawy) z ewidentnym naruszeniem jednego z praw podstawowych określonych w Karcie praw podstawowych Unii Europejskiej – Artykuł 47 Karty praw podstawowych – Prawo do skutecznego środka prawnego i prawo do obrony – Nieskorzystanie ze skutecznych środków prawnych w wydającym państwie członkowskim

W sprawie C‑8/24

mającej za przedmiot wniosek o wydanie, na podstawie art. 267 TFUE, orzeczenia w trybie prejudycjalnym, złożony przez Visoki kazneni sud (apelacyjny sąd karny, Chorwacja) postanowieniem z dnia 4 października 2023 r., które wpłynęło do Trybunału w dniu 9 stycznia 2024 r., w postępowaniu karnym przeciwko:

D. d.o.o.,

przy udziale:

Županijsko državno odvjetništvo u Zagrebu,

TRYBUNAŁ (wielka izba),

w składzie: K. Lenaerts, prezes, T. von Danwitz, wiceprezes, K. Jürimäe, C. Lycourgos, I. Jarukaitis, M. Condinanzi i F. Schalin, prezesi izb, S. Rodin, E. Regan (sprawozdawca), N. Piçarra, N. Jääskinen, D. Gratsias, B. Smulders, S. Gervasoni i N. Fenger, sędziowie,

rzecznik generalny: J. Richard de la Tour,

sekretarz: M. Longar, administrator,

uwzględniając pisemny etap postępowania i po przeprowadzeniu rozprawy w dniu 3 lutego 2025 r.,

rozważywszy uwagi, które przedstawili:

–

w imieniu Županijsko državno odvjetništvo u Zagrebu – S. Blažević, w charakterze pełnomocnika,

w imieniu rządu chorwackiego – G. Vidović Mesarek, w charakterze pełnomocnika,

w imieniu rządu słoweńskiego – A. Dežman Mušič, w charakterze pełnomocnika,

w imieniu Komisji Europejskiej – R. Mrljić, J. Vondung i I. Zaloguin, w charakterze pełnomocników,

po zapoznaniu się z opinią rzecznika generalnego na posiedzeniu w dniu 12 czerwca 2025 r.,

wydaje następujący

Wyrok

Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy wykładni art. 1 ust. 2 oraz art. 2 pkt 3 i 10 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/1805 z dnia 14 listopada 2018 r. w sprawie wzajemnego uznawania nakazów zabezpieczenia i nakazów konfiskaty (Dz.U. 2018, L 303, s. 1), a także art. 47 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej (zwanej dalej „Kartą”).

Wniosek ten został złożony w ramach apelacji wniesionej przez D. d.o.o. (zwaną dalej „spółką D.”), z siedzibą w Chorwacji, w celu zakwestionowania uznania i wykonania przekazanego przez organy słoweńskie organom chorwackim nakazu konfiskaty akcji L.Z. d.d. (zwanej dalej „spółką L.Z.”) będących w posiadaniu spółki D.

Ramy prawne

Prawo Unii

Uregulowania w zakresie uznawania i wykonywania nakazów zabezpieczenia i nakazów konfiskaty

Motywy 1–4, 11–13, 18, 31 i 34 rozporządzenia 2018/1805 mają następujące brzmienie:

„(1)

Unia [Europejska] postawiła sobie za cel utrzymanie i rozwój przestrzeni wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości.

(2)

Współpraca wymiarów sprawiedliwości w sprawach karnych w Unii opiera się na zasadzie wzajemnego uznawania wyroków i orzeczeń sądowych, która to zasada jest – od czasu posiedzenia Rady Europejskiej w Tampere w dniach 15–16 października 1999 r. – powszechnie określana jako kamień węgielny współpracy wymiarów sprawiedliwości w sprawach karnych w Unii.

(3)

Zabezpieczanie i konfiskata narzędzi służących do popełnienia przestępstwa i korzyści pochodzących z przestępstwa należą do najskuteczniejszych metod walki z przestępczością. […]

(4)

Ponieważ przestępczość ma często charakter transgraniczny, zabezpieczanie i konfiskata narzędzi służących do popełnienia przestępstwa i korzyści pochodzących z przestępstwa wymaga skutecznej współpracy transgranicznej.

[…]

(11)

Aby zapewnić skuteczne wzajemne uznawanie nakazów zabezpieczenia i nakazów konfiskaty, przepisy dotyczące uznawania i wykonywania tych nakazów należy ustanowić poprzez przyjęcie prawnie wiążącego i bezpośrednio stosowanego aktu Unii.

(12)

Ważne jest, aby wzajemne uznawanie i wykonywanie nakazów zabezpieczenia i nakazów konfiskaty zostało ułatwione przez ustanowienie przepisów zobowiązujących państwo członkowskie do uznawania, bez dalszych formalności, nakazów zabezpieczenia i nakazów konfiskaty wydanych przez inne państwo członkowskie w ramach postępowania w sprawach karnych oraz do wykonywania tych nakazów na swoim terytorium.

(13)

Niniejsze rozporządzenie powinno mieć zastosowanie do wszystkich nakazów zabezpieczenia i wszystkich nakazów konfiskaty wydanych w ramach postępowania w sprawach karnych. »Postępowanie w sprawach karnych« to autonomiczne pojęcie prawa Unii, będące przedmiotem wykładni Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, niezależnie od orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka. Pojęcie to obejmuje zatem wszystkie typy nakazów zabezpieczenia i nakazów konfiskaty wydanych w następstwie postępowania dotyczącego popełnienia przestępstwa, a nie tylko nakazy objęte dyrektywą [Parlamentu Europejskiego i Rady] 2014/42/UE z dnia 3 kwietnia 2014 r. w sprawie zabezpieczenia i konfiskaty narzędzi służących do popełnienia przestępstwa i korzyści pochodzących z przestępstwa w Unii Europejskiej (Dz.U. 2014, L 127, s. 39)]. Obejmuje ono również inne typy nakazów wydanych bez prawomocnego wyroku skazującego. Jakkolwiek system prawny danego państwa członkowskiego może nie przewidywać takiego typu nakazu, to jednak to państwo członkowskie powinno być w stanie uznać i wykonać taki nakaz wydany przez inne państwo członkowskie. Postępowanie w sprawach karnych mogłoby także obejmować postępowanie przygotowawcze w sprawach karnych prowadzone przez policję i inne organy ścigania. Nakazy zabezpieczenia i nakazy konfiskaty wydane w ramach postępowań w sprawach cywilnych lub administracyjnych powinny być wyłączone z zakresu stosowania niniejszego rozporządzenia.

(18)

Prawa procesowe określone w [dyrektywie Parlamentu Europejskiego i Rady 2010/64/UE z dnia 20 października 2010 r. w sprawie prawa do tłumaczenia ustnego i tłumaczenia pisemnego w postępowaniu karnym (Dz.U. 2010, L 280, s. 1), dyrektywie Parlamentu Europejskiego i Rady 2012/13/UE z dnia 22 maja 2012 r. w sprawie prawa do informacji w postępowaniu karnym (Dz.U. 2012, L 142, s. 1), dyrektywie Parlamentu Europejskiego i Rady 2013/48/UE z dnia 22 października 2013 r. w sprawie prawa dostępu do adwokata w postępowaniu karnym i w postępowaniu dotyczącym europejskiego nakazu aresztowania oraz w sprawie prawa do poinformowania osoby trzeciej o pozbawieniu wolności i prawa do porozumiewania się z osobami trzecimi i organami konsularnymi w czasie pozbawienia wolności (Dz.U. 2013, L 294, s. 1), dyrektywie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/343 z dnia 9 marca 2016 r. w sprawie wzmocnienia niektórych aspektów domniemania niewinności i prawa do obecności na rozprawie w postępowaniu karnym (Dz.U. 2016, L 65, s. 1)], […] powinny mieć zastosowanie – w ramach zakresu stosowania tych dyrektyw – do postępowań karnych objętych zakresem stosowania niniejszego rozporządzenia w odniesieniu do państw członkowskich związanych tymi dyrektywami. W każdym przypadku gwarancje przewidziane w Karcie powinny mieć zastosowanie do wszystkich postępowań objętych zakresem stosowania niniejszego rozporządzenia. W szczególności podstawowe gwarancje dotyczące postępowania karnego określone w Karcie powinny mieć zastosowanie do postępowania w sprawach karnych, które nie jest postępowaniem karnym, ale które objęte jest zakresem stosowania niniejszego rozporządzenia.

(31)

Uznania i wykonania nakazu zabezpieczenia lub nakazu konfiskaty nie powinno się odmówić na podstawach innych niż podstawy przewidziane w niniejszym rozporządzeniu. […]

(34)

Utworzenie przestrzeni wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości w Unii opiera się na wzajemnym zaufaniu i domniemaniu przestrzegania przez inne państwa członkowskie prawa Unii, a zwłaszcza praw podstawowych. Jednak w wyjątkowych sytuacjach, w przypadku gdy istnieją uzasadnione podstawy, aby przypuszczać – w oparciu o konkretne i obiektywne dowody – że wykonanie nakazu zabezpieczenia lub nakazu konfiskaty wiązałoby się – w szczególnych okolicznościach dotyczących danej sprawy – z ewidentnym naruszeniem jednego z właściwych praw podstawowych określonych w Karcie, organ wykonujący powinien mieć możliwość podjęcia decyzji o odmowie uznania i wykonania danego nakazu. Prawa podstawowe, które są w tym względzie właściwe, to w szczególności prawo do skutecznego środka prawnego, prawo dostępu do bezstronnego sądu i prawo do obrony. Prawo własności nie powinno, co do zasady, być właściwe, ponieważ zabezpieczanie i konfiskata mienia nieodzownie wiążą się z ingerencją w prawo własności danej osoby i ponieważ w prawie Unii, w tym w niniejszym rozporządzeniu, już przewidziano w tym względzie niezbędne gwarancje”.

Artykuł 1 tego rozporządzenia, zatytułowany „Przedmiot”, przewiduje:

„1. Niniejsze rozporządzenie ustanawia przepisy, na mocy których państwo członkowskie uznaje i wykonuje na swoim terytorium nakazy zabezpieczenia i nakazy konfiskaty wydane przez inne państwo członkowskie w ramach postępowania w sprawach karnych.

2. Niniejsze rozporządzenie nie wpływa na obowiązek przestrzegania praw podstawowych i zasad prawnych zapisanych w art. 6 TUE.

4. Niniejsze rozporządzenie nie ma zastosowania do nakazów zabezpieczenia i nakazów konfiskaty wydanych w ramach postępowań w sprawach cywilnych lub administracyjnych”.

Artykuł 2 wspomnianego rozporządzenia, zatytułowany „Definicje”, przewiduje:

„Do celów niniejszego rozporządzenia stosuje się następujące definicje:

»nakaz zabezpieczenia« oznacza decyzję wydaną lub zatwierdzoną przez organ wydający do celów przeprowadzenia konfiskaty mienia, aby zapobiec zniszczeniu, przetworzeniu, przemieszczeniu, przekazaniu lub pozbyciu się tego mienia;

»nakaz konfiskaty« oznacza sankcję lub środek prawomocnie orzeczone przez sąd po przeprowadzeniu postępowania w związku z popełnieniem przestępstwa, powodujące ostateczne pozbawienie mienia osoby fizycznej lub prawnej;

»mienie« oznacza mienie każdego rodzaju, materialne lub niematerialne, ruchome lub nieruchome, oraz dokumenty lub instrumenty prawne potwierdzające prawo do takiego mienia lub prawo z nim związane, które organ wydający uznaje za:

korzyści pochodzące z przestępstwa albo ich pełną lub częściową równowartość;

podlegające konfiskacie na podstawie innych przepisów dotyczących uprawnień do konfiskaty, w tym konfiskaty bez prawomocnego wyroku skazującego, na mocy prawa państwa wydającego, po przeprowadzeniu postępowania w związku z popełnieniem przestępstwa;

10)

»osoba, której dotyczy nakaz« oznacza osobę fizyczną lub prawną, wobec której wydano nakaz zabezpieczenia lub nakaz konfiskaty, lub osobę fizyczną lub prawną będącą właścicielem mienia objętego takim nakazem, a także każdą osobę trzecią, na której prawa względem tego mienia bezpośrednio wpłynął ten nakaz w świetle prawa państwa wykonującego”.

Zgodnie z art. 3 wspomnianego rozporządzenia, zatytułowanym „Przestępstwa”:

„1. Nakaz zabezpieczenia lub nakaz konfiskaty są wykonywane bez weryfikacji pod kątem podwójnej odpowiedzialności karnej za czyny, z powodu których wydano takie nakazy, w przypadku gdy czyny te są w państwie wydającym zagrożone karą pozbawienia wolności o górnej granicy ustawowego zagrożenia w wysokości co najmniej trzech lat oraz stanowią – w świetle prawa państwa wydającego – co najmniej jedno z określonych poniżej przestępstw:

9) pranie dochodów pochodzących z przestępstwa;

2. W przypadku przestępstw innych niż przestępstwa, o których mowa w ust. 1, państwo wykonujące może uzależnić uznanie i wykonanie nakazu zabezpieczenia lub nakazu konfiskaty od tego, czy czyny, z powodu których wydano nakaz zabezpieczenia lub nakaz konfiskaty, stanowią przestępstwo w świetle prawa państwa wykonującego, niezależnie od jego znamion oraz sposobu jego określenia w przepisach państwa wydającego”.

Rozdział II rozporządzenia 2018/1805, zatytułowany „Przekazywanie, uznawanie i wykonywanie nakazów zabezpieczenia”, zawiera art. 4–13 tego rozporządzenia, podczas gdy jego rozdział III, zatytułowany „Przekazywanie, uznawanie i wykonywanie nakazów konfiskaty”, zawiera art. 14–22.

Artykuł 14 rozporządzenia 2018/1805, zatytułowany „Przekazywanie nakazów konfiskaty”, stanowi w ust. 1 i 2:

„1. Nakaz konfiskaty przekazywany jest za pośrednictwem zaświadczenia dotyczącego konfiskaty. Organ wydający przekazuje zaświadczenie dotyczące konfiskaty przewidziane w art. 17 bezpośrednio organowi wykonującemu lub, w stosownych przypadkach, organowi centralnemu, o którym mowa w art. 24 ust. 2.

2. Państwa członkowskie mogą złożyć oświadczenie, w którym stwierdzą, że w przypadku przekazywania im zaświadczenia dotyczącego konfiskaty do celów uznania i wykonania nakazu konfiskaty organ wydający musi przekazać wraz z tym zaświadczeniem oryginalny nakaz konfiskaty lub jego uwierzytelniony odpis. Jednak przetłumaczone, zgodnie z art. 17 ust. 2, musi być jedynie zaświadczenie dotyczące konfiskaty”.

Artykuł 17 tego rozporządzenia, zatytułowany „Standardowe zaświadczenie dotyczące konfiskaty”, przewiduje w ust. 1 i 2:

„1. W celu przekazania nakazu konfiskaty organ wydający wypełnia zaświadczenie dotyczące konfiskaty określone w załączniku II, podpisuje je i poświadcza dokładność i poprawność jego treści.

2. Organ wydający przedkłada organowi wykonującemu tłumaczenie zaświadczenia dotyczącego konfiskaty na jeden z języków urzędowych państwa wykonującego lub na inny język dopuszczony przez państwo wykonujące zgodnie z ust. 3”.

Artykuł 18 wspomnianego rozporządzenia, zatytułowany „Uznawanie i wykonywanie nakazów konfiskaty”, stanowi w ust. 1:

„Organ wykonujący uznaje nakaz konfiskaty przekazany zgodnie z art. 14 i podejmuje środki konieczne do jego wykonania w ten sam sposób co w przypadku krajowego nakazu konfiskaty wydanego przez organ państwa wykonującego, chyba że ten organ wykonujący powoła się na jedną z podstaw odmowy uznania i wykonania przewidzianych w art. 19 lub jedną z podstaw odroczenia przewidzianych w art. 21”.

Artykuł 19 tego rozporządzenia, zatytułowany „Podstawy odmowy uznania i wykonania nakazów konfiskaty”, stanowi w ust. 1 i 2:

„1. Organ wykonujący może podjąć decyzję o odmowie uznania lub wykonania nakazu konfiskaty tylko wówczas, gdy:

zaświadczenie dotyczące konfiskaty jest niekompletne lub ewidentnie błędnie wypełnione i nie zostało uzupełnione po konsultacji, o której mowa w ust. 2;

w wyjątkowych sytuacjach, istnieją uzasadnione podstawy, aby przypuszczać – w oparciu o konkretne i obiektywne dowody – że wykonanie nakazu konfiskaty wiązałoby się – w szczególnych okolicznościach dotyczących danej sprawy – z ewidentnym naruszeniem jednego z właściwych praw podstawowych określonych w Karcie, w szczególności prawa do skutecznego środka prawnego, prawa dostępu do bezstronnego sądu lub prawa do obrony.

2. W każdym z przypadków, o których mowa w ust. 1, zanim organ wykonujący postanowi o odmowie uznania lub wykonania nakazu konfiskaty, czy to w całości czy w części, wszelkimi odpowiednimi metodami konsultuje się z organem wydającym oraz, w stosownych przypadkach, występuje do organu wydającego o niezwłoczne dostarczenie wszelkich niezbędnych informacji”.

Artykuł 23 rozporządzenia 2018/1805, zatytułowany „Prawo regulujące wykonanie”, stanowi w ust. 1:

„Wykonanie nakazu zabezpieczenia lub nakazu konfiskaty podlega prawu państwa wykonującego, a organy tego państwa są jedynymi uprawnionymi do decydowania o procedurze wykonania nakazu oraz wszelkich związanych z tym środkach”.

Artykuł 25 tego rozporządzenia, zatytułowany „Środki komunikacji”, przewiduje:

„1. W razie konieczności organ wydający i organ wykonujący niezwłocznie konsultują się ze sobą, za pośrednictwem wszelkich odpowiednich sposobów komunikacji, w celu zapewnienia skutecznego stosowania niniejszego rozporządzenia.

2. Wszelka komunikacja, w tym przekazywanie wiadomości mających na celu rozwiązanie trudności dotyczących przekazywania dokumentów niezbędnych do wykonania nakazu zabezpieczenia lub nakazu konfiskaty albo dotyczących ustalania autentyczności tych dokumentów, odbywa się w drodze bezpośrednich kontaktów między organem wydającym a organem wykonującym oraz – jeżeli państwo członkowskie wyznaczyło organ centralny zgodnie z art. 24 ust. 2 – odbywa się, w stosownych przypadkach, przy udziale tego organu centralnego”.

Artykuł 33 owego rozporządzenia, zatytułowany „Środki zaskarżenia w państwie wykonującym przeciwko uznaniu i wykonaniu nakazu zabezpieczenia lub nakazu konfiskaty”, stanowi w ust. 2 i 4:

„2. Merytoryczne podstawy wydania nakazu zabezpieczenia lub nakazu konfiskaty nie mogą być przedmiotem zaskarżenia przed sądem państwa wykonującego.

4. Niniejszy artykuł pozostaje bez uszczerbku dla stosowania w państwie wydającym środków zabezpieczających i środków zaskarżenia zgodnie z art. 8 dyrektywy 2014/42/UE”.

Uregulowania dotyczące minimalnych norm w zakresie nakazów zabezpieczenia i nakazów konfiskaty

Artykuł 1 dyrektywy 2014/42, zatytułowany „Przedmiot”, stanowi w ust. 1:

„Niniejsza dyrektywa określa minimalne zasady dotyczące zabezpieczania mienia w celu ewentualnej późniejszej konfiskaty oraz zasady dotyczące konfiskaty mienia w sprawach karnych”.

Artykuł 8 tej dyrektywy, zatytułowany „Środki zabezpieczające”, stanowi:

„1. Państwa członkowskie podejmują niezbędne środki w celu zapewnienia osobom, w odniesieniu do których stosuje się środki przewidziane w niniejszej dyrektywie, prawa do wniesienia skutecznego środka zaskarżenia oraz do rzetelnego procesu sądowego w celu umożliwienia im korzystania z przysługujących im praw.

6. Państwa członkowskie podejmują niezbędne środki w celu zapewnienia, by każdy nakaz konfiskaty zawierał uzasadnienie oraz by o takim nakazie powiadamiać osobę, której on dotyczy. Państwa członkowskie zapewniają osobie, w odniesieniu do której nakazano konfiskatę, możliwość zaskarżenia nakazu konfiskaty przed sądem.

7. Bez uszczerbku dla dyrektywy 2012/13/UE i dyrektywy 2013/48/UE, w trakcie całego postępowania w sprawie konfiskaty dotyczącego określenia korzyści i narzędzi, osobom, których mienia dotyczy nakaz konfiskaty, zapewnia się prawo dostępu do adwokata, tak by mogły korzystać z przysługujących im praw. Osoby takie są powiadamiane o tym prawie.

[…]”.

Uregulowania dotyczące europejskiego nakazu aresztowania oraz uznawania i wykonywania wyroków w sprawach karnych

– Decyzja ramowa 2002/584

Artykuł 1 decyzji ramowej Rady 2002/584/WSiSW z dnia 13 czerwca 2002 r. w sprawie europejskiego nakazu aresztowania i procedury wydawania osób między państwami członkowskimi (Dz.U. 2002, L 190, s. 1), zatytułowany „Definicja europejskiego nakazu aresztowania i zobowiązania do jego wykonania”, stanowi w ust. 3:

„Niniejsza decyzja ramowa nie skutkuje modyfikacją obowiązku poszanowania praw podstawowych i podstawowych zasad prawa zawartych w art. 6 [TUE]”.

– Decyzja ramowa 2008/909

Artykuł 3 decyzji ramowej Rady 2008/909/WSiSW z dnia 27 listopada 2008 r. o stosowaniu zasady wzajemnego uznawania do wyroków skazujących na karę pozbawienia wolności lub inny środek polegający na pozbawieniu wolności – w celu wykonania tych wyroków w Unii Europejskiej (Dz.U. 2008, L 327, s. 27), zatytułowany „Cel i zakres stosowania”, stanowi w ust. 4:

„Niniejsza decyzja ramowa nie narusza obowiązku poszanowania praw podstawowych i podstawowych zasad prawnych określonych w art. 6 [TUE]”.

Prawo słoweńskie

Artykuły 227 i 245 Kazenski zakonik (kodeksu karnego) dotyczą odpowiednio przestępstwa działania na szkodę wierzycieli i prania pieniędzy.

Artykuł 498a Zakon o kazenskem postopku (kodeksu postępowania karnego), w brzmieniu mającym zastosowanie do sporu w postępowaniu głównym (zwanego dalej „ZKP”), stanowi:

„1. Oprócz przypadków, w których postępowanie karne zakończy się wydaniem wyroku stwierdzającego winę oskarżonego, skonfiskowane są również pieniądze lub mienie pochodzące z nielegalnego źródła, o których mowa w art. 245 kodeksu karnego […]:

jeśli są udowodnione ustawowe znamiona przestępstwa z art. 245 Kazenski zakonik (kodeksu karnego) wskazujące na to, że pieniądze lub mienie ze wspomnianego artykułu pochodzą z przestępstw […]

[…].

2. Izba wyda w tej sprawie specjalne postanowienie […] na wniosek prokuratora zawierający uzasadnienie; a wcześniej sędzia śledczy musi na wniosek izby zebrać informacje i zbadać wszelkie okoliczności istotne dla ustalenia nielegalnego pochodzenia pieniędzy lub mienia […].

3. Poświadczony odpis postanowienia z uprzedniego ustępu doręcza się właścicielowi skonfiskowanych pieniędzy lub mienia […], jeśli jego tożsamość jest znana. […]

4. Właściciel skonfiskowanych pieniędzy lub mienia […] ma prawo złożyć odwołanie od postanowienia z ust. 2 niniejszego artykułu, jeśli uważa, że nie ma podstawy prawnej do konfiskaty”.

Artykuł 500 ZKP przewiduje:

„1. W przypadku gdy ma zastosowanie konfiskata korzyści pochodzących z przestępstwa u innego beneficjenta (art. 75, 77, 77a i 77b kodeksu karnego), należy tego ostatniego wezwać do wysłuchania w postępowaniu przygotowawczym i na rozprawie głównej. W przypadku osoby prawnej do wzięcia udziału powinien zostać wezwany jej przedstawiciel. W wezwaniu należy zaznaczyć, że postępowanie będzie prowadzone nawet pod jego nieobecność.

2. Przedstawiciel osoby prawnej jest przesłuchiwany na rozprawie głównej po podejrzanym. To samo dotyczy innego beneficjenta, jeżeli nie został on wezwany w charakterze świadka.

3. Beneficjent i przedstawiciel osoby prawnej mają prawo, w zakresie ustalenia korzyści pochodzących z przestępstwa, składać wnioski dowodowe oraz za zgodą prezesa izby zadawać pytania podejrzanemu, świadkom i biegłym.

5. Jeżeli sąd dopiero podczas rozprawy głównej stwierdzi, że zastosowanie ma przepadek korzyści pochodzących z przestępstwa, musi odroczyć rozprawę główną i wezwać beneficjenta lub przedstawiciela osoby prawnej”.

Postępowanie główne i pytania prejudycjalne

Na podstawie aktu oskarżenia wydanego w dniu 29 maja 2017 r. Okrožno sodišče v Mariboru (sąd okręgowy w Mariborze, Słowenia) wszczął postępowanie karne przeciwko czterem osobom (zwanym dalej „czterema oskarżonymi”) podejrzanym o popełnienie przestępstwa nadużycia stanowiska lub władzy poprzez przyznawanie I.J.S. d.d. (zwanej dalej „spółką I.J.S.”) w okresie od 15 do 25 lipca 2007 r. bezprawnej korzyści majątkowej przy zakupie akcji spółki L.Z.

W ramach tego postępowania sąd ten ustalił również, że znamiona dwóch innych przestępstw, a mianowicie przestępstwa działania na szkodę wierzycieli spółki I.J.S. i przestępstwa prania pieniędzy, zostały spełnione w odniesieniu do innych osób niż czterej oskarżeni. W tym względzie wspomniany sąd stwierdził w szczególności, że w czerwcu 2013 r. formalny członek zarządu spółki I.J.S., która była wówczas w stanie upadłości, sprzedał V.K. d.o.o. akcje spółki L.Z. bez faktycznej zapłaty. Następnie w lipcu 2013 r. spółka V.K. d.o.o. odsprzedała te akcje spółce D. za pośrednictwem jednego z jej członków zarządu, działając w celu ukrycia ich pochodzenia.

W ramach uprzedniego postępowania karnego dotyczącego przestępstwa działania na szkodę wierzycieli spółki I.J.S. akcje spółki L.Z. należące do spółki D. jako korzyści pochodzące z tego przestępstwa były przedmiotem nakazu zabezpieczenia wydanego w dniu 16 czerwca 2014 r. przez Okrožno sodišče v Mariboru (sąd okręgowy w Mariborze). Ów nakaz zabezpieczenia, który początkowo obowiązywał na okres trzech miesięcy od dnia jego wydania, czyli do dnia 15 września 2014 r., zakazywał spółce D. przeniesienia tych akcji i informował ją o przysługującym jej prawie do wniesienia sprzeciwu od tego nakazu. Na wniosek prokuratora sąd ten wydał szereg rozstrzygnięć o przedłużeniu zabezpieczenia wspomnianych akcji. Wspomniane nakazy zabezpieczenia zostały uznane i wykonane przez organy chorwackie. Jednakże, ponieważ te same akcje nie były chronione w okresie od dnia 16 września do dnia 20 października 2014 r. ze względu na komplikacje w postępowaniu w sprawie uznania wspomnianych orzeczeń, w dniu 13 października 2014 r. zostały one przeniesione na rachunki powiernicze, które nie pozwalały na zidentyfikowanie rzeczywistych posiadaczy.

Spółka D. dwukrotnie wniosła odwołania od nakazów zabezpieczenia, które nie zostały uwzględnione. Ponadto Županijski sud u Zagrebu (sąd okręgowy w Zagrzebiu, Chorwacja) oddalił jej powództwo mające na celu zakwestionowanie uznania i wykonania tych orzeczeń przez organy chorwackie, a także zostało oddalone odwołanie wniesione w następstwie tego oddalenia.

W dniu 27 stycznia 2020 r. Okrožno sodišče v Mariboru (sąd okręgowy w Mariborze) przeprowadził w ramach postępowania karnego, o którym mowa w pkt 22 i 23 niniejszego wyroku, przesłuchanie Z.Z., przedstawiciela spółki D. W trakcie tego przesłuchania sąd ten poinformował go o możliwości konfiskaty akcji spółki L.Z., będących w posiadaniu spółki D. i objętych nakazami zabezpieczenia, a także, zgodnie z art. 500 ZKP, o możliwości bycia wysłuchanym w przedmiocie takiej konfiskaty i przedstawienia dowodów oraz zadawania pytań. Ze swej strony Z.Z. oświadczył, że został poinformowany o tych nakazach zabezpieczenia, że uważa je za bezzasadne i że z tego powodu wniósł za pośrednictwem swojego adwokata powództwo do Županijski sud u Zagrebu (sądu okręgowego w Zagrzebiu), o którym mowa w poprzednim punkcie, w celu zakwestionowania ich uznania i wykonania przez organy chorwackie. Oświadczył także, że w przypadku wydania nakazu konfiskaty owych akcji złoży apelację.

W dniu 22 maja 2020 r. Okrožno sodišče v Mariboru (sąd okręgowy w Mariborze) przeprowadził rozprawę główną w obecności prokuratora, czterech oskarżonych oraz ich obrońców. W swoich wnioskach końcowych prokurator zaproponował konfiskatę tych akcji, ponieważ jego zdaniem należało je uznać za korzyści pochodzące z przestępstw, a mianowicie przestępstw działania na szkodę wierzycieli i prania pieniędzy.

W odniesieniu do tych dwóch przestępstw nie sporządzono jednak żadnego aktu oskarżenia.

Wyrokiem z dnia 27 maja 2020 r. Okrožno sodišče v Mariboru (sąd okręgowy w Mariborze) w odniesieniu do przestępstwa nadużycia stanowiska lub władzy, o którym mowa w pkt 22 niniejszego wyroku, uniewinnił czterech oskarżonych oraz wydał, na podstawie art. 498a ust. 1 pkt 1 ZKP, nakaz konfiskaty dotyczący posiadanych przez spółkę D. akcji spółki L.Z. (zwany dalej „spornym nakazem konfiskaty”). W tym względzie w wyroku tym wskazano między innymi, że z okoliczności faktycznych ustalonych w toku postępowania dowodowego wynika, iż owe akcje stanowią korzyści pochodzące z przestępstwa działania na szkodę wierzycieli i prania pieniędzy, o których mowa w pkt 23 i 27 niniejszego wyroku. Prokurator wniósł apelację od tego wyroku do Višje sodišče v Mariboru (sądu apelacyjnego w Mariborze, Słowenia), który oddalił tę apelację wyrokiem z dnia 24 listopada 2021 r., w następstwie którego ten nakaz konfiskaty stał się prawomocny z dniem 22 grudnia 2021 r.

W dniu 17 lutego 2022 r. Okrožno sodišče v Mariboru (sąd okręgowy w Mariborze) wydał zaświadczenie dotyczące konfiskaty, o którym mowa w art. 17 ust. 1 rozporządzenia 2018/1805 i w załączniku II do tego rozporządzenia, które to zaświadczenie określało posiadane przez spółkę D. akcje L.Z. jako „korzyści pochodzące z przestępstwa” w rozumieniu art. 2 pkt 3 lit. a) tego rozporządzenia oraz podlegające „konfiskacie […] bez prawomocnego wyroku skazującego […] po przeprowadzeniu postępowania w związku z popełnieniem przestępstwa” zgodnie z art. 2 pkt 3 lit. d) tego rozporządzenia.

W celu uznania i wykonania spornego nakazu konfiskaty sąd ten przekazał owo zaświadczenie Županijsko državno odvjetništvo u Zagrebu (prokuraturze okręgowej w Zagrzebiu, Chorwacja) na podstawie art. 14 ust. 1 rozporządzenia 2018/1805. Do wspomnianego zaświadczenia dołączono tłumaczenie na język chorwacki, po pierwsze, fragmentów wyroku z dnia 27 maja 2020 r., o którym mowa w pkt 29 niniejszego wyroku, obejmujących wprowadzenie, sentencję, uzasadnienie dotyczące skonfiskowanych korzyści i pouczenie o środkach odwoławczych, a po drugie, wprowadzenie i sentencję wyroku Višje sodišče v Mariboru (sądu apelacyjnego w Mariborze) z dnia 24 listopada 2021 r., o którym mowa w tym samym punkcie, oddalającego apelację wniesioną przez prokuratora od tego wyroku.

Wyrokiem z dnia 25 listopada 2022 r. Županijski sud u Zagrebu (sąd okręgowy w Zagrzebiu), do którego Županijsko državno odvjetništvo u Zagrebu (prokuratura okręgowa w Zagrzebiu) skierowała sprawę, uznał sporny nakaz konfiskaty.

Spółka D. wniosła apelację od tego orzeczenia do Visoki kazneni sud (apelacyjnego sądu karnego, Chorwacja), czyli sądu odsyłającego.

Po pierwsze, sąd ten wyraża wątpliwości co do tego, czy mienie objęte spornym nakazem konfiskaty wchodzi w zakres stosowania rozporządzenia 2018/1805.

W tym względzie sąd odsyłający zastanawia się, czy postępowanie karne zakończone wyrokiem uniewinniającym, które prowadzi do wydania nakazu konfiskaty opartego na ustaleniach dotyczących przestępstwa innego niż przestępstwo będące przedmiotem tego wyroku, popełnionego przez sprawców innych niż ci, których dotyczy wspomniany wyrok i przeciwko którym nie sporządzono żadnego aktu oskarżenia, można uznać za „postępowanie w związku z popełnieniem przestępstwa” w rozumieniu art. 2 pkt 2 rozporządzenia 2018/1805, które może prowadzić do „konfiskaty bez prawomocnego wyroku skazującego” w rozumieniu art. 2 pkt 3 lit. d) tego rozporządzenia. Sąd ten podkreśla, że według ZKP konfiskata mienia może być przewidziana wyłącznie w wyroku skazującym lub w wyroku stwierdzającym, że dana osoba popełniła czyn niedozwolony będący przedmiotem postępowania karnego.

Po drugie, sąd odsyłający zastanawia się nad poszanowaniem w ramach postępowania karnego, które doprowadziło do wydania spornego nakazu konfiskaty, praw podstawowych, które spółka D. wywodzi z Karty.

W szczególności, ponieważ zgodnie z art. 19 ust. 1 lit. h) rozporządzenia 2018/1805 odmowa uznania nakazu konfiskaty ze względu na naruszenie praw podstawowych zainteresowanej osoby jest możliwa, w świetle zasady wzajemnego uznawania wyroków i orzeczeń sądowych, jedynie w wyjątkowych sytuacjach, sąd ten zastanawia się, w jakim zakresie rozporządzenie to, w szczególności jego art. 1 ust. 2 i art. 47 Karty, mogą stać na przeszkodzie uznaniu i wykonaniu tego orzeczenia, gdyby okazało się, że owe prawa podstawowe zostały naruszone.

Po pierwsze, sąd odsyłający zauważa, że na rozprawie w dniu 27 stycznia 2020 r. przed Okrožno sodišče v Mariboru (sądem okręgowym w Mariborze) Z.Z. został przesłuchany jako przedstawiciel spółki D. i został poinformowany o możliwości konfiskaty akcji rozpatrywanych w postępowaniu głównym oraz o możliwości przedstawienia dowodów i zadawania pytań w toku postępowania. Miał on natomiast nie zostać powiadomiony o zapisanym w art. 8 ust. 7 dyrektywy 2014/42 prawie dostępu do adwokata w trakcie całego postępowania w sprawie konfiskaty.

Po drugie, sąd ten podkreśla, że wniosek o konfiskatę akcji rozpatrywanych w postępowaniu głównym nie został jeszcze złożony w chwili, gdy odbyła się ta rozprawa, ponieważ prokurator złożył ten wniosek o konfiskatę dopiero w swoich wnioskach końcowych, czyli na rozprawie w dniu 22 maja 2020 r. Okrožno sodišče v Mariboru (sąd okręgowy w Mariborze) przeprowadził zatem rozprawę na podstawie aktu oskarżenia sporządzonego w 2017 r.

Po trzecie, sąd odsyłający stwierdza, że z zaświadczenia dotyczącego konfiskaty rozpatrywanego w postępowaniu głównym wynika, iż Okrožno sodišče v Mariboru (sąd okręgowy w Mariborze) doręczył spółce D. w dniu 13 października 2020 r. wyciągi ze swojego wyroku z dnia 27 maja 2020 r., w którym wydano sporny nakaz konfiskaty, dotyczące wprowadzenia, sentencji, uzasadnienia dotyczącego skonfiskowanych korzyści i wzmianki o środkach odwoławczych, wraz z tłumaczeniem na język chorwacki.

W tym względzie sąd ten zastanawia się z jednej strony, czy pełny tekst tego wyroku jako istotnego dokumentu powinien był zostać doręczony spółce D. w celu zagwarantowania jej rzetelnego procesu.

Z drugiej strony wspomniany sąd zauważa, że spółka D. kwestionuje, jakoby wyciągi ze wspomnianego wyroku zostały jej rzeczywiście doręczone w dniu 13 października 2020 r., oraz że spółka ta proponuje przedstawić dowód tego faktu poprzez uzyskanie zaświadczenia potwierdzającego doręczenie dokonane w tym dniu oraz ekspertyzę grafologiczną. Spółka ta twierdzi, że otrzymała kopię tego wyroku dopiero po złożeniu wniosku, i to w lutym 2022 r.

Wreszcie, po czwarte, sąd odsyłający zauważa, że spółka D. nie zaskarżyła wyroku stwierdzającego sporny nakaz konfiskaty.

W świetle tych ustaleń sąd odsyłający zastanawia się nad zakresem weryfikacji, których powinien dokonać w ramach sporu w postępowaniu głównym, a także nad zakresem, w jakim powinien skonsultować się w tym kontekście z organem wydającym sporny nakaz konfiskaty, biorąc pod uwagę zasadę wzajemnego uznawania i art. 33 ust. 2 rozporządzenia 2018/1805, który przewiduje, że merytoryczne podstawy wydania takiego nakazu nie mogą być przedmiotem zaskarżenia przed sądem wykonującego nakaz państwa członkowskiego.

W tych okolicznościach Visoki kazneni sud (apelacyjny sąd karny) postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującymi pytaniami prejudycjalnymi:

„1)

Czy pojęcie »postępowania w związku z przestępstwem, które może skutkować konfiskatą mienia i bez wyroku skazującego« w rozumieniu art. 2 pkt 3 rozporządzenia 2018/1805 obejmuje także postępowanie karne [, które zostało] zakończone wyrokiem uniewinniającym zawierającym nakaz konfiskaty mienia jako nienależnych korzyści osiągniętych z innego przestępstwa, a nie z przestępstwa, odnośnie do którego został wydany wyrok uniewinniający, w którego popełnieniu nie uczestniczyli oskarżeni, ale osoby, przeciwko którym nie wniesiono aktu oskarżenia?

Czy jest sprzeczne z rozporządzeniem 2018/1805, jego art. 1 ust. 2 i art. 47 Karty uznanie nakazu konfiskaty wydanego w postępowaniu karnym, w którym osoba, której dotyczy nakaz w rozumieniu art. 2 pkt 10 [tego rozporządzenia]:

nie została wezwana do uczestnictwa we wszystkich etapach postępowania karnego;

nie została pouczona o prawie do adwokata w trakcie całego postępowania;

nie otrzymała pełnego tekstu wyroku zawierającego [sporny] nakaz konfiskaty w zrozumiałym dla siebie języku, a jedynie wyciągi z takiego wyroku, a od tak doręczonego wyroku nie wniosła apelacji?”.

W przedmiocie pytań prejudycjalnych

W przedmiocie pytań pierwszego i drugiego

Poprzez pytania pierwsze i drugie, które należy rozpatrzyć łącznie, sąd odsyłający dąży w istocie do ustalenia, czy art. 1 ust. 1 i 4 oraz art. 2 pkt 2 i pkt 3 lit. a) i d) rozporządzenia 2018/1805 należy interpretować w ten sposób, że rozporządzenie to ma zastosowanie do nakazu konfiskaty wydanego w następstwie postępowania karnego w wyroku uniewinniającym oskarżonych o popełnienie przestępstwa, które było przedmiotem tego postępowania, i stwierdzającym, że mienie podlegające konfiskacie stanowi korzyści pochodzące z przestępstwa innego niż to przestępstwo, w którym uczestniczyła inna osoba niż uniewinnieni oskarżeni, przeciwko której nie sporządzono aktu oskarżenia.

Należy przypomnieć, że art. 1 ust. 1 rozporządzenia 2018/1805 stanowi, iż ustanawia ono przepisy, na mocy których państwo członkowskie uznaje i wykonuje na swoim terytorium nakazy zabezpieczenia i nakazy konfiskaty wydane przez inne państwo członkowskie w ramach postępowania w sprawach karnych. Zgodnie z art. 1 ust. 4 tego rozporządzenia nie ma ono zastosowania do nakazów zabezpieczenia lub nakazów konfiskaty wydanych w ramach postępowań w sprawach cywilnych lub administracyjnych.

W tym względzie art. 2 pkt 2 wspomnianego rozporządzenia uściśla, że pojęcie „nakazu konfiskaty” w rozumieniu tego samego rozporządzenia oznacza sankcję lub środek prawomocnie orzeczone przez sąd po przeprowadzeniu postępowania w związku z popełnieniem przestępstwa, powodujące ostateczne pozbawienie mienia osoby fizycznej lub prawnej.

Z kolei art. 2 pkt 3 lit. a) i d) rozporządzenia 2018/1805 definiuje pojęcie „mienia” w ten sposób, że obejmuje ono w szczególności każde mienie, które organ wydający uznaje za korzyści pochodzące z przestępstwa lub podlegające konfiskacie, w tym „bez prawomocnego wyroku skazującego”, na mocy prawa państwa wydającego, po przeprowadzeniu postępowania w związku z popełnieniem przestępstwa.

Z samego brzmienia tych przepisów wynika zatem, że zakres stosowania rozporządzenia 2018/1805 obejmuje wszystkie rodzaje nakazów konfiskaty wydanych w następstwie postępowania w związku z popełnieniem przestępstwa, w tym nakazy konfiskaty wydane bez prawomocnego wyroku skazującego. Jak wyjaśniono w motywie 13 tego rozporządzenia, państwa członkowskie powinny mieć możliwość uznawania i wykonywania takich orzeczeń wydanych na mocy prawa wydającego państwa członkowskiego zgodnie z tym rozporządzeniem, nawet jeśli system prawny wykonującego państwa członkowskiego nie przewiduje tego rodzaju orzeczeń.

Wynika z tego, że – jak wskazał rzecznik generalny w pkt 28–36 opinii i jak zauważyli wszyscy zainteresowani, którzy przedstawili uwagi na piśmie – rozporządzenie 2018/1805 ma zastosowanie do nakazu konfiskaty takiego jak nakaz rozpatrywany w postępowaniu głównym. Orzeczenie to zostało bowiem wydane przez właściwy sąd krajowy w następstwie postępowania karnego, w ramach którego sąd ten uznał, że skonfiskowane mienie stanowi „korzyści pochodzące z przestępstwa” w rozumieniu art. 2 pkt 3 lit. a) tego rozporządzenia, a mianowicie z przestępstwa działania na szkodę wierzycieli i przestępstwa prania pieniędzy, oraz że mienie to podlega na mocy prawa słoweńskiego „konfiskacie bez prawomocnego wyroku skazującego” w rozumieniu art. 2 pkt 3 lit. d) wspomnianego rozporządzenia. Nie ma w tym względzie znaczenia, że te dwa przestępstwa nie były przedmiotem aktu oskarżenia i że w ramach tego postępowania uniewinniono inne osoby niż te, które uczestniczyły w tych przestępstwach.

Biorąc powyższe pod uwagę, odpowiedź na pytania pierwsze i drugie jest następująca: art. 1 ust. 1 i 4 oraz art. 2 pkt 2 i pkt 3 lit. a) i d) rozporządzenia 2018/1805 należy interpretować w ten sposób, że rozporządzenie to ma zastosowanie do nakazu konfiskaty wydanego w następstwie postępowania karnego w wyroku uniewinniającym oskarżonych o popełnienie przestępstwa, które było przedmiotem tego postępowania, i stwierdzającym, że mienie podlegające konfiskacie stanowi korzyści pochodzące z przestępstwa innego niż to przestępstwo, w którym uczestniczyła inna osoba niż uniewinnieni oskarżeni, przeciwko której nie sporządzono aktu oskarżenia.

W przedmiocie pytania trzeciego

Poprzez pytanie trzecie sąd odsyłający dąży w istocie do ustalenia, czy art. 19 ust. 1 lit. h) rozporządzenia 2018/1805 w związku z art. 1 ust. 2 tego rozporządzenia i w świetle art. 47 Karty należy interpretować w ten sposób, że organ wykonujący państwa członkowskiego może odmówić uznania i wykonania nakazu konfiskaty z powodu podnoszonego naruszenia w wydającym nakaz państwie członkowskim praw podstawowych osoby, której dotyczy nakaz w rozumieniu art. 2 pkt 10 wspomnianego rozporządzenia, ze względu na to, że: po pierwsze, osoba ta nie została wezwana do udziału we wszystkich etapach postępowania karnego, które doprowadziło do wydania wspomnianego nakazu, po drugie, osoba ta nie została poinformowana o przysługującym jej prawie dostępu do adwokata w trakcie całego tego postępowania, oraz po trzecie, osobie tej nie doręczono pełnego tekstu wyroku, w którym orzeczono nakaz, w zrozumiałym dla niej języku, i to pomimo że wspomniana osoba nie skorzystała ze środków odwoławczych przysługujących jej w wydającym nakaz państwie członkowskim w celu zaskarżenia tego wyroku.

W przedmiocie dopuszczalności

Rząd słoweński podnosi niedopuszczalność pytania trzeciego ze względu na to, że hipotezy naruszenia praw podstawowych rozważane przez sąd odsyłający w tym pytaniu nie odpowiadają rzeczywistym okolicznościom faktycznym sprawy w postępowaniu głównym.

Należy przypomnieć, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem pytania dotyczące wykładni prawa Unii, z którymi zwrócił się sąd krajowy w ramach stanu faktycznego i prawnego, za którego ustalenie jest on odpowiedzialny i którego prawidłowość nie podlega ocenie Trybunału, korzystają z domniemania, iż mają one znaczenie dla sprawy. Odrzucenie przez Trybunał wniosku sądu krajowego jest możliwe tylko wtedy, gdy jest oczywiste, że wykładnia prawa Unii, o którą wnioskowano, nie ma żadnego związku ze stanem faktycznym lub przedmiotem sporu w postępowaniu głównym, gdy problem jest natury hipotetycznej bądź gdy Trybunał nie dysponuje elementami stanu faktycznego albo prawnego, które są konieczne do udzielenia użytecznej odpowiedzi na pytania, jakie zostały mu przedstawione [wyrok z dnia 8 kwietnia 2025 r., Prokuratura Europejska (Kontrola sądowa aktów proceduralnych), C‑292/23, EU:C:2025:255, pkt 36 i przytoczone tam orzecznictwo].

W niniejszej sprawie z wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym wynika, że sąd odsyłający, przed którym toczy się spór dotyczący uznania i wykonania nakazu konfiskaty wydanego w następstwie postępowania karnego wszczętego w państwie członkowskim innym niż Republika Chorwacji, zastanawia się w pytaniu trzecim nad kwestią, czy postępowanie, które doprowadziło do wydania tego orzeczenia, było obarczone naruszeniami praw podstawowych zainteresowanej osoby, które mogłyby uzasadniać na podstawie art. 19 ust. 1 lit. h) rozporządzenia 2018/1805 odmowę uznania i wykonania wspomnianego nakazu.

W tych okolicznościach i ze względu na to, że wyłącznie do tego sądu należy zbadanie prawidłowości okoliczności faktycznych, o których wspomina on w swoim pytaniu w odniesieniu do takich ewentualnych naruszeń, nie można uznać, że wykładnia prawa Unii, o którą wnosi on w tym pytaniu, w sposób oczywisty nie ma żadnego związku ze stanem faktycznym lub przedmiotem zawisłego przed nim sporu lub że pytanie to ma charakter hipotetyczny.

Pytanie trzecie jest wobec tego dopuszczalne.

Co do istoty

Na wstępie należy przypomnieć, że w szczególności z art. 1 ust. 1 rozporządzenia 2018/1805, rozpatrywanego w świetle motywów 1–4 oraz 11 i 12 tego rozporządzenia, wynika, że w zakresie, w jakim, po pierwsze, zabezpieczenie i konfiskata narzędzi służących do popełnienia przestępstwa i korzyści pochodzących z przestępstwa znajdują się wśród najskuteczniejszych środków zwalczania przestępczości, a po drugie, w jakim często transnarodowy charakter przestępczości wymaga zapewnienia skuteczności współpracy transgranicznej w tej dziedzinie, celem tego rozporządzenia jest ustanowienie przepisów zobowiązujących państwa członkowskie do uznawania nakazów zabezpieczenia i nakazów konfiskaty wydanych przez inne państwo członkowskie w ramach postępowania w sprawach karnych. Mechanizm ten opiera się na zasadzie wzajemnego uznawania wyroków i orzeczeń sądowych, która stanowi „kamień węgielny” współpracy sądowej między państwami członkowskimi w sprawach karnych, i ma na celu przyczynienie się do utrzymania i rozwoju przestrzeni wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości poprzez wzmocnienie tej współpracy.

W szczególności zgodnie z zasadą wzajemnego uznawania, która leży u podstaw systematyki rozporządzenia 2018/1805, państwo członkowskie jest co do zasady zobowiązane, na podstawie art. 18 ust. 1 tego rozporządzenia w związku z jego motywami 12 i 31, do uznania, bez dalszych formalności, nakazów konfiskaty wydanych przez inne państwo członkowskie, które zostały mu przekazane zgodnie z art. 14 tego rozporządzenia, oraz do podjęcia środków niezbędnych do ich wykonania, w taki sam sposób jak w przypadku nakazów konfiskaty wydanych na szczeblu krajowym, z wyjątkiem przypadków wyraźnie przewidzianych we wspomnianym rozporządzeniu, a w szczególności w jego art. 19, który określa podstawy mogące uzasadniać podjęcie przez państwo członkowskie decyzji o nieuznaniu i niewykonaniu nakazu konfiskaty.

Wśród tych podstaw odmowy uznania i wykonania znajduje się podstawa określona w art. 19 ust. 1 lit. h) rozporządzenia 2018/1805, która stanowi, że organ wykonujący państwa członkowskiego może podjąć decyzję o odmowie uznania i wykonania nakazu konfiskaty wydanego w innym państwie członkowskim, jeżeli, w wyjątkowych sytuacjach, istnieją uzasadnione podstawy, aby przypuszczać – w oparciu o konkretne i obiektywne dowody – że wykonanie nakazu wiązałoby się – w szczególnych okolicznościach dotyczących danej sprawy – z ewidentnym naruszeniem jednego z właściwych praw podstawowych określonych w Karcie, w szczególności prawa do skutecznego środka prawnego, prawa dostępu do bezstronnego sądu lub prawa do obrony.

Wynika z tego, że prawodawca Unii przewidział w tym art. 19 ust. 1 lit. h) szczególną podstawę nieuznania i niewykonania nakazu konfiskaty, która ma na celu zapewnienie poszanowania praw podstawowych ustanowionych w Karcie i która konkretyzuje art. 1 ust. 2 tego rozporządzenia, zgodnie z którym nie skutkuje ono zmianą obowiązku poszanowania praw podstawowych i zasad prawnych zapisanych w art. 6 TUE.

W tym względzie z samego brzmienia art. 19 ust. 1 lit. h) rozporządzenia 2018/1805, które odpowiada również brzmieniu motywu 34 tego rozporządzenia, wynika, że przepis ten odnosi się do ryzyka, że wykonanie nakazu konfiskaty wiązałoby się „w szczególnych okolicznościach dotyczących danej sprawy” z ewidentnym naruszeniem jednego z właściwych praw podstawowych określonych w Karcie.

W związku z tym, jak zauważył rzecznik generalny w pkt 68 opinii i jak podniosła również Komisja Europejska na rozprawie przed Trybunałem, prawodawca Unii poprzez ustanowienie tej szczególnej podstawy odmowy uznania i wykonania nakazu konfiskaty z powodu naruszenia praw podstawowych zamierzał wymagać, aby organ wykonujący danego państwa członkowskiego przeprowadził wyłącznie zindywidualizowane badanie istnienia ryzyka takiego ewidentnego naruszenia prawa podstawowego.

W szczególności art. 19 ust. 1 lit. h) rozporządzenia 2018/1805 nie wymaga, aby takie zindywidualizowane badanie było obowiązkowo poprzedzone stwierdzeniem przez wykonujący nakaz organ danego państwa członkowskiego istnienia w wydającym nakaz państwie członkowskim albo systemowych lub ogólnych nieprawidłowości, albo nieprawidłowości dotyczących w szczególności możliwej do zidentyfikowania grupy osób. Stwierdzenie to jest natomiast wymagane przez Trybunał w ramach dwuetapowego badania, które należy co do zasady przeprowadzić w kontekście decyzji ramowych 2002/584 i 2008/909 w celu oceny, w ramach postępowania w sprawie wykonania europejskiego nakazu aresztowania oraz postępowania w sprawie uznania i wykonania wyroku skazującego, rzeczywistego ryzyka naruszenia praw podstawowych zagwarantowanych w art. 4, 7, 24 i 47 Karty (zob. podobnie w szczególności wyroki: z dnia 5 kwietnia 2016 r., Aranyosi i Căldăraru, C‑404/15 i C‑659/15 PPU, EU:C:2016:198, pkt 88–94; z dnia 9 listopada 2023 r., Staatsanwaltschaft Aachen, C‑819/21, EU:C:2023:841, pkt 25–30; a także z dnia 29 lipca 2024 r., Alchaster, C‑202/24, EU:C:2024:649, pkt 52–54 i przytoczone tam orzecznictwo).

To dwuetapowe badanie wynika – w braku szczególnej podstawy odmowy uznania i wykonania ze względu na naruszenie praw podstawowych, ustanowionej przez prawodawcę Unii – z wykładni przepisu ogólnego zawartego, odpowiednio, w art. 1 ust. 3 decyzji ramowej 2002/584 i w art. 3 ust. 4 decyzji ramowej 2008/909, które odpowiadają art. 1 ust. 2 rozporządzenia 2018/1805, przytoczonemu w pkt 62 niniejszego wyroku.

Tymczasem należy stwierdzić, że w art. 19 ust. 1 lit. h) tego rozporządzenia prawodawca Unii dokonał wyraźnego wyboru w odniesieniu do systemu uznawania i wykonywania nakazów konfiskaty, aby skonkretyzować ten przepis ogólny za pomocą takiej szczególnej podstawy odmowy uznania i wykonania, która opiera się na własnych zasadach badania, wymagających jedynie indywidualnej oceny istnienia ryzyka ewidentnego naruszenia praw podstawowych.

W tych okolicznościach, o ile w ramach zindywidualizowanego badania istnienie albo systemowych lub ogólnych nieprawidłowości, albo nieprawidłowości dotyczących w szczególności możliwej do zidentyfikowania grupy osób w odniesieniu do poszanowania w wydającym nakaz państwie członkowskim praw podstawowych ustanowionych w Karcie mogłoby w danym wypadku przyczynić się do wykazania istnienia ryzyka ewidentnego naruszenia tych praw, o tyle organ wykonujący państwa członkowskiego nie jest zobowiązany do przeprowadzenia badania w dwóch odrębnych etapach, jak wskazano w pkt 65 niniejszego wyroku, aby móc powołać się na szczególną podstawę odmowy uznania i wykonania nakazu konfiskaty przewidzianą w art. 19 ust. 1 lit. h) rozporządzenia 2018/1805.

Niemniej jednak należy, po pierwsze, zauważyć, podobnie jak uczynił to rzecznik generalny w pkt 78 opinii, że przepis ten poprzez ograniczenie podstawy odmowy uznania i wykonania, o której w nim mowa, do „wyjątkowych sytuacji”, zgodnie z jego wyraźnym brzmieniem, i poprzez ustanowienie wymogu istnienia „uzasadnionych podstaw”, aby przypuszczać w oparciu o „konkretne i obiektywne dowody”, że wykonanie nakazu konfiskaty wiązałoby się z „ewidentnym naruszeniem” jednego z właściwych praw podstawowych określonych w Karcie, przewiduje rygorystyczne warunki oraz wysoki próg wagi takiego naruszenia.

Po drugie, ponieważ taka podstawa odmowy uznania i wykonania stanowi wyjątek od zasad wzajemnego uznawania i zaufania, na których opiera się system współpracy wymiarów sprawiedliwości w sprawach karnych między państwami członkowskimi, należy interpretować ją ściśle [zob. analogicznie wyrok z dnia 21 grudnia 2023 r., GN (Podstawa odmowy uzasadniona najlepszym interesem dziecka), C‑261/22, EU:C:2023:1017, pkt 37 i przytoczone tam orzecznictwo].

W niniejszej sprawie sąd odsyłający stawia sobie pytanie o poszanowanie w wydającym nakaz państwie członkowskim praw podstawowych osoby, której dotyczy sporny nakaz konfiskaty, ze względu na to, że osoba ta nie została wezwana do udziału we wszystkich etapach postępowania karnego, które doprowadziło do wydania tego nakazu, że nie została poinformowana o przysługującym jej prawie dostępu do adwokata w trakcie całego tego postępowania oraz że nie doręczono jej w zrozumiałym dla niej języku pełnego tekstu wyroku orzekającego ten nakaz.

W tym względzie należy na wstępie zauważyć, że między innymi dyrektywa 2014/42 zobowiązuje państwa członkowskie, jak wynika z jej art. 1 ust. 1, do ustanowienia wspólnych norm minimalnych dotyczących zabezpieczenia i konfiskaty narzędzi służących do popełnienia przestępstwa i korzyści pochodzących z przestępstw, w szczególności w celu ułatwienia wzajemnego uznawania nakazów konfiskaty wydanych w ramach postępowania karnego (zob. podobnie wyrok z dnia 4 października 2024 r., 1Dream i in., C‑767/22, C‑49/23 i C‑161/23, EU:C:2024:823, pkt 72, 73 i przytoczone tam orzecznictwo).

I tak art. 8 ust. 1 tej dyrektywy nakłada na państwa członkowskie obowiązek podjęcia niezbędnych środków w celu zapewnienia – osobom, których dotyczą środki przewidziane w omawianej dyrektywie i które zgodnie z orzecznictwem Trybunału stanowią nie tylko osoby skazane za popełnienie przestępstwa, ale również osoby trzecie, których mienia dotyczy nakaz konfiskaty (wyrok z dnia 21 października 2021 r., Okrazhna prokuratura – Varna, C‑845/19 i C‑863/19, EU:C:2021:864, pkt 76) – prawa do skutecznego środka prawnego i rzetelnego procesu sądowego w celu ochrony ich praw.

W szczególności, zgodnie z art. 8 ust. 6 dyrektywy 2014/42, państwa członkowskie muszą podjąć niezbędne środki w celu zapewnienia, by każdy nakaz konfiskaty zawierał uzasadnienie oraz by o takim nakazie powiadamiać osobę, której on dotyczy. Muszą także zapewnić osobie, w odniesieniu do której nakazano konfiskatę, skuteczną możliwość zaskarżenia nakazu konfiskaty przed sądem. Ponadto art. 8 ust. 7 tej samej dyrektywy stanowi, po pierwsze, że bez uszczerbku dla dyrektywy 2012/13 i dyrektywy 2013/48 w trakcie całego postępowania w sprawie konfiskaty dotyczącego określenia korzyści i narzędzi osobom, których mienia dotyczy nakaz konfiskaty, zapewnia się prawo dostępu do adwokata, tak by mogły korzystać z przysługujących im praw, a po drugie, że osoby takie są powiadamiane o tym prawie.

Ponadto, jak wynika z motywu 18 rozporządzenia 2018/1805, prawa procesowe zagwarantowane w kilku innych dyrektywach, o których mowa w tym motywie, mają zastosowanie do postępowań karnych objętych tym rozporządzeniem w odniesieniu do państw członkowskich związanych tymi dyrektywami.

W każdym razie, niezależnie od granic zakresu stosowania aktów prawa wtórnego, o których mowa w pkt 72 i 75 niniejszego wyroku, gwarancje przewidziane w Karcie powinny, jak podkreślono również w motywie 18 rozporządzenia 2018/1805, mieć zastosowanie do wszystkich postępowań objętych tym rozporządzeniem.

Wobec tego na państwach członkowskich ciąży obowiązek przestrzegania praw podstawowych zagwarantowanych w Karcie przy podejmowaniu przez nie decyzji w sprawie wniosku o uznanie i wykonanie nakazu konfiskaty zgodnie z rozporządzeniem 2018/1805, ponieważ stosują one wówczas prawo Unii w rozumieniu art. 51 ust. 1 Karty.

Do tych praw podstawowych zalicza się między innymi prawo do skutecznego środka prawnego i dostępu do bezstronnego sądu, o którym mowa w art. 47 Karty i na które składa się kilka elementów obejmujących w szczególności prawo do obrony, zasadę równości broni, prawo dostępu do sądu oraz prawo do uzyskania porady prawnej, skorzystania z pomocy obrońcy i przedstawiciela (wyrok z dnia 26 lipca 2017 r., Sacko, C‑348/16, EU:C:2017:591, pkt 32 i przytoczone tam orzecznictwo). Prawo do skutecznego środka prawnego, prawo dostępu do bezstronnego sądu i prawo do obrony są zresztą wyraźnie wymienione w art. 19 ust. 1 lit. h) rozporządzenia 2018/1805.

Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem w ramach systemu współpracy sądowej między państwami członkowskimi w sprawach karnych zagwarantowanie tych praw podstawowych należy przede wszystkim do obowiązków wydającego nakaz państwa członkowskiego (zob. analogicznie wyrok z dnia 29 lipca 2024 r., Breian, C‑318/24 PPU, EU:C:2024:658, pkt 32, 52 i przytoczone tam orzecznictwo).

Wynika z tego, że – jak zauważył zasadniczo rzecznik generalny w pkt 93 opinii – nie można przyjąć, by osoba, której dotyczy nakaz konfiskaty i która nie skorzystała ze środka prawnego przysługującego jej w wydającym nakaz państwie członkowskim, znajdowała się w wyjątkowej sytuacji charakteryzującej się istnieniem konkretnych i obiektywnych dowodów, które stanowiłyby uzasadnione podstawy, by przypuszczać, że wykonanie tego nakazu wiązałoby się – w szczególnych okolicznościach dotyczących danej sprawy – z ewidentnym naruszeniem jednego z praw podstawowych ustanowionych w Karcie w rozumieniu art. 19 ust. 1 lit. h) rozporządzenia 2018/1805, chyba że może ona wykazać, że szczególne okoliczności uniemożliwiają lub przynajmniej nadmiernie utrudniają jej skorzystanie ze wspomnianych środków prawnych, a nawet że wspomniane okoliczności miały wpływ na ich skuteczność.

W niniejszej sprawie, stosownie do informacji zawartych w postanowieniu odsyłającym, po pierwsze, art. 500 ZKP przewiduje, w przypadku konfiskaty, prawo osób prawnych do bycia wysłuchanymi za pośrednictwem ich przedstawiciela zarówno w postępowaniu przygotowawczym, jak i na rozprawie głównej, a także prawo do przedstawiania przez tego przedstawiciela dowodów i zadawania pytań. Po drugie, art. 498a ust. 3 i 4 ZKP stanowi, że uwierzytelniony odpis nakazu konfiskaty, o którym mowa w tym artykule, jest przekazywany właścicielowi skonfiskowanego mienia, jeżeli jego tożsamość jest znana, a właścicielowi przysługuje prawo do zaskarżenia tego nakazu. Jednakże z tego samego postanowienia odsyłającego wynika, że o ile spółka D. za pośrednictwem swojego adwokata wniosła odwołanie od wydanych wobec niej nakazów zabezpieczenia, o tyle nie skorzystała ze środków odwoławczych przewidzianych w przepisach wydającego nakaz państwa członkowskiego w celu zakwestionowania spornego nakazu konfiskaty.

W tych okolicznościach, z zastrzeżeniem ustaleń, których powinien dokonać sąd odsyłający, osoba prawna taka jak spółka D., jak zauważył rzecznik generalny w pkt 92 opinii, może powoływać się na etapie uznania i wykonania dotyczącego jej nakazu konfiskaty na wskazane w pkt 53 niniejszego wyroku podnoszone naruszenie jej praw podstawowych w toku postępowania, które doprowadziło do wydania tego nakazu w wydającym państwie członkowskim, podnosząc podstawę odmowy uznania i wykonania określoną w art. 19 ust. 1 lit. h) rozporządzenia 2018/1805 tylko wtedy, gdy może ona wykazać istnienie szczególnych okoliczności, które uniemożliwiły lub przynajmniej nadmiernie utrudniły jej skorzystanie z tych środków zaskarżenia, co wpłynęło na ich skuteczność.

W tym względzie, jak wskazano w pkt 41, 42 i 44 niniejszego wyroku, z postanowienia odsyłającego wynika, po pierwsze, że sąd odsyłający zastanawia się, czy pełny tekst wyroku Okrožno sodišče v Mariboru (sądu okręgowego w Mariborze) z dnia 27 maja 2020 r., w którym orzeczono sporny nakaz konfiskaty, powinien był zostać doręczony spółce D. w celu zagwarantowania jej rzetelnego procesu. Po drugie, w zakresie, w jakim spółka D. kwestionuje w ramach sporu w postępowaniu głównym, że wyciągi z tego wyroku i informacje dotyczące środków odwoławczych przysługujących w wydającym nakaz państwie członkowskim zostały jej rzeczywiście doręczone w dniu 13 października 2020 r., sąd ten zastanawia się, czy może zweryfikować, czy doręczenie rzeczywiście nastąpiło i czy powinien w tym kontekście zasięgnąć opinii organu wydającego.

Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem poszanowanie prawa do skutecznej ochrony sądowej wymaga nie tylko gwarancji faktycznego oraz skutecznego otrzymania orzeczenia, czyli doręczenia go adresatowi, ale też zagwarantowania, że takie doręczenie umożliwi mu dokładne zapoznanie się z uzasadnieniem wydanego wobec niego orzeczenia, jak również środkami jego zaskarżenia i w wyznaczonymw tym celu terminie, co pozwoli mu na skuteczną obronę jego praw oraz na w pełni świadome podjęcie decyzji, czy celowe jest wniesienie sprawy do sądu (wyrok z dnia 6 października 2021 r., Prokuratura Rejonowa Łódź-Bałuty, C‑338/20, EU:C:2021:805, pkt 34 i przytoczone tam orzecznictwo).

W niniejszej sprawie z postanowienia odsyłającego wynika, jak wskazano w pkt 40 niniejszego wyroku, że zaświadczenie dotyczące konfiskaty rozpatrywane w postępowaniu głównym, przekazane przez organ wydający zgodnie z art. 14 ust. 1 rozporządzenia 2018/1805, zawiera wskazanie, zgodnie z którym fragmenty wyroku orzekającego sporny nakaz konfiskaty, obejmujące wprowadzenie, sentencję, części uzasadnienia odnoszące się do skonfiskowanych korzyści i pouczenie o środkach odwoławczych, zostały doręczone spółce D wraz z tłumaczeniem na język chorwacki.

Tymczasem doręczenie spółce D. tych fragmentów wyroku orzekającego sporny nakaz konfiskaty, pod warunkiem że zostało dokonane, wydaje się co do zasady umożliwiać tej spółce skuteczne skorzystanie ze środków odwoławczych przysługujących jej w wydającym nakaz państwie członkowskim w celu podniesienia podnoszonego naruszenia jej praw podstawowych, którym miałoby być dotknięte postępowanie, jakie doprowadziło do wydania tego nakazu. Jak wynika bowiem z pkt 22–29 niniejszego wyroku, sporny nakaz konfiskaty opierał się na przestępstwach innych niż te, w odniesieniu do których w wyroku tym orzeczono uniewinnienie czterech omawianych oskarżonych. W tym zakresie nie wydaje się, aby doręczenie spółce D. części wspomnianego wyroku dotyczących tego ostatniego przestępstwa i uniewinnienia było niezbędne do skutecznego skorzystania z tych środków zaskarżenia, czego ustalenie należy do sądu odsyłającego.

Co się tyczy okoliczności, że spółka D. kwestionuje przed sądem odsyłającym, że owego doręczenia faktycznie dokonano, należy zauważyć, że w zakresie, w jakim zaświadczenie dotyczące konfiskaty ma na celu ułatwienie wzajemnego uznawania nakazów konfiskaty, i biorąc pod uwagę wzajemne zaufanie, jakim muszą się darzyć sądy państw członkowskich, organ wykonujący powinien polegać na wzmiankach zawartych w zaświadczeniu w braku wystarczająco konkretnych i obiektywnych informacji, które mogłyby podać w wątpliwość ich wiarygodność (zob. podobnie wyrok z dnia 29 lipca 2024 r., Breian, C‑318/24 PPU, EU:C:2024:658, pkt 115 i przytoczone tam orzecznictwo).

W każdym razie, gdyby w oparciu o konkretne i obiektywne dowody i niezależnie od wzmianek zawartych w takim zaświadczeniu sąd odsyłający miał wątpliwości co do doręczenia spornego nakazu konfiskaty lub, bardziej ogólnie, co do poszanowania praw podstawowych danej osoby w toku postępowania, które doprowadziło do wydania tego nakazu, byłby on, zgodnie z art. 19 ust. 2 rozporządzenia 2018/1805, zobowiązany przed podjęciem decyzji o odmowie uznania lub wykonania wspomnianego nakazu, w całości lub w części, na podstawie art. 19 ust. 1 lit. h) tego rozporządzenia, do zasięgnięcia informacji u organu wydającego i, w stosownych przypadkach, do zwrócenia się do niego o bezzwłoczne przekazanie wszelkich niezbędnych informacji w celu ustalenia, czy wątpliwości te są uzasadnione.

W tym kontekście należy jeszcze zauważyć, że na rozprawie przed Trybunałem Komisja podniosła, iż po zapoznaniu się z krajowymi aktami sprawy w postępowaniu głównym stwierdziła ona, że niektóre fragmenty wyroku orzekającego sporny nakaz konfiskaty są nieczytelne ze względu na złą jakość wydruku.

W tym względzie należy przypomnieć na wszelki wypadek, że zgodnie z art. 19 ust. 1 lit. c) rozporządzenia 2018/1805 organ wykonujący państwa członkowskiego może również podjąć decyzję o odmowie uznania i wykonania nakazu konfiskaty, jeżeli zaświadczenie dotyczące konfiskaty, o którym mowa w art. 17 tego rozporządzenia i w załączniku II do tego rozporządzenia, jest niekompletne lub ewidentnie błędnie wypełnione i nie zostało uzupełnione po obowiązkowej konsultacji, o której mowa w art. 19 ust. 2 tego rozporządzenia.

Prawdą jest, że zgodnie z art. 14 ust. 1 rozporządzenia 2018/1805 wspomniane zaświadczenie dotyczące konfiskaty stanowi co do zasady środek, za pomocą którego organ wydający przekazuje organowi wykonującemu każdy nakaz konfiskaty w celu uznania i wykonania tego nakazu.

Niemniej jednak państwa członkowskie mogą na podstawie art. 14 ust. 2 rozporządzenia 2018/1805 złożyć oświadczenie, w którym stwierdzą, że w przypadku przekazywania im takiego zaświadczenia do tych celów organ wydający musi przekazać wraz z tym zaświadczeniem oryginalny nakaz konfiskaty lub jego uwierzytelniony odpis. Tymczasem z postanowienia odsyłającego wynika, że Republika Chorwacji złożyła takie oświadczenie.

W takim przypadku, ponieważ art. 18 ust. 1 tego rozporządzenia wymaga uznania i wykonania każdego nakazu konfiskaty, o ile został on przekazany „zgodnie z art. 14” wspomnianego rozporządzenia, nieczytelność tekstu wyroku orzekającego oryginalny nakaz konfiskaty lub uwierzytelnionego odpisu tego nakazu może wchodzić w zakres art. 19 ust. 1 lit. c) tego rozporządzenia.

Jednakże, jak wynika z samego brzmienia tego ostatniego przepisu i jak wskazano w pkt 88 niniejszego wyroku, zgodnie z art. 19 ust. 2 rozporządzenia 2018/1805 organ wykonujący jest zobowiązany, przed wydaniem decyzji o odmowie uznania i wykonania nakazu konfiskaty, skonsultować się z organem wydającym i zwrócić się o przekazanie mu czytelnej wersji oryginalnego nakazu konfiskaty lub jego uwierzytelnionego odpisu. Ten obowiązek konsultacji wynika również z art. 25 tego rozporządzenia, którego ust. 1 przewiduje, że w razie konieczności organ wydający i organ wykonujący niezwłocznie konsultują się ze sobą, za pośrednictwem wszelkich odpowiednich sposobów komunikacji, w celu zapewnienia skutecznego stosowania tego rozporządzenia, a ust. 2 dotyczy właśnie przypadków trudności w przekazywaniu lub uwierzytelnianiu wszelkich dokumentów niezbędnych do wykonania nakazu konfiskaty.

Jedynie zatem w braku przekazania przez organ wydający czytelnej wersji oryginalnego nakazu konfiskaty lub jego uwierzytelnionego odpisu w rozsądnym terminie organ wykonujący mógłby odmówić uznania i wykonania danego nakazu konfiskaty ze względu na podstawę określoną w art. 19 ust. 1 lit. c) rozporządzenia 2018/1805.

Biorąc powyższe pod uwagę odpowiedź na pytanie trzecie jest następująca: art. 19 ust. 1 lit. h) rozporządzenia 2018/1805 w związku z art. 1 ust. 2 tego rozporządzenia i w świetle art. 47 Karty należy interpretować w ten sposób, że organ wykonujący państwa członkowskiego nie może odmówić uznania i wykonania nakazu konfiskaty z powodu podnoszonego naruszenia w wydającym nakaz państwie członkowskim praw podstawowych osoby, której dotyczy nakaz w rozumieniu art. 2 pkt 10 wspomnianego rozporządzenia, w sytuacji gdy owa osoba, po skutecznym doręczeniu jej, w zrozumiałym dla niej języku, fragmentów wyroku, w którym orzeczono ów nakaz, które wystarczają do umożliwienia jej zaskarżenia tego nakazu, nie skorzystała ze środków odwoławczych przysługujących jej w wydającym nakaz państwie członkowskim w celu zaskarżenia tego nakazu konfiskaty.

W przedmiocie kosztów

Dla stron w postępowaniu głównym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej przed sądem odsyłającym, do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi, inne niż koszty stron w postępowaniu głównym, nie podlegają zwrotowi.

Z powyższych względów Trybunał (wielka izba) orzeka, co następuje:

Artykuł 1 ust. 1 i 4 oraz art. 2 pkt 2 i pkt 3 lit. a) i d) rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/1805 z dnia 14 listopada 2018 r. w sprawie wzajemnego uznawania nakazów zabezpieczenia i nakazów konfiskaty

należy interpretować w ten sposób, że:

rozporządzenie to ma zastosowanie do nakazu konfiskaty wydanego w następstwie postępowania karnego w wyroku uniewinniającym oskarżonych o popełnienie przestępstwa, które było przedmiotem tego postępowania, i stwierdzającym, że mienie podlegające konfiskacie stanowi korzyści pochodzące z przestępstwa, które jest inne niż owo przestępstwo i w którym uczestniczyła inna osoba niż uniewinnieni oskarżeni, przeciwko której nie sporządzono aktu oskarżenia.

Artykuł 19 ust. 1 lit. h) rozporządzenia 2018/1805 w związku z art. 1 ust. 2 tego rozporządzenia i w świetle art. 47 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej

organ wykonujący państwa członkowskiego nie może odmówić uznania i wykonania nakazu konfiskaty z powodu podnoszonego naruszenia w wydającym nakaz państwie członkowskim praw podstawowych osoby, której dotyczy nakaz w rozumieniu art. 2 pkt 10 wspomnianego rozporządzenia, w sytuacji gdy owa osoba, po skutecznym doręczeniu jej, w zrozumiałym dla niej języku, fragmentów wyroku orzekającego ów nakaz, które wystarczają do umożliwienia jej zaskarżenia tego nakazu, nie skorzystała ze środków odwoławczych przysługujących jej w wydającym nakaz państwie członkowskim w celu zakwestionowania tego nakazu konfiskaty.

Podpisy

( *1 ) Język postępowania: chorwacki.