Art. 5
Ustawa z dnia 14 lipca 1983 r. o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach, tekst jednolity Dz.U. 2020 poz. 164. Obecne brzmienie co najmniej od tekstu jednolitego z 25 stycznia 2018 r.
Art. 5.
1.
Dokumentacja powstająca w organach państwowych i państwowych jednostkach organizacyjnych
oraz w organach jednostek samorządu terytorialnego i samorządowych jednostkach organizacyjnych,
a także napływająca do nich, jest przechowywana przez te organy i jednostki organizacyjne,
a następnie:
1)
dokumentacja stanowiąca materiały archiwalne jest przekazywana niezwłocznie po upływie
25 lat od jej wytworzenia do właściwego archiwum państwowego, o ile organ lub jednostka
organizacyjna nie przekazały wcześniej materiałów archiwalnych do archiwum państwowego;
2)
dokumentacja inna niż wymieniona w pkt 1, zwana dalej „dokumentacją niearchiwalną”,
może ulec brakowaniu, za zgodą dyrektora właściwego archiwum państwowego, chyba że
zgoda ta nie jest wymagana, albo właściwego organu określonego w art. 19; dokumentacja
niearchiwalna może być brakowana po upływie okresu jej przechowywania, określonego
w jednolitym rzeczowym wykazie akt lub kwalifikatorze dokumentacji, o których mowa
w art. 6 ust. 2 pkt 2, oraz po uznaniu przez organ lub jednostkę organizacyjną, że
dokumentacja niearchiwalna utraciła dla nich znaczenie, w tym wartość dowodową.
1a.
W przypadku gdy trwale zaprzestają działalności organ lub jednostka organizacyjna,
o których mowa w ust. 1, organ lub jednostka organizacyjna przekazuje:
1)
niezwłocznie materiały archiwalne do właściwego archiwum państwowego;
2)
dokumentację niearchiwalną organowi lub jednostce organizacyjnej przejmującym ich
zadania i kompetencje; do organu lub jednostki organizacyjnej przejmujących dokumentację
niearchiwalną, w zakresie jej ewidencjonowania, przechowywania, zabezpieczania, udostępniania,
brakowania i przekazywania do archiwum państwowego, stosuje się przepisy, jakim podlegał
organ lub jednostka organizacyjna przekazujący dokumentację.
1b.
Jeżeli organ lub jednostka organizacyjna, o których mowa w ust. 1, które trwale zaprzestają
działalności, nie przekazały materiałów archiwalnych do archiwum państwowego, materiały
te przejmuje i przekazuje do właściwego archiwum państwowego organ nadrzędny nad organem
lub jednostką organizacyjną, które trwale zaprzestają działalności, a w przypadku
braku takiego organu - organ sprawujący nad nimi nadzór.
1c.
Koszty związane z przygotowaniem do przekazania i konserwacją materiałów archiwalnych
oraz ich przekazaniem do archiwum państwowego ponosi organ lub jednostka organizacyjna
przekazująca materiały archiwalne do archiwum państwowego.
1d.
W przypadku braku organu lub jednostki organizacyjnej przejmujących zadania i kompetencje
organu lub jednostki organizacyjnej, o których mowa w ust. 1, które trwale zaprzestają
działalności, dokumentację niearchiwalną tego organu lub jednostki przekazuje się
organowi nadrzędnemu nad organem lub jednostką organizacyjną, które trwale zaprzestają
działalności, w przypadku braku organu nadrzędnego - organowi sprawującemu nadzór
nad organem lub jednostką organizacyjną, które trwale zaprzestają działalności, a
w przypadku braku takiego organu - podmiotowi wykonującemu działalność, o której mowa
w art. 51a, po zapewnieniu przez podmiot likwidujący działalność organu lub jednostki
organizacyjnej podmiotowi wykonującemu działalność, o której mowa w art. 51a, środków
finansowych na dalsze przechowywanie tej dokumentacji.
1e.
Podlegające przejęciu przez archiwum państwowe materiały archiwalne organu lub jednostki
organizacyjnej, o których mowa w ust. 1, które trwale zaprzestały działalności, niezbędne
do działalności:
1)
organu państwowego lub państwowej jednostki organizacyjnej nieposiadającej osobowości
prawnej przejmujących zadania i kompetencje organu lub jednostki organizacyjnej, które
trwale zaprzestały działalności, archiwum państwowe pozostawia temu organowi lub jednostce,
na ich pisemny wniosek, w tym złożony w postaci elektronicznej, na podstawie porozumienia
zawartego pomiędzy archiwum państwowym a tym organem lub jednostką;
2)
państwowej Osoba prawnaJednostka organizacyjna, której ustawa przyznaje osobowość prawną, np. Skarb Państwa, spółka akcyjna, spółka z ograniczoną odpowiedzialnością albo fundacja. Działa przez swoje organy.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu, organu jednostki samorządu terytorialnego lub samorządowej
jednostki organizacyjnej przejmujących zadania i kompetencje organu lub jednostki
organizacyjnej, które trwale zaprzestały działalności, archiwum państwowe, na ich
pisemny wniosek, w tym złożony w postaci elektronicznej, pozostawia do używania na
podstawie umowy UżyczenieUmowa, przez którą użyczający zezwala biorącemu na bezpłatne używanie oddanej mu rzeczy przez czas oznaczony albo nieoznaczony.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu tej osobie, organowi lub jednostce;
3)
jednostki organizacyjnej niebędącej państwową lub samorządową jednostką organizacyjną,
przejmującej zadania i kompetencje organu lub jednostki organizacyjnej, które trwale
zaprzestały działalności, archiwum państwowe, na jej pisemny wniosek, w tym złożony
w postaci elektronicznej, może pozostawić do używania na podstawie umowy użyczenia
tej jednostce.
1f.
Porozumienie lub umowa użyczenia, o których mowa w ust. 1e, określają w szczególności
czas dysponowania materiałami archiwalnymi oraz obowiązki biorącego do używania materiały
archiwalne.
1g.
Jeżeli z dokumentacji organu lub jednostki organizacyjnej, o których mowa w ust. 1,
które trwale zaprzestały działalności, nie wydzielono materiałów archiwalnych, do
postępowania z tą dokumentacją, do czasu wydzielenia tych materiałów, stosuje się
odpowiednio przepisy dotyczące postępowania z materiałami archiwalnymi.
2.
Minister właściwy do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego, po zasięgnięciu
opinii Naczelnego Dyrektora Archiwów Państwowych, w drodze rozporządzenia:
1)
określi:
a)
metody kwalifikowania i metodę klasyfikowania dokumentacji,
b)
rodzaje oznaczeń kategorii archiwalnych,
c)
elementy jednolitego rzeczowego wykazu akt,
d)
wzór budowy jednolitego rzeczowego wykazu akt,
e)
wzór budowy kwalifikatora dokumentacji,
f)
standardy porządkowania, ewidencjonowania i technicznego zabezpieczania materiałów
archiwalnych przed ich przekazaniem do archiwów państwowych,
g)
szczegółowy tryb przekazywania materiałów archiwalnych do archiwów państwowych,
h)
szczegółowy tryb brakowania dokumentacji niearchiwalnej,
i)
właściwość archiwów państwowych w sprawach, o których mowa w lit. g i h, w tym właściwość
archiwów państwowych dla naczelnych i centralnych organów władzy i administracji rządowej
oraz innych centralnych jednostek organizacyjnych, a także dla rodzajów przejmowanych
materiałów archiwalnych
- mając na uwadze wartość historyczną dokumentacji lub utratę jej znaczenia i potrzebę
ochrony dokumentacji przed uszkodzeniem, zniszczeniem lub utratą oraz kierując się
zakresem stosowania systemów teleinformatycznych w załatwianiu i rozstrzyganiu spraw;
2)
może określić rodzaje lub typy dokumentacji niearchiwalnej, której brakowanie nie
wymaga zgody dyrektora właściwego archiwum państwowego, kierując się krótkotrwałym
znaczeniem tej dokumentacji oraz tym, że nie stanowiła ona dotychczas materiałów archiwalnych.
2a.
Minister właściwy do spraw informatyzacji, po zasięgnięciu opinii Naczelnego Dyrektora
Archiwów Państwowych, określi, w drodze rozporządzenia, niezbędne elementy struktury
dokumentów elektronicznych powstałych i gromadzonych w podmiotach, o których mowa
w ust. 1, uwzględniając minimalne wymagania dla rejestrów publicznych i wymiany informacji
w Forma elektronicznaForma czynności prawnej wymagająca złożenia oświadczenia woli w postaci elektronicznej i opatrzenia go kwalifikowanym podpisem elektronicznym. Jest równoważna formie pisemnej.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu, a także potrzebę zapewnienia integralności dokumentów elektronicznych.
2b.
Minister właściwy do spraw informatyzacji, po zasięgnięciu opinii Naczelnego Dyrektora
Archiwów Państwowych, określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowy sposób postępowania
z dokumentami elektronicznymi w podmiotach, o których mowa w ust. 1, w szczególności
zasady ewidencjonowania, klasyfikowania i kwalifikowania dokumentów elektronicznych
oraz zasady i tryb ich brakowania, uwzględniając potrzebę zapewnienia integralności
dokumentów elektronicznych i długotrwałego ich przechowywania.
2c.
Minister właściwy do spraw informatyzacji, w porozumieniu z ministrem właściwym do
spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego, na wniosek Naczelnego Dyrektora Archiwów
Państwowych, określi, w drodze rozporządzenia, wymagania techniczne, jakim powinny
odpowiadać formaty zapisu i informatyczne nośniki danych w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących
zadania publiczne, przekazywanych do archiwów państwowych materiałów archiwalnych utrwalonych na informatycznych
nośnikach danych.
3.
Tryb brakowania dokumentacji niearchiwalnej oraz sposób postępowania z materiałami
archiwalnymi i dokumentacją niearchiwalną w przypadku trwałego zaprzestania działalności
przez organy lub jednostki organizacyjne, w tym podległych i nadzorowanych, określają,
w drodze zarządzenia, w odniesieniu do:
1)
Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej - Szef Kancelarii Prezydenta Rzeczypospolitej
Polskiej;
2)
Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej - Szef Kancelarii Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej;
3)
Senatu Rzeczypospolitej Polskiej - Szef Kancelarii Senatu Rzeczypospolitej Polskiej;
4)
Rady Ministrów - Szef Kancelarii Prezesa Rady Ministrów;
4a)
Biura Bezpieczeństwa Narodowego - Szef Biura Bezpieczeństwa Narodowego;
5)
organów i jednostek organizacyjnych podległych i nadzorowanych przez Ministra Obrony
Narodowej, ministra właściwego do spraw wewnętrznych, ministra właściwego do spraw
zagranicznych oraz wyodrębnionych komórek organizacyjnych urzędu obsługującego ministra
właściwego do spraw finansów publicznych i urzędów celno-skarbowych, w których funkcjonariusze
Służby Celno-Skarbowej wykonują czynności operacyjno-rozpoznawcze, a także w odniesieniu
do wyodrębnionej komórki organizacyjnej w urzędzie obsługującym ministra właściwego
do spraw finansów publicznych wykonującej zadania w zakresie przeciwdziałania praniu
pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu - ministrowie, którym podlegają oraz przez
których są nadzorowane te organy i jednostki organizacyjne;
6)
Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego - Prezes Rady Ministrów na wniosek Szefa Agencji
Bezpieczeństwa Wewnętrznego;
6a)
Agencji Wywiadu - Prezes Rady Ministrów na wniosek Szefa Agencji Wywiadu;
6b)
Centralnego Biura Antykorupcyjnego - Prezes Rady Ministrów na wniosek Szefa Centralnego
Biura Antykorupcyjnego;
7)
Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu
- Prezes Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi
Polskiemu.
4.
(uchylony)
5.
Zarządzenia dotyczące określenia sposobu kwalifikowania dokumentacji ze względu na
okresy jej przechowywania w Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz w Agencji Wywiadu
podlegają ochronie zgodnie z przepisami o ochronie informacji niejawnych.
Orzeczenia do art. 5
Ten przepis powołuje 9 orzeczeń, w tym ust. 1: 7, ust. 2: 1, ust. 3: 1.
Wszystkie
Sąd Najwyższy
Sądy apelacyjne
Sądy okręgowe
Sądy rejonowe
Sądy administracyjne
Sortuj: najczęściej cytowane
- II SA/Wa 497/24Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrok z 04.02.2025
Ochrona danych osobowych
- III SAB/Po 10/24Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, wyrok z 20.09.2024
Przewlekłość postępowania
- III SAB/Po 43/21Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, wyrok z 21.04.2022
Oświata
- II SA/Wa 1717/21Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrok z 29.12.2021
Ochrona danych osobowych
- IV SAB/Wr 235/19Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, wyrok z 12.03.2020
Szkolnictwo wyższe
- I OSK 1646/15Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z 24.03.2017
Dostęp do informacji publicznej
- III AUa 836/16Sąd Apelacyjny w Białymstoku, wyrok z 28.02.2017
kapitał początkowy
- I OSK 1969/13Naczelny Sąd Administracyjny, postanowienie z 16.12.2013
Odrzucenie skargi
- U 7/97Trybunał Konstytucyjny, postanowienie z 02.09.1997