o planowaniu rodziny, ochronie płodu ludzkiego i warunkach dopuszczalności przerywania ciąży
Ustawa z dnia 7 stycznia 1993 r., tekst jednolity Dz.U. 2022 poz. 1575, 10 artykułów. Obowiązuje. Historia tekstów jednolitych
Art. 1.
Prawo do życia podlega ochronie, w tym również w fazie prenatalnej w granicach określonych
w ustawie.
Art. 2.
1.
Organy administracji rządowej oraz samorządu terytorialnego, w zakresie swoich kompetencji
określonych w przepisach szczególnych, są obowiązane do zapewnienia kobietom w ciąży
opieki medycznej, socjalnej i prawnej w szczególności poprzez:
1)
opiekę prenatalną nad płodem oraz opiekę medyczną nad kobietą w ciąży,
2)
pomoc materialną i opiekę nad kobietami w ciąży, znajdującymi się w trudnych warunkach
materialnych, na zasadach określonych w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
(Dz. U. z 2021 r. poz. 2268 i 2270 oraz z 2022 r. poz. 1, 66 i 1079),
3)
dostęp do szczegółowych informacji na temat uprawnień, zasiłków i świadczeń przysługujących
kobietom w ciąży, matkom, ojcom oraz ich dzieciom oraz do informacji dotyczących instytucji
i organizacji pomagających w rozwiązywaniu problemów psychologicznych i społecznych,
a także zajmujących się sprawami przysposobienia.
2.
Organy administracji rządowej oraz samorządu terytorialnego, w zakresie swoich kompetencji
określonych w przepisach szczególnych, są zobowiązane zapewnić obywatelom swobodny
dostęp do metod i środków służących dla świadomej prokreacji.
2a.
Organy administracji rządowej oraz samorządu terytorialnego, w zakresie swoich kompetencji
określonych w przepisach szczególnych, są zobowiązane zapewnić swobodny dostęp do
informacji i badań prenatalnych, szczególnie wtedy, gdy istnieje podwyższone ryzyko
bądź podejrzenie wystąpienia wady genetycznej lub rozwojowej płodu albo nieuleczalnej
choroby zagrażającej życiu płodu.
3.
Szkoła ma obowiązek udzielić uczennicy w ciąży urlopu oraz innej pomocy niezbędnej
do ukończenia przez nią edukacji, w miarę możliwości nie powodując opóźnień w zaliczaniu
przedmiotów. Jeżeli ciąża, poród lub połóg powoduje niemożliwość zaliczenia w terminie
egzaminów ważnych dla ciągłości nauki, szkoła zobowiązana jest do wyznaczenia dodatkowego
terminu egzaminu dogodnego dla kobiety, w okresie nie dłuższym niż 6 miesięcy.
4.
Zakres i formy oraz tryb udzielania pomocy, o której mowa w ust. 1 i 2, określa, w
drodze rozporządzenia, Rada Ministrów.
Art. 3.
1.
Organy administracji rządowej oraz samorządu terytorialnego współdziałają i udzielają
pomocy Kościołowi Katolickiemu, innym kościołom i związkom wyznaniowym oraz organizacjom
społecznym, które organizują opiekę nad kobietami w ciąży, jak również organizują
rodziny zastępcze lub udzielają pomocy w przysposabianiu dzieci.
2.
Zakres, formy oraz tryb udzielania pomocy, o której mowa w ust. 1, określa, w drodze
rozporządzenia, Rada Ministrów.
Art. 4.
1.
Do programów nauczania szkolnego wprowadza się wiedzę o życiu seksualnym człowieka,
o zasadach świadomego i odpowiedzialnego rodzicielstwa, o wartości rodziny, życia
w fazie prenatalnej oraz metodach i środkach świadomej prokreacji.
2.
(uchylony)
3.
Minister właściwy do spraw oświaty i wychowania ustali, w drodze rozporządzenia, sposób
nauczania szkolnego i zakres treści, o których mowa w ust. 1, zawartych w podstawie
programowej kształcenia ogólnego oraz wprowadzi do systemu dokształcania i doskonalenia
nauczycieli tematykę określoną w ust. 1.
Art. 4a.
1.
Przerwanie ciąży może być dokonane wyłącznie przez lekarza, w przypadku gdy:
1)
ciąża stanowi zagrożenie dla życia lub zdrowia kobiety ciężarnej,
2)
(utracił moc)
3)
zachodzi uzasadnione podejrzenie, że ciąża powstała w wyniku czynu zabronionego,
4)
(utracił moc)
2.
W przypadkach określonych w ust. 1 pkt 2 przerwanie ciąży jest dopuszczalne do chwili osiągnięcia przez płód zdolności do
samodzielnego życia poza organizmem kobiety ciężarnej; w przypadku określonym w ust.
1 pkt 3 lub 4, jeżeli od początku ciąży nie upłynęło więcej niż 12 tygodni.
3.
W przypadkach, o których mowa w ust. 1 pkt 1 i 2, przerwania ciąży dokonuje lekarz w szpitalu.
4.
Do przerwania ciąży wymagana jest pisemna zgoda kobiety. W przypadku małoletniej lub
kobiety ubezwłasnowolnionej całkowicie wymagana jest pisemna zgoda jej przedstawiciela
ustawowego. W przypadku małoletniej powyżej 13 roku życia wymagana jest również pisemna
zgoda tej osoby. W przypadku małoletniej poniżej 13 roku życia wymagana jest zgoda
sądu opiekuńczego, a małoletnia ma prawo do wyrażenia własnej opinii. W przypadku
kobiety ubezwłasnowolnionej całkowicie wymagana jest także pisemna zgoda tej osoby,
chyba że na wyrażenie zgody nie pozwala stan jej zdrowia psychicznego. W razie braku
zgody przedstawiciela ustawowego, do przerwania ciąży wymagana jest zgoda sądu opiekuńczego.
5.
Wystąpienie okoliczności, o których mowa w ust. 1 pkt 1 i 2, stwierdza inny lekarz niż dokonujący przerwania ciąży, chyba że ciąża zagraża bezpośrednio
życiu kobiety. Okoliczność, o której mowa w ust. 1 pkt 3, stwierdza prokurator.
6.
W przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 4, kobieta składa pisemne oświadczenie, a ponadto zaświadczenie o odbytej konsultacji
u lekarza podstawowej opieki zdrowotnej, innego niż dokonujący przerwania ciąży, lub
u innej wybranej przez siebie uprawnionej osoby. Przerwanie ciąży może być dokonane,
jeżeli kobieta podtrzymuje zamiar przerwania ciąży po upływie 3 dni od konsultacji.
7.
Celem konsultacji, o której mowa w ust. 6, jest w szczególności ustalenie sytuacji
zdrowotnej i życiowej kobiety, pomoc w rozwiązaniu jej problemów, między innymi poprzez
wskazanie dostępnych form pomocy przysługujących kobietom w związku z ciążą i po urodzeniu
dziecka, poinformowanie kobiety o ochronie prawnej życia w fazie prenatalnej, o aspektach
medycznych ciąży oraz przerwania ciąży, a także o środkach i metodach antykoncepcyjnych.
Za zgodą kobiety w konsultacji może wziąć udział jej partner, członkowie rodziny lub
inna bliska osoba.
8.
Do prywatnych gabinetów lekarskich, w których dokonuje się przerwania ciąży, w zakresie
wymagań, jakim powinny odpowiadać pod względem fachowym i sanitarnym pomieszczenia
i urządzenia gabinetu prywatnego, oraz w zakresie dotyczącym dokumentacji medycznej
i sprawowania kontroli nad tymi gabinetami stosuje się odrębne przepisy.
9.
Minister Zdrowia i Opieki Społecznej po zasięgnięciu opinii Naczelnej Rady Lekarskiej określi, w drodze rozporządzenia,
kwalifikacje zawodowe lekarzy, uprawniające do dokonania przerwania ciąży, oraz kwalifikacje
lekarzy, o których mowa w ust. 5.
10.
Minister Zdrowia i Opieki Społecznej w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw zabezpieczenia społecznego określi,
w drodze rozporządzenia, kwalifikacje innych niż lekarz osób uprawnionych do przeprowadzania
konsultacji, o których mowa w ust. 6, sposób tworzenia list osób konsultujących oraz
sposób i tryb przeprowadzania konsultacji.
Art. 4b.
Osobom objętym ubezpieczeniem społecznym i osobom uprawnionym na podstawie odrębnych
przepisów do bezpłatnej opieki leczniczej przysługuje prawo do bezpłatnego przerwania
ciąży w publicznym zakładzie opieki zdrowotnej.
Art. 4c.
1.
Osoby wykonujące czynności wynikające z ustawy są obowiązane do zachowania w tajemnicy
wszystkiego, o czym powzięły wiadomość w związku z wykonywaniem tych czynności, stosownie
do odrębnych przepisów.
2.
W razie zawinionego ujawnienia wiadomości, o których mowa w ust. 1, sąd może przyznać
osobie poszkodowanej odpowiednią sumę tytułem ZadośćuczynieniePieniężna rekompensata krzywdy, czyli szkody niemajątkowej, np. cierpienia fizycznego albo psychicznego. Sąd przyznaje ją w przypadkach wskazanych w ustawie, w wysokości odpowiedniej do krzywdy.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu pieniężnego za doznaną
krzywdę.
Art. 9.
Rada Ministrów przedkłada Sejmowi corocznie, w terminie do dnia 31 lipca, sprawozdanie
z wykonywania ustawy oraz o skutkach jej stosowania.
Art. 10.
Traci moc ustawa z dnia 27 kwietnia 1956 r. o warunkach dopuszczalności przerywania ciąży
(Dz. U. poz. 61 oraz z 1969 r. poz. 95).
Art. 11.
Ustawa wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia.