Art. 109 u.g.n.
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 399. Obecne brzmienie co najmniej od tekstu jednolitego z 24 lutego 2023 r.
Art. 109.
1.
Gminie przysługuje prawo pierwokupu w przypadku sprzedaży:
1)
niezabudowanej nieruchomości nabytej uprzednio przez sprzedawcę od Skarb PaństwaPaństwo jako podmiot praw i obowiązków w stosunkach cywilnoprawnych dotyczących mienia państwowego, które nie należy do innych państwowych osób prawnych. Ma osobowość prawną.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu albo jednostek samorządu terytorialnego;
2)
UżytkowanieOgraniczone prawo rzeczowe pozwalające korzystać z cudzej rzeczy i pobierać jej pożytki w zakresie określonym przez ustawę lub czynność prawną. Użytkowanie jest niezbywalne i co do zasady wygasa najpóźniej ze śmiercią użytkownika.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu wieczystego niezabudowanej nieruchomości gruntowej, niezależnie od formy nabycia tego prawa przez zbywcę;
3)
nieruchomości oraz prawa użytkowania wieczystego nieruchomości położonej na obszarze przeznaczonym w planie miejscowym na cele publiczne albo nieruchomości, dla której została wydana decyzja o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego;
4)
nieruchomości wpisanej do rejestru zabytków lub prawa użytkowania wieczystego takiej nieruchomości;
4a)
nieruchomości położonych na obszarze rewitalizacji, jeżeli przewiduje to uchwała, o której mowa w art. 8 ustawy z dnia 9 października 2015 r. o rewitalizacji;
4b)
nieruchomości położonych na obszarze Specjalnej Strefy Rewitalizacji, o której mowa w rozdziale 5 ustawy z dnia 9 października 2015 r. o rewitalizacji. 5) (uchylony) 2. Przepisów ust. 1 pkt 1 i 2 nie stosuje się do nieruchomości przeznaczonych w planach miejscowych na cele rolne i leśne, a w przypadku braku planów miejscowych do nieruchomości wykorzystywanych na cele rolne i leśne. Przepis art. 92 ust. 2 stosuje się odpowiednio. 3. Prawo pierwokupu nie przysługuje, jeżeli:
1)
sprzedaż nieruchomości lub prawa użytkowania wieczystego następuje na rzecz osób bliskich dla sprzedawcy;
2)
sprzedaż nieruchomości lub prawa użytkowania wieczystego następuje między Osoba prawnaJednostka organizacyjna, której ustawa przyznaje osobowość prawną, np. Skarb Państwa, spółka akcyjna, spółka z ograniczoną odpowiedzialnością albo fundacja. Działa przez swoje organy.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu tego samego kościoła lub związku wyznaniowego;
3)
prawo własności lub prawo użytkowania wieczystego zostało ustanowione jako odszkodowanie lub rekompensata za utratę własności nieruchomości;
4)
prawo własności lub prawo użytkowania wieczystego zostało ustanowione w wyniku zamiany własności nieruchomości;
5)
w przypadkach, o których mowa w ust. 1 pkt 3 i 4, prawo pierwokupu nie zostało ujawnione w księdze wieczystej;
6)
sprzedaż nieruchomości następuje na cele budowy dróg krajowych;
7)
prawo pierwokupu przysługuje partnerowi prywatnemu lub ostatniemu partnerowi prywatnemu w przypadkach, o których mowa w ustawie z dnia 19 grudnia 2008 r. o partnerstwie publiczno-prywatnym;
8)
sprzedaż nieruchomości następuje na cele realizacji inwestycji w zakresie lotniska użytku publicznego w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 12 lutego 2009 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie lotnisk użytku publicznego albo Inwestycji w rozumieniu art. 2 pkt 3 ustawy z dnia 10 maja 2018 r. o Centralnym Porcie Komunikacyjnym, albo na szczególnych zasadach, określonych w art. 29b ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 2018 r. o Centralnym Porcie Komunikacyjnym;
9)
sprzedaż nieruchomości następuje na cele realizacji inwestycji w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 8 lipca 2010 r. o szczególnych zasadach przygotowania do realizacji inwestycji w zakresie budowli przeciwpowodziowych oraz stacji radarów meteorologicznych;
10)
prawo pierwokupu przysługuje Krajowemu Zasobowi Nieruchomości w przypadkach, o których mowa w ustawie z dnia 20 lipca 2017 r. o Krajowym Zasobie Nieruchomości. 4. Prawo pierwokupu wykonuje wójt, burmistrz albo prezydent miasta.
Orzeczenia do art. 109 u.g.n.
Ten przepis powołuje 66 orzeczeń, w tym ust. 1: 50, ust. 3: 3, ust. 4: 1.
Wszystkie
Sąd Najwyższy
Sądy apelacyjne
Sądy okręgowe
Sądy rejonowe
Sądy administracyjne
Sortuj: najczęściej cytowane
- I Ns 54/25Sąd Rejonowy w Toruniu, postanowienie z 09.03.2026
użytkowanie wieczyste
- II CSKP 798/24Sąd Najwyższy, Izba Cywilna, postanowienie z 30.01.2026
- II CSKP 672/23Sąd Najwyższy, Izba Cywilna, postanowienie z 10.10.2025
- I C 161/23Sąd Okręgowy w Olsztynie, wyrok z 13.05.2025
umowa przedwstępna
- II CSKP 606/23Sąd Najwyższy, Izba Cywilna, postanowienie z 30.01.2025
- I C 136/24Sąd Okręgowy w Warszawie, wyrok z 07.11.2024
zobowiązanie do złożenia oświadczenia woli
- I C 1636/22Sąd Okręgowy w Gliwicach, wyrok z 22.03.2024
uznanie czynności za bezskuteczną
- I CSK 2300/23Sąd Najwyższy, Izba Cywilna, postanowienie z 19.12.2023
- IX Ca 1095/23Sąd Okręgowy w Olsztynie, postanowienie z 22.11.2023
księgi wieczyste
- I ACa 832/19Sąd Apelacyjny w Łodzi, wyrok z 29.09.2023
dobra osobiste
