o strażach gminnych
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r., tekst jednolity Dz.U. 2021 poz. 1763, 56 artykułów. Obowiązuje. Historia tekstów jednolitych
Rozdział 2. Organizacja, zadania i zakres uprawnień straży
Art. 6.
1.
Straż jest jednostką organizacyjną gminy.
2.
Rada gminy może postanowić o umiejscowieniu straży w strukturze urzędu gminy. W takim
przypadku szczegółową strukturę organizacyjną straży określa regulamin straży nadawany
przez wójta, burmistrza (prezydenta miasta).
Art. 7.
1.
Strażą kieruje komendant, zatrudniany na podstawie Umowa o pracęUmowa, na podstawie której pracownik zobowiązuje się wykonywać pracę określonego rodzaju pod kierownictwem pracodawcy oraz w miejscu i czasie przez niego wyznaczonym, a pracodawca do zatrudnienia pracownika za wynagrodzeniem.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu przez wójta, burmistrza
(prezydenta miasta), po zasięgnięciu opinii właściwego terytorialnie komendanta wojewódzkiego
(Stołecznego) Policji. W przypadku nieotrzymania opinii wójt, burmistrz (prezydent
miasta) może zatrudnić komendanta po upływie 14 dni od dnia przedstawienia wniosku
o wydanie opinii.
2.
Przełożonym Komendanta jest wójt, burmistrz (prezydent miasta).
Art. 8.
1.
(uchylony)
2.
Szczegółową strukturę organizacyjną straży określa regulamin straży nadawany przez
radę gminy.
Art. 8a.
W straży ustanawia się stanowiska strażnicze:
1)
aplikanta;
2)
młodszego strażnika;
3)
strażnika;
4)
starszego strażnika;
5)
młodszego specjalisty;
6)
specjalisty;
7)
starszego specjalisty;
8)
młodszego inspektora;
9)
inspektora;
10)
starszego inspektora;
11)
zastępcy kierownika;
12)
kierownika;
13)
zastępcy naczelnika;
14)
naczelnika;
15)
zastępcy komendanta;
16)
komendanta.
Art. 9.
1.
Nadzór nad działalnością straży sprawuje wójt, burmistrz (prezydent miasta).
2.
Nadzór nad działalnością straży w zakresie:
1)
wykonywania uprawnień, o których mowa w art. 12,
2)
użycia broni palnej oraz środków przymusu bezpośredniego,
3)
ewidencji, o której mowa w art. 9a ust. 1
- sprawuje wojewoda przy pomocy komendanta wojewódzkiego (Stołecznego) Policji działającego
w jego imieniu.
3.
Wojewoda sprawuje nadzór przez:
1)
okresowe lub doraźne kontrole, obejmujące całokształt lub część spraw poddanych nadzorowi;
2)
wydawanie zaleceń pokontrolnych oraz kontrolę prawidłowości i terminowości ich realizacji;
3)
podejmowanie innych czynności zmierzających do usunięcia stwierdzonych uchybień i
zapobieżenia ich powstawaniu.
4.
W związku z wykonywaniem swoich zadań straż współpracuje z Policją. W tym celu wójt,
burmistrz (prezydent miasta) może zawierać z właściwym terytorialnie komendantem Policji
porozumienie o współpracy straży i Policji.
5.
Współpraca Policji i straży polega w szczególności na:
1)
stałej wymianie informacji o zagrożeniach występujących na określonym terenie w zakresie
bezpieczeństwa ludzi i mienia, spokoju i porządku publicznego;
2)
zorganizowaniu systemu łączności Policji i straży, uwzględniającego lokalne potrzeby
i możliwości oraz zapewniającego utrzymanie stałej łączności między jednostkami Policji
i straży;
3)
koordynowaniu rozmieszczenia służb policyjnych i straży, z uwzględnieniem zagrożeń
występujących na danym terenie;
4)
wspólnym prowadzeniu działań porządkowych w celu zapewnienia spokoju i porządku w
miejscach zgromadzeń, imprez artystycznych, rozrywkowych i sportowych, a także w innych
miejscach publicznych;
5)
organizowaniu wspólnych szkoleń oraz ćwiczeń policjantów i strażników gminnych (miejskich);
6)
wymianie informacji w zakresie obserwowania i rejestrowania przy użyciu środków technicznych
obrazu zdarzeń w miejscach publicznych.
5a.
W celu realizacji zadań, o których mowa w art. 11 ust. 1 pkt 1 i 3, w przypadku powszechnego
zagrożenia bezpieczeństwa publicznego, katastrofy, klęski żywiołowej, stanu zagrożenia
epidemicznego, stanu epidemii lub innej sytuacji kryzysowej, na obszarze województwa
lub gminy, wojewoda może na czas określony zarządzić użycie straży do wspólnych działań
z Policją. O zarządzeniu użycia straży do wspólnych działań z Policją wojewoda niezwłocznie
informuje właściwego terytorialnie wójta, burmistrza (prezydenta miasta).
5b.
W przypadku, o którym mowa w ust. 5a, straż podlega dowództwu właściwego terytorialnie
komendanta Policji.
6.
Minister właściwy do spraw wewnętrznych określi, w drodze rozporządzenia, tryb sprawowania
nadzoru nad działalnością straży przez właściwego terytorialnie wojewodę przy pomocy
komendanta wojewódzkiego (Stołecznego) Policji, kierując się potrzebą zapewnienia
zgodnej z prawem realizacji zadań straży.
7.
Minister właściwy do spraw wewnętrznych określi, w drodze rozporządzenia, formy współpracy
straży z Policją oraz sposób informowania wojewody o tej współpracy, kierując się
potrzebą zapewnienia skuteczności tej współpracy.
Art. 9a.
1.
Straż prowadzi ewidencję:
1)
etatów;
2)
wyposażenia, w tym środków przymusu bezpośredniego, broni palnej, środków technicznych
służących do obserwowania i rejestrowania obrazu zdarzeń w miejscach publicznych,
pojazdów;
3)
wyników działań straży.
2.
Minister właściwy do spraw wewnętrznych określi, w drodze rozporządzenia, zakres i
sposób prowadzenia ewidencji, uwzględniając dane podlegające wpisowi oraz możliwość
jej prowadzenia w systemie informatycznym.
Art. 9b.
1.
Komendanci straży przekazują właściwemu terytorialnie komendantowi wojewódzkiemu (Stołecznemu)
Policji do dnia 31 stycznia każdego roku informacje o danych zawartych w ewidencji,
o której mowa w art. 9a ust. 1. Zbiorcze informacje z obszaru województwa komendant
wojewódzki (Stołeczny) Policji składa do końca lutego każdego roku wojewodzie.
2.
Wojewoda, do dnia 15 marca każdego roku, przekazuje ministrowi właściwemu do spraw
wewnętrznych otrzymane informacje z obszaru województwa o danych zawartych w ewidencjach,
o których mowa w art. 9a ust. 1.
Art. 10.
1.
Straż wykonuje zadania w zakresie ochrony porządku publicznego wynikające z ustaw
i aktów Prawo miejscowePrzepisy wydawane przez upoważnione organy samorządu terytorialnego albo administracji rządowej, obowiązujące na obszarze działania tych organów. Mogą wiązać powszechnie tylko na obszarze właściwości organu, który je ustanowił.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu.
2.
Zadania, o których mowa w ust. 1, wykonują pracownicy straży, zwani dalej „strażnikami”,
po ukończeniu z wynikiem pozytywnym szkolenia podstawowego, o którym mowa w art. 25.
Art. 10a.
1.
Straż w celu realizacji ustawowych zadań może przetwarzać dane osobowe, z wyłączeniem
danych ujawniających pochodzenie rasowe lub etniczne, poglądy polityczne, przekonania
religijne lub filozoficzne, przynależność wyznaniową, partyjną lub związkową, jak
również danych o stanie zdrowia, kodzie genetycznym, nałogach lub życiu seksualnym,
bez wiedzy i zgody osoby, której dane te dotyczą, uzyskane:
1)
w wyniku wykonywania czynności podejmowanych w Postępowanie w sprawach o wykroczeniaPostępowanie służące rozpoznaniu sprawy o wykroczenie i orzeczeniu odpowiedzialności za taki czyn. Jest uregulowane odrębnie od postępowania karnego dotyczącego przestępstw.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu;
2)
z rejestrów, ewidencji i zbiorów, do których straż posiada dostęp na podstawie odrębnych
przepisów.
2.
Administratorem danych osobowych przetwarzanych w celu, o którym mowa w art. 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2018 r. o ochronie danych osobowych przetwarzanych
w związku z zapobieganiem i zwalczaniem przestępczości
(Dz. U. z 2019 r. poz. 125), przez straż jest komendant straży.
Art. 10b.
W celu wykonywania zadań w zakresie kontroli ruchu drogowego, o których mowa w art. 129b ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym
(Dz. U. z 2021 r. poz. 450, 463, 694, 720 i 1641), straż może prowadzić wyszukiwania informacji za pośrednictwem Krajowego Punktu Kontaktowego,
na zasadach określonych w art. 80k-80r tej ustawy.
Art. 11.
1.
Do zadań straży należy w szczególności:
1)
ochrona spokoju i porządku w miejscach publicznych;
2)
czuwanie nad porządkiem i kontrola ruchu drogowego - w zakresie określonym w przepisach
o ruchu drogowym;
2a)
kontrola publicznego transportu zbiorowego - w zakresie określonym w art. 45 ust. 1 ustawy z dnia 16 grudnia 2010 r. o publicznym transporcie zbiorowym
(Dz. U. z 2021 r. poz. 1371);
3)
współdziałanie z właściwymi podmiotami w zakresie ratowania życia i zdrowia obywateli,
pomocy w usuwaniu awarii technicznych i skutków klęsk żywiołowych oraz innych miejscowych
zagrożeń;
4)
zabezpieczenie miejsca przestępstwa, katastrofy lub innego podobnego zdarzenia albo
miejsc zagrożonych takim zdarzeniem przed dostępem osób postronnych lub zniszczeniem
śladów i dowodów, do momentu przybycia właściwych służb, a także ustalenie, w miarę
możliwości, świadków zdarzenia;
5)
ochrona obiektów komunalnych i urządzeń użyteczności publicznej;
6)
współdziałanie z organizatorami i innymi służbami w ochronie porządku podczas zgromadzeń
i imprez publicznych;
7)
doprowadzanie osób nietrzeźwych do izby wytrzeźwień lub miejsca ich zamieszkania,
jeżeli osoby te zachowaniem swoim dają powód do zgorszenia w miejscu publicznym, znajdują
się w okolicznościach zagrażających ich życiu lub zdrowiu albo zagrażają życiu i zdrowiu
innych osób;
8)
informowanie społeczności lokalnej o stanie i rodzajach zagrożeń, a także inicjowanie
i uczestnictwo w działaniach mających na celu zapobieganie popełnianiu przestępstw
i wykroczeń oraz zjawiskom kryminogennym i współdziałanie w tym zakresie z organami
państwowymi, samorządowymi i organizacjami społecznymi;
9)
konwojowanie dokumentów, przedmiotów wartościowych lub wartości pieniężnych dla potrzeb
gminy.
2.
W związku z realizowanymi zadaniami określonymi w ust. 1 i art. 10, straży przysługuje
prawo do obserwowania i rejestrowania przy użyciu środków technicznych obrazu zdarzeń
w miejscach publicznych w przypadku, gdy czynności te są niezbędne do wykonywania
zadań oraz w celu:
1)
utrwalania dowodów popełnienia przestępstwa lub WykroczenieCzyn zabroniony przez ustawę pod groźbą kary, lżejszy od przestępstwa. Odpowiedzialność za wykroczenie może ponosić tylko osoba spełniająca warunki określone w przepisach.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu;
2)
przeciwdziałania przypadkom naruszania spokoju i porządku w miejscach publicznych;
3)
ochrony obiektów komunalnych i urządzeń użyteczności publicznej.
3.
Rada Ministrów określi, w drodze rozporządzenia, sposób wykonywania czynności, o których
mowa w ust. 2, uwzględniając potrzebę zapewnienia skuteczności obserwowania i rejestrowania
przy użyciu środków technicznych obrazu zdarzeń w miejscach publicznych, a także potrzebę
respektowania godności ludzkiej oraz przestrzegania i ochrony praw człowieka.
Art. 12.
1.
Strażnik wykonując zadania, o których mowa w art. 10 i 11, ma prawo do:
1)
udzielania pouczeń, zwracania uwagi, ostrzegania lub stosowania innych środków oddziaływania
wychowawczego;
2)
legitymowania osób w uzasadnionych przypadkach w celu ustalenia ich tożsamości;
3)
ujęcia osób stwarzających w sposób oczywisty bezpośrednie zagrożenie dla życia lub
zdrowia ludzkiego, a także dla mienia i niezwłocznego doprowadzenia do najbliższej
jednostki Policji;
3a)
dokonywania kontroli osobistej, przeglądania zawartości podręcznych bagaży osoby w
przypadku istnienia uzasadnionego podejrzenia popełnienia czynu zabronionego pod groźbą
kary lub w związku z wykonywaniem czynności określonych w ust. 1 pkt 3 - na zasadach
i w sposób określony w ust. 1c-1m;
3b)
dokonywania sprawdzenia prewencyjnego osób doprowadzanych, o których mowa w art. 11
ust. 1 pkt 7, w celu ochrony przed bezprawnymi zamachami na życie lub zdrowie osób
lub mienie, a także w celu ochrony przed nieuprawnionymi działaniami skutkującymi
zagrożeniem życia lub zdrowia;
4)
nakładania grzywien w postępowaniu mandatowym za WykroczenieCzyn zabroniony przez ustawę pod groźbą kary, lżejszy od przestępstwa. Odpowiedzialność za wykroczenie może ponosić tylko osoba spełniająca warunki określone w przepisach.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu określone w trybie przewidzianym
przepisami o Postępowanie w sprawach o wykroczeniaPostępowanie służące rozpoznaniu sprawy o wykroczenie i orzeczeniu odpowiedzialności za taki czyn. Jest uregulowane odrębnie od postępowania karnego dotyczącego przestępstw.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu;
5)
dokonywania czynności wyjaśniających, kierowania wniosków o ukaranie do sądu, oskarżania
przed sądem i wnoszenia Środki odwoławczeŚrodki zaskarżenia służące kontroli nieprawomocnych orzeczeń przez sąd wyższej instancji. W postępowaniu karnym należą do nich apelacja i zażalenie.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu - w trybie i zakresie określonych w Kodeksie postępowania w sprawach o wykroczenia;
6)
usuwania pojazdów i ich unieruchamiania przez blokowanie kół w przypadkach, zakresie
i trybie określonych w przepisach o ruchu drogowym;
7)
wydawania osobom poleceń określonego zachowania się w granicach niezbędnych do wykonywania
czynności określonych w pkt 1-6;
8)
żądania niezbędnej pomocy od instytucji państwowych i samorządowych;
9)
zwracania się, w nagłych przypadkach, o pomoc do jednostek gospodarczych, prowadzących
działalność w zakresie użyteczności publicznej oraz organizacji społecznych, jak również
do każdej osoby o udzielenie doraźnej pomocy na zasadach określonych w ustawie o Policji.
10)
(uchylony)
1a.
Straż w toku wykonywania czynności, o których mowa w ust. 1 i art. 11 ust. 2, ma obowiązek
respektowania godności ludzkiej oraz przestrzegania i ochrony praw człowieka. Czynności
te powinny być wykonywane w sposób możliwie najmniej naruszający dobra osobiste osoby,
wobec której zostają podjęte.
1b.
(uchylony)
1c.
Kontrola osobista polega na sprawdzeniu:
1)
zawartości odzieży i obuwia osoby poddawanej kontroli osobistej, zwanej dalej „osobą
kontrolowaną”, i przedmiotów, które znajdują się na jej ciele;
2)
zawartości podręcznego bagażu oraz innych przedmiotów, które posiada przy sobie osoba
kontrolowana;
3)
jamy ustnej, nosa, uszu oraz włosów osoby kontrolowanej.
1d.
Sprawdzenia, o którym mowa w ust. 1c, można dokonać wzrokowo lub manualnie.
1e.
Strażnik dokonujący kontroli osobistej:
1)
przystępując do czynności związanych z kontrolą osobistą podaje swoje stanowisko,
imię i nazwisko w sposób umożliwiający odnotowanie tych danych, a także podstawę prawną
i przyczynę podjęcia kontroli osobistej;
2)
legitymuje osobę kontrolowaną oraz inne osoby, jeżeli uczestniczą w czynności;
3)
może wezwać osobę kontrolowaną do dobrowolnego wydania przez nią broni lub innych
niebezpiecznych przedmiotów mogących służyć do popełnienia czynu zabronionego pod
groźbą kary lub przedmiotów, których posiadanie jest zabronione lub stanowiących zagrożenie
życia lub zdrowia lub przedmiotów mogących stanowić dowód rzeczowy lub podlegających
przepadkowi oraz może żądać opróżnienia przez osobę kontrolowaną kieszeni, innych
części odzieży, obuwia lub przedmiotów znajdujących się na ciele osoby kontrolowanej
lub przez nią posiadanych;
4)
odbiera osobie kontrolowanej posiadaną broń lub inne niebezpieczne przedmioty mogące
służyć do popełnienia czynu zabronionego pod groźbą kary lub przedmioty, których posiadanie
jest zabronione, lub które stanowią zagrożenie życia lub zdrowia, lub przedmioty mogące
stanowić dowód rzeczowy lub podlegające przepadkowi.
1f.
Przedmioty, o których mowa w ust. 1e pkt 4, przekazuje się za potwierdzeniem odbioru
właściwym podmiotom albo zwraca się osobie kontrolowanej.
1g.
Kontroli osobistej dokonuje strażnik tej samej płci, co osoba kontrolowana, w miejscu
niedostępnym w czasie wykonywania kontroli dla osób postronnych.
1h.
W przypadku gdy kontrola osobista musi być dokonana niezwłocznie, w szczególności
ze względu na okoliczności mogące stanowić zagrożenie życia lub zdrowia ludzkiego
lub mienia, może jej dokonać strażnik płci odmiennej niż osoba kontrolowana, także
w miejscu niespełniającym warunku, o którym mowa w ust. 1g.
1i.
Podczas kontroli osobistej może być obecna osoba przybrana przez strażnika, a w przypadku
gdy nie uniemożliwi to przeprowadzenia kontroli osobistej albo nie utrudni jej przeprowadzenia
w istotny sposób, może być obecna także osoba wskazana przez osobę kontrolowaną.
1j.
Po zakończeniu kontroli osobistej strażnik poucza osobę kontrolowaną o prawie do złożenia
zażalenia, o którym mowa w ust. 1l, oraz o prawie do żądania sporządzenia protokołu
z kontroli osobistej.
1k.
Z kontroli osobistej sporządza się protokół w przypadku, gdy osoba kontrolowana zgłosiła
takie żądanie bezpośrednio po jej dokonaniu oraz w przypadku, gdy w toku kontroli
znaleziono broń lub przedmioty, o których mowa w ust. 1e pkt 4. Protokół zawiera w
szczególności:
1)
oznaczenie czynności, podstawę prawną i przyczynę jej podjęcia;
2)
miejsce podjęcia czynności oraz datę i godzinę rozpoczęcia i zakończenia czynności;
3)
imię i nazwisko, datę i miejsce urodzenia oraz miejsce zamieszkania lub pobytu osoby
kontrolowanej i osób uczestniczących w czynności;
4)
rodzaj dokumentu, który stanowił podstawę do ustalenia tożsamości, a w przypadku gdy
tożsamość osoby ustalono w inny sposób - dane pozwalające na ustalenie tożsamości
osoby;
5)
stanowisko, imię i nazwisko strażnika dokonującego czynności;
6)
przebieg czynności, oświadczenia i wnioski jej uczestników;
7)
spis znalezionych i odebranych przedmiotów oraz w miarę potrzeby ich opis;
8)
pouczenie osoby kontrolowanej o jej prawach;
9)
w miarę potrzeby stwierdzenie innych okoliczności dotyczących przebiegu czynności.
1l.
Osobie kontrolowanej przysługuje zażalenie do sądu rejonowego właściwego ze względu
na miejsce dokonania kontroli osobistej, w terminie 7 dni od dnia jej dokonania, w
celu zbadania zasadności, legalności oraz prawidłowości jej dokonania. Do zażalenia
stosuje się odpowiednio przepisy rozdziału 50 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego
(Dz. U. z 2021 r. poz. 534 i 1023).
1m.
W przypadku stwierdzenia bezzasadności, nielegalności lub nieprawidłowości dokonania
kontroli osobistej, sąd zawiadamia o tym prokuratora i komendanta straży, w której
zatrudniony jest strażnik, który dokonał kontroli osobistej.
1n.
W przypadku gdy w toku kontroli osobistej nie znaleziono broni lub przedmiotów, o
których mowa w ust. 1e pkt 4, lub w przypadku gdy osoba kontrolowana nie zgłosiła
żądania sporządzenia protokołu z kontroli, kontrolę osobistą dokumentuje się w notatniku
służbowym lub w notatce służbowej, określając datę, czas, miejsce i przyczynę jej
dokonania, dane osób w niej uczestniczących oraz rodzaj i wynik czynności, a także
informację o pouczeniu osoby kontrolowanej, o którym mowa w ust. 1j.
1o.
Sprawdzenie prewencyjne osób doprowadzanych, o którym mowa w ust. 1 pkt 3b, polega
na manualnym sprawdzeniu osoby, zawartości jej odzieży oraz przedmiotów znajdujących
się na jej ciele lub przez nią posiadanych.
1p.
W toku wykonywania czynności, o których mowa w ust. 1o, strażnik może, w uzasadnionych
przypadkach, przeprowadzić badania na zawartość alkoholu w wydychanym powietrzu. Warunki
oraz sposób przeprowadzania badań, o których mowa w zdaniu pierwszym, określają przepisy
wykonawcze wydane na podstawie art. 47 ust. 2 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu
alkoholizmowi
(Dz. U. z 2021 r. poz. 1119).
1q.
W przypadku gdy w stosunku do osób doprowadzanych, o którym mowa w art. 11 ust. 1
pkt 7, zachodzi uzasadnione podejrzenie że posiadają przy sobie niebezpieczne przedmioty
dla życia lub zdrowia ludzkiego, dokonuje się kontroli osobistej na zasadach i w sposób
określony w ust. 1c-1n.
2.
Rada Ministrów określi, w drodze rozporządzenia, zakres i sposób wykonywania czynności,
o których mowa w ust. 1 pkt 2, 3, 3b, 8 i 9, uwzględniając potrzebę zapewnienia skuteczności
podejmowanych przez strażnika czynności, a także potrzebę respektowania godności ludzkiej
oraz przestrzegania i ochrony praw człowieka.
Art. 12a.
1.
Komendant straży w przypadku, gdy istnieje potrzeba wykonania czynności w ramach prowadzonych
czynności wyjaśniających w sprawach o WykroczenieCzyn zabroniony przez ustawę pod groźbą kary, lżejszy od przestępstwa. Odpowiedzialność za wykroczenie może ponosić tylko osoba spełniająca warunki określone w przepisach.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu poza obszarem jego działania, ma
prawo wnosić o udzielenie niezbędnej pomocy w tym zakresie od komendanta straży właściwej
dla miejsca wykonania czynności.
2.
Komendant straży może wykonać czynności zlecone w ramach pomocy, o której mowa w ust.
1.
3.
W przypadku, gdy na danym terenie nie funkcjonuje straż, komendant straży, o którym
mowa w ust. 1, może zwrócić się o przeprowadzenie poszczególnych czynności dowodowych
w ramach prowadzonych czynności wyjaśniających w sprawach o wykroczenia do organu
Policji właściwego dla miejsca wykonania czynności.
Art. 12b.
Dzień 29 sierpnia ustanawia się Dniem Straży Gminnej.
