o zasadach użycia lub pobytu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej poza granicami państwa
Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r., tekst jednolity Dz.U. 2023 poz. 755, 20 artykułów. Obowiązuje. Historia tekstów jednolitych
Art. 1.
Ustawa dotyczy użycia lub pobytu poza granicami państwa związków operacyjnych i taktycznych
oraz oddziałów i pododdziałów, zwanych dalej „jednostkami wojskowymi”.
Art. 2.
W rozumieniu ustawy:
1)
użycie Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej poza granicami państwa oznacza obecność
jednostek wojskowych poza granicami państwa w celu udziału w:
a)
konflikcie zbrojnym lub dla wzmocnienia sił państwa albo państw sojuszniczych,
b)
misji pokojowej,
c)
akcji zapobieżenia aktom terroryzmu lub ich skutkom,
d)
ewakuacji obywateli Rzeczypospolitej Polskiej, w przypadku konieczności ochrony ich
życia lub zdrowia, z państwa niebędącego państwem członkowskim Unii Europejskiej,
państwem członkowskim Europejskiego Obszaru Gospodarczego lub państwem-stroną Traktatu
Północnoatlantyckiego;
2)
pobyt Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej poza granicami państwa oznacza obecność
jednostek wojskowych poza granicami państwa w celu udziału w:
a)
szkoleniach i ćwiczeniach wojskowych,
b)
akcjach ratowniczych, poszukiwawczych lub humanitarnych; przepisu tego nie stosuje
się do akcji ratowniczych regulowanych przepisami o ratownictwie na morzu lub prowadzonych
przez wojskowe lotnicze zespoły poszukiwawczo-ratownicze w celu udzielenia pomocy
ludziom albo statkom powietrznym lub morskim znajdującym się w niebezpieczeństwie
na zasadach określonych w umowach międzynarodowych,
c)
przedsięwzięciach reprezentacyjnych.
Art. 2a.
1.
Użycie Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej poza granicami państwa może nastąpić
na podstawie decyzji właściwego organu organizacji międzynarodowej, której Rzeczpospolita
Polska jest członkiem, organu Unii Europejskiej, a także zaproszenia lub zgody państwa
przyjmującego.
2.
Użycie Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej poza granicami państwa do ewakuacji
obywateli Rzeczypospolitej Polskiej, w przypadku konieczności ochrony ich życia lub
zdrowia, może nastąpić mimo braku decyzji, zaproszenia lub zgody, o której mowa w
ust. 1, jeżeli zwłoka spowodowałaby nieodwracalne skutki.
3.
W przypadku, o którym mowa w ust. 2, Prezes Rady Ministrów we wniosku do Prezydenta
Rzeczypospolitej Polskiej o użycie Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej wskazuje
okoliczności uzasadniające konieczność użycia Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej
do niezwłocznej ewakuacji obywateli Rzeczypospolitej Polskiej.
Art. 3.
1.
O użyciu jednostek wojskowych poza granicami państwa postanawia Prezydent Rzeczypospolitej
Polskiej, na wniosek:
1)
Rady Ministrów - w sytuacjach określonych w art. 2 pkt 1 lit. a i b;
2)
Prezesa Rady Ministrów - w sytuacjach określonych w art. 2 pkt 1 lit. c i d.
2.
O podjętym postanowieniu Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej niezwłocznie informuje
Marszałków Sejmu i Senatu.
3.
W przypadku gdy wymaga tego ochrona informacji niejawnych, postanowienie Prezydenta
Rzeczypospolitej Polskiej o użyciu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej poza granicami
państwa nie podlega ogłoszeniu.
Art. 4.
1.
O pobycie Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej poza granicami państwa decyzję podejmuje:
1)
Minister Obrony Narodowej;
2)
Rada Ministrów - w sytuacjach określonych w art. 2 pkt 2 lit. a, jeżeli środki na
udział w szkoleniach i ćwiczeniach nie zostały uwzględnione w budżecie Ministerstwa
Obrony Narodowej.
2.
O podjęciu decyzji o pobycie jednostek wojskowych poza granicami państwa Prezes Rady
Ministrów powiadamia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej.
3.
W przypadku gdy wymaga tego ochrona informacji niejawnych, decyzja o pobycie jednostek
wojskowych poza granicami państwa nie podlega ogłoszeniu.
Art. 5.
1.
W postanowieniu o użyciu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej poza granicami państwa
określa się:
1)
nazwę oraz liczebność jednostki wojskowej;
2)
okres, w którego trakcie jednostka wojskowa będzie mogła pozostawać poza granicami
państwa, oraz rejon jej działania;
3)
cel skierowania jednostki wojskowej oraz ogólny zakres realizowanych przez nią zadań.
2.
W przypadku konieczności przedłużenia lub skrócenia okresu użycia jednostek wojskowych
poza granicami państwa, przepisy art. 3 lub art. 4 stosuje się odpowiednio.
Art. 6.
W skład jednostek wojskowych wykonujących zadania poza granicami państwa wchodzą żołnierze
w czynnej Służba wojskowaPełnienie obowiązków w Siłach Zbrojnych w jednej z form przewidzianych prawem. Może mieć charakter zawodowy, dobrowolny albo wynikać z obowiązku obrony Ojczyzny.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu oraz pracownicy.
Art. 6a.
1.
Wymiar Czas pracyCzas, w którym pracownik pozostaje do dyspozycji pracodawcy w zakładzie pracy albo innym wyznaczonym miejscu. Przepisy określają normy czasu pracy oraz okresy odpoczynku.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu pracowników świadczących pracę w strefie działań wojennych jest
określony ich zadaniami służbowymi. Do tych pracowników nie stosuje się przepisów
działu szóstego ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy
(Dz. U. z 2022 r. poz. 1510, 1700 i 2140 oraz z 2023 r. poz. 240).
2.
Zadania służbowe pracowników są ustalane przez przełożonych w sposób pozwalający na
ich wykonywanie w ramach 40 godzin pracy w tygodniu. Wykonywanie zadań służbowych
nie może przekraczać przeciętnie 48 godzin w tygodniu, w przeciętnie pięciodniowym
tygodniu pracy, w okresie rozliczeniowym wynoszącym 4 miesiące.
3.
Czasem pracy jest czas, w którym pracownik pozostaje w dyspozycji przełożonego w miejscu
pracy lub w innym miejscu wyznaczonym do wykonywania pracy.
4.
Pracownikowi przysługuje prawo do co najmniej:
1)
8 godzin nieprzerwanego odpoczynku w każdej dobie;
2)
24 godzin nieprzerwanego odpoczynku w okresie siedmiodniowym;
3)
dnia wolnego od pracy w niedzielę raz na 4 tygodnie oraz w święta określone w przepisach
ustawy z dnia 18 stycznia 1951 r. o dniach wolnych od pracy
(Dz. U. z 2020 r. poz. 1920);
4)
60 minut odpoczynku przed rozpoczęciem pracy obejmującej wykonywanie zadań służbowych
w nocy;
5)
trwającej 30 minut przerwy w pracy, jeżeli dobowy wymiar czasu pracy wynosi co najmniej
6 godzin.
5.
Przepisy ust. 2 i 4 nie mają zastosowania do pracowników realizujących zadania wynikające
z celu skierowania jednostki wojskowej, związane z zapewnieniem bezpieczeństwa jednostki
wojskowej oraz z ochroną życia i zdrowia ludzkiego.
6.
Ze względu na szczególny charakter pracy świadczonej w strefie działań wojennych rozkład
czasu pracy pracownika może przewidywać pracę zmianową.
7.
Okres rozliczeniowy jest liczony indywidualnie dla pracownika od pierwszego dnia świadczenia
przez niego pracy w strefie działań wojennych.
Art. 7.
1.
Osoby wchodzące w skład jednostek wojskowych wykonujących zadania poza granicami państwa
podlegają na terytorium państwa obcego przepisom dyscyplinarnym, karnym i porządkowym
obowiązującym w Rzeczypospolitej Polskiej.
2.
Żołnierze i pracownicy wchodzący w skład jednostek wojskowych są obowiązani do przestrzegania
prawa państwa przyjmującego oraz wiążącego Rzeczpospolitą Polską prawa międzynarodowego.
Art. 7a.
Żołnierze pełniący służbę w jednostce wojskowej, o której mowa w art. 2 pkt 1, użytej
poza granicami państwa mają prawo stosowania środków przymusu bezpośredniego, użycia
broni i innego uzbrojenia dozwolonego na mocy wiążących Rzeczpospolitą Polską ratyfikowanych
umów międzynarodowych oraz międzynarodowego prawa zwyczajowego, w sposób oraz w granicach
zasad określonych przez organ organizacji międzynarodowej, któremu jednostka została
podporządkowana na czas operacji, z uwzględnieniem celu jej użycia poza granicami
państwa oraz zastrzeżeń zgłoszonych przez upoważniony organ państwowy.
Art. 7b.
1.
Żołnierze, o których mowa w art. 7a, niezależnie od warunków stosowania środków przymusu
bezpośredniego, warunków użycia broni i innego uzbrojenia, wynikających z zasad określonych
przez organ organizacji międzynarodowej lub z celu użycia jednostki wojskowej poza
granicami państwa, mają prawo stosowania środków przymusu bezpośredniego, użycia broni
i innego uzbrojenia:
1)
w celu odparcia bezpośredniego i bezprawnego zamachu na życie, zdrowie lub wolność
osoby oraz w celu przeciwdziałania czynnościom zmierzającym bezpośrednio do takiego
zamachu;
2)
przeciwko osobie niepodporządkowującej się wezwaniu do natychmiastowego porzucenia
broni lub innego niebezpiecznego narzędzia, którego użycie może zagrozić życiu, zdrowiu
lub wolności osoby;
3)
przeciwko osobie, która usiłuje bezprawnie, przemocą odebrać broń żołnierzowi lub
innej osobie uprawnionej do posiadania broni;
4)
w celu odparcia gwałtownego, bezpośredniego i bezprawnego zamachu na jednostkę wojskową
polską lub sojuszniczą;
5)
w celu odparcia niebezpiecznego, bezpośredniego, gwałtownego zamachu na obiekty i
urządzenia ważne dla Sił Zbrojnych;
6)
w celu odparcia zamachu na mienie, stwarzającego jednocześnie bezpośrednie zagrożenie
życia, zdrowia lub wolności osoby;
7)
w bezpośrednim pościgu za osobą, wobec której stosowanie środków przymusu bezpośredniego,
użycie broni i innego uzbrojenia było dopuszczalne w przypadkach określonych w pkt
1-5;
8)
w celu ujęcia osoby, o której mowa w pkt 1-3 i 6, jeżeli schroniła się w miejscu trudno
dostępnym, a z okoliczności towarzyszących wynika, że może użyć broni lub innego niebezpiecznego
narzędzia, których użycie zagrozić może życiu, zdrowiu lub wolności osoby;
9)
w celu ujęcia lub udaremnienia ucieczki osoby zatrzymanej, jeżeli:
a)
istnieje uzasadnione podejrzenie, że osoba zatrzymana może użyć broni palnej, materiałów
wybuchowych lub niebezpiecznego narzędzia,
b)
zatrzymanie nastąpiło w związku z uzasadnionym podejrzeniem lub stwierdzeniem popełnienia
czynów, o których mowa w pkt 1-7
- z zastrzeżeniem ust. 3.
2.
Broni palnej nie używa się w przypadku określonym w ust. 1 pkt 7 w stosunku do kobiet
o widocznej ciąży, osób, których wygląd wskazuje na wiek do 13 lat, starców oraz osób
o widocznym kalectwie, chyba że okoliczności wskazują na konieczność użycia broni
w stosunku do tych osób.
3.
Żołnierze, o których mowa w art. 7a, mają prawo do wyprzedzającego stosowania środków
przymusu bezpośredniego, użycia broni, innego uzbrojenia oraz wszelkich innych dozwolonych
prawem międzynarodowym środków dla zapewnienia samoobrony, ochrony sprzętu i miejsca
stacjonowania.
4.
W działaniach oddziałów i pododdziałów Sił Zbrojnych stosowanie środków przymusu bezpośredniego,
użycie broni i innego uzbrojenia może nastąpić tylko na rozkaz dowódcy jako szczególny
i ostateczny środek.
5.
Użycie broni i innego uzbrojenia powinno następować w sposób i z natężeniem proporcjonalnym
do zagrożenia, wyrządzający możliwie najmniejszą SzkodaUszczerbek w majątku poszkodowanego. Obejmuje straty, które poniósł, i korzyści, które mógłby osiągnąć, gdyby szkody mu nie wyrządzono. Krzywda niemajątkowa jest objęta zadośćuczynieniem.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu i nie narażać innych osób,
a w szczególności osoby cywilne, na niebezpieczeństwo utraty życia lub zdrowia. O
ile sytuacja na to pozwala oraz nie wynika to wprost z celu realizacji zadania, użycie
broni i innego uzbrojenia przeciwko osobie nie powinno zmierzać do pozbawienia jej
życia.
Art. 7c.
Minister Obrony Narodowej określa, w drodze zarządzenia niepodlegającego ogłoszeniu,
dla każdej operacji zagranicznej z udziałem Sił Zbrojnych:
1)
które z zasad dotyczących użycia środków przymusu bezpośredniego, użycia broni i innego
uzbrojenia, zawartych w niniejszej ustawie oraz wynikających z wiążących Rzeczpospolitą
Polską ratyfikowanych umów międzynarodowych, międzynarodowego prawa zwyczajowego i
planu operacji opracowanego przez organizację międzynarodową odpowiedzialną za jej
prowadzenie, mają być stosowane przez żołnierzy Polskich Kontyngentów Wojskowych,
w celu zrealizowania zadań operacji,
2)
sposób, tryb dokumentowania oraz meldowania o zastosowaniu środków przymusu bezpośredniego
oraz użycia broni i innego uzbrojenia
- mając na uwadze cel użycia Sił Zbrojnych poza granicami państwa, sytuację i warunki
na terytorium, na którym jest prowadzona operacja zagraniczna, oraz niezbędne w tych
warunkach prawo do samoobrony.
Art. 8.
1.
Pisemna zgoda żołnierza niezawodowego do pełnienia służby poza granicami państwa jest
wymagana tylko w przypadkach określonych w art. 2 pkt 1 lit. b oraz w pkt 2 lit. b.
2.
Pisemna zgoda, o której mowa w ust. 1, nie jest wymagana w przypadku żołnierzy pełniących
Służba wojskowaPełnienie obowiązków w Siłach Zbrojnych w jednej z form przewidzianych prawem. Może mieć charakter zawodowy, dobrowolny albo wynikać z obowiązku obrony Ojczyzny.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny.
Art. 9.
1.
Rada Ministrów określi, w drodze rozporządzenia:
1)
warunki i tryb zatrudniania pracowników w jednostkach wojskowych wykonujących zadania
poza granicami państwa, z uwzględnieniem specyfiki związanej z wykonywaniem pracy
w takich jednostkach wojskowych;
2)
(uchylony)
3)
szczegółowe zasady i tryb finansowania przygotowania i działania jednostek wojskowych,
z uwzględnieniem przepisów o finansach publicznych;
4)
uposażenie oraz inne należności pieniężne otrzymywane przez żołnierzy wyznaczonych
do pełnienia służby poza granicami państwa, wynagrodzenie i inne należności pieniężne
oraz świadczenia otrzymywane przez pracowników wojska zatrudnionych w jednostkach
wojskowych, z uwzględnieniem w szczególności prawa do świadczeń odszkodowawczych,
wynikających z odrębnych ustaw, dodatków zagranicznego i wojennego w zależności od
celu użycia tych jednostek poza granicami państwa, oraz do bezpłatnych świadczeń zdrowotnych,
zaopatrzenia w leki i artykuły sanitarne, a także bezpłatnego przewozu z kraju i z
powrotem w związku z rozpoczęciem i zakończeniem misji oraz w przypadkach losowych;
5)
warunki otrzymywania świadczeń opieki zdrowotnej, o których mowa w art. 42 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej
finansowanych ze środków publicznych
(Dz. U. z 2022 r. poz. 2561, 2674 i 2770), oraz sposób i tryb finansowania ponoszonych kosztów, uwzględniając zasady wydatkowania
środków publicznych.
2.
Rada Ministrów zapewni środki finansowe na użycie lub pobyt jednostek wojskowych poza
granicami państwa w przypadkach określonych w art. 2, jeżeli środki na ten cel nie
zostały uwzględnione w budżecie Ministerstwa Obrony Narodowej albo urzędu obsługującego
ministra właściwego do spraw wewnętrznych.
3.
Minister właściwy do spraw zagranicznych, w drodze obwieszczenia, ogłasza strefy działań
wojennych oraz dzień rozpoczęcia i zakończenia w nich działań wojennych.
Art. 9a.
W przypadku śmierci pracownika podczas pobytu poza granicami państwa albo jeżeli pracownik
zmarł w następstwie wypadku lub choroby pozostających w związku z wykonywaną pracą
poza granicami państwa, stosuje się odpowiednio przepisy art. 432 ust. 3 pkt 3, art. 433 ust. 2 pkt 7, art. 443 ust. 2 i 3 oraz art. 463 ust.
2 i 3 ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny
(Dz. U. poz. 2305 oraz z 2023 r. poz. 347).
Art. 9b.
1.
Pracownik wykonujący poza granicami państwa zadania, o których mowa w art. 2 pkt 1, w przypadku odniesienia ran, kontuzji, urazu psychicznego lub schorzenia
lub ze względu na jego stan psychofizyczny zgodnie ze wskazaniami lekarza - po powrocie
do kraju - może być skierowany na bezpłatny turnus leczniczo-profilaktyczny wraz z
pełnoletnim najbliższym członkiem rodziny w rozumieniu art. 4 pkt 12 ustawy z dnia
19 sierpnia 2011 r. o weteranach działań poza granicami państwa
(Dz. U. z 2022 r. poz. 2205).
2.
Turnus leczniczo-profilaktyczny trwa 14 dni kalendarzowych i obejmuje działania leczniczo-rehabilitacyjne
i profilaktykę zdrowotną, w tym profilaktykę psychologiczną.
3.
Kolejny pobyt pracownika, o którym mowa w ust. 1, na turnusie leczniczo-profilaktycznym
po uczestnictwie w wykonywaniu tych samych zadań, o których mowa w art. 2 pkt 1, może
odbyć się pod warunkiem poddania się leczeniu specjalistycznemu, ambulatoryjnemu lub
stacjonarnemu albo konsultacji specjalistycznej zakończonej wskazaniem uczestnictwa
w turnusie leczniczo-profilaktycznym jako niezbędnym do kontynuacji leczenia.
4.
Osoby skierowane na turnus leczniczo-profilaktyczny mogą skorzystać z prawa do turnusu
leczniczo-profilaktycznego w czasie pozostawania w Stosunek pracyWięź prawna, w której pracownik zobowiązuje się do pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem, a pracodawca do zatrudniania go za wynagrodzeniem.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu w jednostkach organizacyjnych
podległych Ministrowi Obrony Narodowej lub przez niego nadzorowanych.
5.
Pełne koszty uczestnictwa w turnusie leczniczo-profilaktycznym pracownika oraz 50%
kosztów uczestnictwa pełnoletniego najbliższego członka rodziny pokrywa się z budżetu
państwa z części pozostającej w dyspozycji Ministra Obrony Narodowej.
6.
Koszty uczestnictwa w turnusie leczniczo-profilaktycznym pracownika oraz pełnoletniego
najbliższego członka rodziny są finansowane na podstawie umowy zawartej z kierownikiem
podmiotu prowadzącego turnus.
7.
Umowa jest zawierana z uwzględnieniem zasad wydatkowania środków publicznych określonych
w art. 44 ust. 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych
(Dz. U. z 2022 r. poz. 1634, z późn. zm.) i określa w szczególności:
1)
warunki i organizację turnusu leczniczo-profilaktycznego oraz liczbę uczestników;
2)
okres jej obowiązywania;
3)
kwotę ZobowiązanieStosunek prawny, w którym wierzyciel może żądać od dłużnika określonego świadczenia, a dłużnik powinien je spełnić. Świadczenie może polegać na działaniu albo zaniechaniu.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu i możliwość jej weryfikacji oraz zasady rozliczeń;
4)
zasady zwrotu środków finansowych i stosowania Kara umownaOkreślona w umowie suma, którą dłużnik zapłaci za niewykonanie albo nienależyte wykonanie zobowiązania niepieniężnego. Należy się bez względu na wysokość szkody, a sąd może ją obniżyć, gdy jest rażąco wygórowana.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu w przypadku niewłaściwego
wykonania umowy;
5)
sposób i tryb kontroli wykonania umowy.
8.
Skierowanie na turnus leczniczo-profilaktyczny zawiera następujące dane:
1)
pracownika:
a)
imię i nazwisko,
b)
numer PESEL,
c)
miejsce zamieszkania,
d)
miejsce zatrudnienia,
e)
numer telefonu kontaktowego;
2)
pełnoletniego najbliższego członka rodziny:
a)
imię i nazwisko,
b)
datę urodzenia,
c)
stopień pokrewieństwa.
9.
Minister Obrony Narodowej określi, w drodze rozporządzenia:
1)
tryb kierowania pracownika wraz z pełnoletnim najbliższym członkiem rodziny na turnus
leczniczo-profilaktyczny,
2)
podmiot kierujący na turnus leczniczo-profilaktyczny,
3)
ramowy program turnusu leczniczo-profilaktycznego,
4)
podmiot prowadzący turnus leczniczo-profilaktyczny,
5)
rodzaje i wzory dokumentów wystawianych w związku z kierowaniem na turnus leczniczo-profilaktyczny
- uwzględniając potrzeby pracownika wynikające z jego aktualnego stanu zdrowia i stanu
psychofizycznego, w tym konieczność zapewnienia pełnej rekonwalescencji oraz umożliwienie
dalszego leczenia lub rehabilitacji po zakończeniu pobytu na turnusie leczniczo-profilaktycznym.
Art. 10.
1.
Przepisy ustawy stosuje się także do żołnierzy i pracowników wojska, którzy w dniu
wejścia w życie ustawy pełnią służbę lub wykonują obowiązki poza granicami państwa
na podstawie ustawy z dnia 19 lutego 1998 r. o zasadach użycia Sił Zbrojnych poza granicami Rzeczypospolitej
Polskiej w 1998 r.
(Dz. U. poz. 119).
2.
W stosunku do żołnierzy pełniących służbę w jednostkach wojskowych w sprawach nieuregulowanych
w niniejszej ustawie mają zastosowanie przepisy o Służba wojskowaPełnienie obowiązków w Siłach Zbrojnych w jednej z form przewidzianych prawem. Może mieć charakter zawodowy, dobrowolny albo wynikać z obowiązku obrony Ojczyzny.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu żołnierzy zawodowych.
Art. 13.
Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 1999 r.
