Art. 61
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 639.
Art. 61.
1.
Obowiązani do wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej są w kolejności:
1)
mieszkaniec domu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka,
2)
małżonek, zstępni przed wstępnymi,
3)
gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej - przy czym osoby i gmina określone w pkt 2 i 3 nie mają obowiązku wnoszenia opłat, jeżeli mieszkaniec domu ponosi pełną odpłatność.
2.
Opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wnoszą:
1)
mieszkaniec domu, niewięcej jednak niż 70 % swojego dochodu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka, niewięcej niż 70 % tego dochodu;
2)
małżonek, zstępni przed wstępnymi - zgodnie z umową zawartą w trybie art. 103 ust. 2:
a)
w przypadku osoby samotnie gospodarującej, jeżeli dochód jest wyższy niż 300 % kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, jednak kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300 % tego kryterium,
b)
w przypadku osoby w rodzinie, jeżeli posiadany dochód na osobę jest wyższy niż 300 % kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, z tym że kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300 % kryterium dochodowego na osobę w rodzinie;
3)
gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej - w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej a opłatami wnoszonymi przez osoby, o których mowa w pkt 1 i 2.
2a.
Opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej mogą wnosić osoby niewymienione w ust. 2.
2b.
W przypadku, o którym mowa w ust. 2a, gmina wnosi opłatę w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej a opłatami wnoszonymi przez osoby, o których mowa w ust. 1 pkt 1 i 2 oraz ust. 2a.
2c.
W przypadku, o którym mowa w ust. 2a, art. 103 ust. 2 stosuje się odpowiednio.
2d.
W przypadku odmowy przez osoby, o których mowa w ust. 1 pkt 2, zawarcia umowy, o której mowa w art. 103 ust. 2, wysokość ich opłaty za pobyt mieszkańca domu w domu pomocy społecznej ustala w drodze decyzji organ gminy właściwej zgodnie z art. 59 ust. 1, z uwzględnieniem ograniczeń, o których mowa w ust. 2 pkt 2 i art. 103 ust. 2.
2e.
W przypadku odmowy przez osoby, o których mowa w ust. 1 pkt 2, zawarcia umowy, o której mowa w art. 103 ust. 2, oraz niewyrażenia zgody na przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego, wysokość ich opłaty za pobyt mieszkańca domu w domu pomocy społecznej ustala, w drodze decyzji, organ gminy właściwej zgodnie z art. 59 ust. 1, w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej a opłatą wnoszoną przez mieszkańca domu i opłatami wnoszonymi przez inne osoby obowiązane, o których mowa w ust. 1 pkt 2.
2f.
Wysokość opłaty za pobyt mieszkańca domu w domu pomocy społecznej, o której mowa w ust. 2e, ustala się proporcjonalnie do liczby osób obowiązanych do jej wnoszenia.
3.
W przypadku niewywiązywania się osób, o których mowa w ust. 2 pkt 1 i 2 oraz ust. 2a, z obowiązku opłaty za pobyt mieszkańca domu w domu pomocy społecznej, ustalonego w decyzji lub umowie, o której mowa w art. 103 ust. 2, opłaty te zastępczo wnosi gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej. Wydatki gminy podlegają ściągnięciu w trybie przepisów o Postępowanie egzekucyjnePostępowanie prowadzące do przymusowego wykonania obowiązku przez zobowiązanego. Może dotyczyć należności pieniężnych albo obowiązków o charakterze niepieniężnym.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu w administracji. Przepis art. 104 ust. 3–8 stosuje się odpowiednio.
4.
Dochód mieszkańca domu podejmującego pracę ze wskazań terapeutyczno-rehabilitacyjnych lub uczestniczącego w warsztatach terapii zajęciowej, stanowiący podstawę naliczania opłaty, zmniejsza się o 50 % kwoty otrzymywanej z tytułu wynagrodzenia za tę pracę lub o kwotę odpowiadającą wysokości kieszonkowego wypłacanego z tytułu uczestnictwa w tych warsztatach.
Orzeczenia do art. 61
Ten przepis powołuje 702 orzeczenia, w tym ust. 1: 393, ust. 2: 121, ust. 2a: 2, ust. 2b: 1, ust. 2d: 50, ust. 2e: 34, ust. 2f: 9, ust. 3: 46.
Wszystkie
Sąd Najwyższy
Sądy apelacyjne
Sądy okręgowe
Sądy rejonowe
Sądy administracyjne
Sortuj: najczęściej cytowane
- VIII U 322/25Sąd Okręgowy w Łodzi, uzasadnienie z 07.01.2026
nienależne świadczenie
- VIII U 403/25Sąd Okręgowy w Łodzi, uzasadnienie z 12.11.2025
zwrot nienależnie pobranych świadczeń z ubezpieczenia
- I OSK 241/24Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z 14.02.2025
Pomoc społeczna
- I OSK 240/24Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z 14.02.2025
Pomoc społeczna
- I OSK 239/24Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z 14.02.2025
Pomoc społeczna
- I OSK 257/24Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z 14.02.2025
Pomoc społeczna
- II SA/Łd 930/24Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, wyrok z 13.02.2025
Pomoc społeczna
- I OSK 380/24Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z 07.02.2025
Pomoc społeczna
- II SA/Ke 588/24Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach, wyrok z 06.02.2025
Pomoc społeczna
- II SA/Gd 598/24Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, wyrok z 29.01.2025
Pomoc społeczna
